קענען אחרונים קריגן אויף ראשונים?

הלכה ואגדה, מוסר וחסידות

קענען אחרונים קריגן אויף ראשונים?

הודעהדורך לבי ובשרי » דינסטאג סעפטעמבער 08, 2020 11:31 pm

אין ליכט פונעם תגובה פון כ"ק מרן @רביה"ק זי"ע און אנדערע אין דעם אשכול וואס כ'האב פריער באמערקט, וואלט איך געוואלט עפענען אן אשכול אויסצושמועסן א שאלה וואס איז שוין מעגליך ערגעצוואו דא מבואר געווארן.

רביה''ק זי''ע האט געשריבן: כו"ע מודי אז אחרונים קענען זיך נישט קריגען מיט ראשונים, די שאלה איז נאר וואס די ראשונים האבן געהאלטן. איך האב אויפגעוויזן אז רוב ראשונים האבן געלערנט אז ס'נישט קיין ממש א דאורייתא וואס מ'באקומט מלקות דערויף, וואס לייגסטו יעצט צו צום שמועס?


כ'וויל עפעס פארשטיין; וואס איז א נפקא מינה ווער עס איז געווען א דור פריער (און ער הייסט א ראשון) און אפאר דורות שפעטער (און ער הייסט אן אחרון) אז איינער זאל נישט מעגן פרעגן אדער קריגן אויף א ראשון? פארוואס ווייסן מיר אז ווען איינער איז מפקפק אויף א ווארט פון א ראשון צריכים לבדוק אחריו. פארוואס מעג א כולל יונגערמאן נישט חולק זיין מיט א ראשון?

דער ראשון איז געווען הייליגער? אקעי, און?

א ת"ח מובהק מעג קריגן מיט ר' מלכיאל קאטלער? לכאורה יא. און מיט'ן חזון איש? אפשר. און מיט'ן ריטב"א? חלילה.

ממה נפשך, איז דער נקודה די עלטער (די מספר השנים), הייסט, דעמאלט אפילו דער יונגערער זאגט דברים של טעם הארכט מען נישט וואס ער זאגט און שרייבט וויבאלד ער קריגט אדער האלט אנדערש פון איינער וואס איז עלטער פון אים?

און אויב דער נקודה איז די חכמה, דאן וואס א חילוק ראשון אדער אחרון, תנא אדער אמורא? זאגט ער א דבר חכמה? קבל את האמת ממי שאומרו!

און דעם איז נכלל נאך א נקודה; ווען דער ט"ז און מג"א קריגן זיך, נעמט מען געווענליך אן ווי איינע פון די צוויי, און אז איך קום אריין מיט א זאכליכע הכרעה'דיגער פסק הלכה, פארוואס זאל מען אין די גאנצע וועלט נישט אננעמען מיין פסק הלכה?...

[במאמר המוסגר, מעג הרב פרידמאן פון גאלאנטא שרייבן אדער פסקנ'ען אנדערש פונעם רמ"א? --ביסט משוגע געווארן? איין מינוט, פארוואס נישט? וואס זענען די כללים לויט וועלכע מען איז מחליט יא אדער ניין? און בכלל, פארוואס האט דער כלל 'ובני ישראל יוצאים ביד רמ"א' א קראפט? וואס איז דער עומק הענין?
און אז מ'לאזט זיך שוין יא אריין אין א שמועס איז אזוי, היינט קומען דאך ארויס הערליכע ליקוט ספרים אויף הלכה, און עס איז קיין ספק נישט, אז היינט האט יעדער יונגערמאן מער צוטריט צו אינפארמאציע וואס רבותינו הראשונים והאחרונים אשר מפיהם ומפי כתבם אנו חיים האבן נישט געהאט. אויב אזוי, אפשר מאכט מען אז פון היינט און ווייטער זאל מען איינפירן אין אלע ישיבות אז אנשטאט מחבר און רמ"א זאל מען לערנען טור און פסקי תשובות? (אפשר בית יוסף אויך, צו פארשטיין בעסער דעם פסקי תשובות...)].

כ'בין זיכער אז כ'פרעג א פשוט'ע שאלה, און ווער עס קען ענטפערן תבוא עליו ברכתי ברכת הדיוט.

