אויבן אויף קוקט אויס, אז די וואס קענען זיך עס ערלויבן, די לעבן פאר יענעם און גייען אין קאנטרי, אויך די וואס זענען איינגעשטעלטע אין קאנטריס, קעמפס אדער האבן סתם ארבעט אין די מאונטענס, די לעבן אויך פאר יענעם און גייען אין קאנטרי, ווידעראום די וואס קענען זיך עס נישט ערלויבן, די לעבן פאר זיך און גייען ...

דער אלגעמיינער מענטשהייט גרייט זיך צום שווערסטען תקופה אין יאר! איינע פון די מערסט-מאדנע מנהגים, פון די סעריע פון די מאדענע אמעריקאנע מנהגים, איז דאס ענין פון פארן אין די קאנטרי, ממלא די וואס קענען זיך עס ערלויבן, שוין, אבער די וואס קענען זיך עס נישט ערלויבן, און דאך פארן זיי??? פארוואס? א סאך פעדער...

אפשר קען דא עמיצער קלאר מאכן די פאקטען איינמאל פאר אלעמאל? לויט ווי איך האב א ביסל פארשטאנען די טענה'עס ומענה'עס פון ביידע צדדים, שטעלט זיך עפעס ארויס דעם בילד: דער מהר''ש השני מבאבוב האט פארלאזט דעם דאזיגער וועלטע'ל ר''ח אב תש''ס. און ער האט איבערגעלאזט 2 זון. זיין זון בזו''ר דער אדמו''ר מהרנ''צ ז'...

דער שבת נחמו איז עפעס פארוואנדעלט געווארן פאר א נייע יו''ט, עס איז ממש א בישה צו פארבלייבן אין שטאט, מיט וועם נאר מען טרעפט זיך אין סמעדריש פרעגט זיך תיכף די פראגע, ווי פארסטו שבת נחמו??? וואו פול איך האב נאר פראבירט צו פעלעזאפעיאירן און זיך דעגרינטעווען וואס דער נייער אויפגעקימענער יו''ט באדייט, אי...

משבק האט געשריבן:אויף וואס איז גוט איינצופאסטן?

אויף א הייסע סאלאמי סענוויטש, מיט א שאכטל פרענשריי, מיט שיסל זויער איגערקעס..... און מאכט זיכער עס צו פארשלינגען מיט א פלעשעל איי-קאלטע קארשען זאפט.....

איך פארשטיי נישט פינקליך וואס דער נילאש אפשטאמיגער פרעדיגט, אבער עס דערמאנט מיר א קאמישע עפיזאד וואס האט פאסירט ביי די צווייטע וועלטס קריג. ווען אונגארן האט עקלערט קריג קעגן די פאראייניגטע שטאטען, האט דער דעמאלסדיגער אמעריקאנער פרעזידענט ראזעוועלט געבעטן א מאפע, מען זאל אים אנצייגען וואו עס געפינט ז...

א נחת צו זען ווי דער גאנצע באבובער נעימות גייט אן מיטן גאנצען געשמאק..... דער חן און נאבעלער גאליציאנער כאראקטער לייכט דאך ווי א לייכט טורם, אין די איצטיגע פאכמארעטע בין המצרים'דיגע טעג..... ווער געדעקט דען נישט ווען החתן דינן איז אנגעקימען צו די בר מצוה מוצאי שבת שובה תשס''ב, מיט די שיינע פארקעמטע ...

די דאזיגע פרשה ווערט אנגעריפן אין די חסידישע וועלט די נפילה, צילוב דעם וואס אין שמחת תורה תקע''ה האט דער הייליגער רבי פון לובלין פארארבייט מעשים, מעורר צו זיין עת דודים, און אז דער יחוד קדב''ה ושכנתיה זאל שוין זיין בשלימות גמור, און ער האט געהאט אנגעזאגט פאר די רעביצין אז זי זאל אכטונג געבן אויף אים...

איך הייב נישט אן צו פארשטיין וואס מרדכי דער צדיק וויל דא מוסיף זיין, איך האב שוין דאס אלעס געליינט אונעם ספר הקדוש "דער רבי מיטן שטן", וואס איז פארפאסט געווארן דירך הצדיק החסיד האמיתי, ודובר אמת בלבבו, דער אוהב ישראל, חיים ליבערמאן, נא? וואס קימט דא אונזער רשע... ניין צדיק ... אזוי דארף מע...

די משוגענער!!! נעם אראפ דעם שם הויה.....

נישט ריכטיג! מען האט געקענט מאכן פליטה, נאר די באקוועמע אונגארישע אידן האבן נישט געהאלטן ביים איבערלאזן די שטאפ גענץ, מיט די גולאש, אין זיך שווערצן קיין ראמעניא, און די וואס האבן יא! האבן טאקע איבערגעלעבט. אזוי אויך די אלע קליגע אידן האבן נאך אין 1938 געמאכט פליטה פון אייראפא, קיין אמעריקא און קיין ...

אט טאקע דאס זעלביגע האבן געפרעגט אונזערע זיידעס בעפאר אייכמאן האט זיי ארויף געיאגט אויף די באנען, און אפגעפירט קיין אוישוויץ צו די גאז קאמערן.... קודם דארף מען וויסן די מצב קלאר! דערנאך דארף מען זיך ראטעווען לויט די אומשטענדען, למשל: אויב עס קימט צו אזא מצב, וואו מיר מיט די קינדער זענען ח''ו אין א ג...