כ'בין זייער צעמישט.
איסתרא בלגינא קיש קיש קריא
לבי ובשרי
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 597
זיך רעגיסטרירט: זונטאג נאוועמבער 19, 2017 11:02 pm
האט שוין געלייקט: 409 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 303 מאל

הודעהדורך מנחם ציון » מיטוואך סעפטעמבער 09, 2020 12:15 am

ר' יצחק לאווי אין זיין מייסטער סעריע "ירידות הדורות" וועלכע איז געלאפן אין דער וועקער בארירט שטארק דער נושא עס איז ווערד צו כאפן א בליק (צופעליג פונקט דעם שבת איבערגעליינט)
מנחם ציון
היימישער באניצער
היימישער באניצער
 
הודעות: 355
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך יוני 10, 2020 5:47 pm
האט שוין געלייקט: 225 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 327 מאל

Re: קענען אחרונים קריגן אויף ראשונים?

הודעהדורך או אינו » מיטוואך סעפטעמבער 09, 2020 1:06 am

או אינו
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 217
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג אוגוסט 01, 2017 8:05 pm
האט שוין געלייקט: 182 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 85 מאל

הודעהדורך שמעון וואלף » מיטוואך סעפטעמבער 09, 2020 1:24 am

איך געדענק ס'איז א בפירוש'ע רמ"א אנפאנג חושן משפט אז מ'מעג מחולק זיין אויף ראשונים.
באניצער אוואטאר
שמעון וואלף
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2645
זיך רעגיסטרירט: זונטאג דעצעמבער 14, 2014 2:33 pm
געפינט זיך: אין דרום
האט שוין געלייקט: 4159 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 2741 מאל

הודעהדורך עמינדב » מיטוואך סעפטעמבער 09, 2020 1:33 am

שמעון וואלף האט געשריבן:איך געדענק ס'איז א בפירוש'ע רמ"א אנפאנג חושן משפט אז מ'מעג מחולק זיין אויף ראשונים.

מסתם מיינסטו דאס https://he.wikisource.org/wiki/%D7%A9%D ... %A3_%D7%90

הגה: מיהו י"א דאם נראה לדיין ולבני דורו מכח ראיות מוכרחות שאין הדין כמו שהוזכר בפוסקים יכול לחלוק עליו מאחר שאינו נזכר בגמרא (טור בשם הרא"ש)
עמינדב
מאנשי שלומינו
מאנשי שלומינו
 
הודעות: 120
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יולי 21, 2020 10:55 pm
האט שוין געלייקט: 0 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 44 מאל

הודעהדורך ליטוואק פון בודאפעסט » מיטוואך סעפטעמבער 09, 2020 7:59 am

עס איז נישט דא קיין כלל אדער חק אז איינער טאר זיך נישט דינגן אויף די צווייטע. נאר געווענדליך איז עס אזוי, אז די שפעטערע דורות בויען זייער תורה אויף פריערדיגע, יעדער איינער לויט זיין דרגה. עס איז דא מענטשן וואס יעדער פסק פון הרב שמואל וואזנער איז זיי מחייב, און עס איז דא אזעלכע וואס געבן די פאזיציע נאר ביז צום חת"ס מיט רעק"א. עס ווענד זיך אויף די מהלך הלימוד פון דער מענטש.

איך האב שוין ערגעץ געשריבן. 'הגיע להוראה' איז די טייטש, א מענטש וואס ענדיגט א סוגיא מיט א מסקנא וויאזוי די הלכה דארף זיין, און ער איז רואיג מיט זיין מסקנא אויף אן אמת (נישט ווייל ער איז א קל און עס גייט אים נישט אן די אמת, נאר פון אן ערנסטקייט), און געווענדליך טוישט ער נישט זיין מיינונג אויף מארגן. ער איז אנגעקומן צו א שטאפל אז זיין מסקנות בלייבן געווענדליך ביי אים.