ווען מען קיקט זיך אזוי צו צי די פאליטשע לאגע, אין וואס דער וועלט געפינט זיך היינט, כאפט ממש א ציטער אין אלע ביינער, די אלע סימנים וואס מען האט געזען אין די 30'ער יארן אין אייראפא, וואס האט קלאר געצייגט אז עס קימט א חורבן, זעען זיך אצינד ווידער אויפן האריזאנט, דער חילוק איז נאר אז די אידן אין אייראפא...

יא יא יא! בלא בלא בלא!

זיי געזונט א שאד מיר האבן זיך געטראפן...... התם ומתמם עם תמימים------ כח לעולם חסדו........

מערקט אן (שעפטל'ס בילד) ווי יענקל באקומט נישט קיין ר'... אלעס אזוי אויסגערעכנט... יא! טאקע אזוי! און דיין טייערע קאזין מר' תמים האלט אויך אזוי! פאר פאר הרב הצדיק הגדול (איר געדענקט דעם בילד פון סווימינג פול?) רבי יעקב כהנא זי''ע קימט זיך א גרויסן גרעב...... אזאנא רשעים מען גיבט נישט פאר רעב יעקב'ן ...

מערקט אן (שעפטל'ס בילד) ווי יענקל באקומט נישט קיין ר'... אלעס אזוי אויסגערעכנט... יא! טאקע אזוי! און דיין טייערע קאזין מר' תמים האלט אויך אזוי! פאר פאר הרב הצדיק הגדול (איר געדענקט דעם בילד פון סווימינג פול?) רבי יעקב כהנא זי''ע קימט זיך א גרויסן גרעב...... אזאנא רשעים מען גיבט נישט פאר רעב יעקב'ן ...

די מעשה איז אזוי: דער רבי דוד שמידל זאל לעבן וואו לאנג ער וויל, ער איז נישט אזוי געפערליך, ער האט נאר אין זיך א ביסל ליטווישע גאווה, ער האלט ער איז מער ווי יעדען, אבער דאס קען נאך מיט גיין! אבער אין די לעצטע צייט איז אויף געשטאנען אין די אתרא קדישא הענארכיע א נייער שטערן, עמיצער מיטן נאמען חזקי קאלמ...

דריידל האט געשריבן:סאטמאר האט פארלוירן דריי פון די געוועזענע גווארדיע היי יאר
ר' יענקל קאהן
ר' עזריא' גליק
און יעצט ר' בערל

להבדיל אלף אלפי הבדלות!

היינט האט סאטמאר ליידער פארלוירן, איינער פון אירע ערשטע פיאנירן, וואס איז געשטאנען ליד ימינו פון רבינו הקוה''ט זי''ע, פון די סאמע אנהייב ווען דער רבי זי''ע האט אנגעהויבן איבערצופלאנצען אידישקייט דא אויפן הארטן אמעריקאנעם באדן. ר' בערל איז געווען אן אייניקל פון הגה''ק רבי שאול בראך זי''ע, און ער דערמ...

לעצטענס קימט פאר א שטורם אינערהאלב פונעם היימישען עולם, איבער דעם וואס די מוסדות ניצן די קינדער פאר א שטעקן צו רעדן צו די עלטערן, אזוי אויך אויף די ברייטע רעכטן וואס די מנהלי המוסדות האבן זיך לעצטענס רעזעווירט, אריין צו קריכען אין די קישקעס פון די מענטשהייט, און נאך גיין יעדע אפליקאציע וואס קימט אן ...

שמעקעדיג האט געשריבן:בלויז דער נאמען "קאך לעפל" מאכט מיר הונגעריג ביז גאר. וואס איז דען די אויפגאבע פון א קאך לעפל? אויב נישט מישן אין די טעפ בשעת די רייצענדע מאכלים קאכן און באקן...

ווען דער קאך לעפל מישט דעם טאפ, בשעת די רייצענדע מאכלים פרעגלען זיך, ווער די גאנצע סביבה "שמעקעדיג"

אה! פארמעגליך איז דא!

דער עולם איז דא אזוי הינגעריג, און די גאנצע פאסטעראציע איז לעול ולמשא.... לאמיר עס אנקיקן מיט אביסל מער א רעליווענטאן בליק... עס איז אצינד שנת ג' אלפים ת''ח, און מיר געפינען זיך אין א הערליכען לאנד, ממש א ארץ זבת חלב ודבש, יעדער פארמאגט פעלדער און וויינגערטנער, א שטאל פול מיט בהמות, עבדים ושפחות לרח...

ליידער איז דער פראפאסער היפש גערעכט! עס זענען ליידער פארהאן אין אינזערע קרייזען אזעכעלע ברואים. דער אר''י הק' שרייבט: אז אין גלות מצרים איז דער דעת געווען אין גלות, און ווען דער דעת איז אין גלות איז גרויסע צרות.... היינט איז ליידער אויך דער דעת אין גלות... מען דארף מתפלל זיין וילמדו תועים בינה, ומלא...

.