אזא איינער קען פסקנ'ן וויאזוי ער פארשטייט. טאמער ער קומט אן צו די שטאפל דורך לערנן בלויז גמרא (א זאך וואס איז מיר כמעט אוממעגליך אנצונעמן אין היינטיגע דורות), איז ער טאקע נישט משועבד צו די ראשונים. טאמער ער דארף די ראשונים, איז ער משועבד דערצו. וכן הלאה צו די אחרונים. עס איז אייביג דא גרויסע וואס לערנן אויף אן אופן אז זיי פארמעסטן זיך מיט פריערדיגע, א שטייגער ווי הרב משה פיינשטיין וואס רעדט פאניע בראט מיט דער ב"ח און דער מג"א. אוודאי האט ער געהאט גרויס דרך ארץ פאר זיי, אבער אין די הלכה האט ער גערעדט מיט זיי ווי א חבר. אויף די ראשונים האט ער נישט אזוי געטון. ווידער דער ש"ך האט אזוי געטון צו די ראשונים אויך. יעדער לויט זיין שטאפל.

און אזוי אויך איז עס נישט סימפל. ווען אלע ראשונים זאגן עפעס, וועט דער ש"ך זיך נישט דינגן. ווען עס איז דא א מחלוקת, וועט ער מכריח זיין איין צד מיט ראיות פון די גמרא. אבער די מהלך הראשונים האט א שטארקן געוויכט ביי אים אויך.
The greatest obstacle to discovery is not ignorance--it is the illusion of knowledge.
(Daniel J. Boorstin) דא
באניצער אוואטאר
ליטוואק פון בודאפעסט
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 9606
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך דעצעמבער 19, 2012 7:51 pm
האט שוין געלייקט: 3280 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 9092 מאל

הודעהדורך ליב צו וויסן » מיטוואך סעפטעמבער 09, 2020 8:48 am

ס'איז א שאד זאלסט זוכן א "לאגישע" ענטפער דערויף.. ס'איז נישטא...
"הלכה כבתראי" איז א לאגישע סברא (זיי האבן געזעהן אלע זייטן), אלעס אנדערש איז געפיל.

די תשובה אויף דיין שאלה איז בערך די זעלבע ווי אויף די פאקט אז טויזנטער אידן גייען אריין מיט קוויטלעך צו מענטשן וואס פארמאגן גארנישט מער ווי איך און דו...
ליב צו וויסן
היימישער באניצער
היימישער באניצער
 
הודעות: 378
זיך רעגיסטרירט: זונטאג דעצעמבער 08, 2019 8:02 pm
האט שוין געלייקט: 792 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 230 מאל

הודעהדורך ליטוואק פון בודאפעסט » מיטוואך סעפטעמבער 09, 2020 9:08 am

אוודאי איז דא א שכל אין דעם, פונקט ווי הלכתא בתראי האט א שכל וואס איז נישט אבסאלוט, אזוי אויך די דרך ארץ פאר די פריערדיגע. טאמער מיר האבן נישט קיין שום וועג צו לערנען ש"ס אן די ראשונים, ט'ווי קען מען זיי ארויס ווארפן? איז דאס אן אבסאלוטע סברא? אוודאי נישט. און איז 'הלכתא כבתראי' אן אבסאלוטע סברא? אויך אוודאי נישט
The greatest obstacle to discovery is not ignorance--it is the illusion of knowledge.
(Daniel J. Boorstin) דא
באניצער אוואטאר
ליטוואק פון בודאפעסט
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 9606
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך דעצעמבער 19, 2012 7:51 pm
האט שוין געלייקט: 3280 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 9092 מאל

הודעהדורך הקטן » מיטוואך סעפטעמבער 09, 2020 11:05 am

איך מיין די גדר איז אויב "נתפשטה בכלל ישראל" אדער נישט
דאס קען האבן א דין וואו א נדר וכו'

און דאס איז די כח פין תלמוד
I want atheism to be true and am made uneasy by the fact that some of the most intelligent and well-informed people I know are religious believers

Thomas Nagel
הקטן
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2644
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג מאי 15, 2012 7:30 pm
האט שוין געלייקט: 2034 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1171 מאל

הודעהדורך אישתישבי » מיטוואך סעפטעמבער 09, 2020 5:35 pm

שמעון וואלף האט געשריבן:איך געדענק ס'איז א בפירוש'ע רמ"א אנפאנג חושן משפט אז מ'מעג מחולק זיין אויף ראשונים.


אין ממונות איז טאקע אזוי.
א קונץ צו זיין אליהו הנביא? א קונץ צו זיין איש תשבי!
אישתישבי
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2651
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך מערץ 09, 2016 12:19 am
האט שוין געלייקט: 102 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1391 מאל

הודעהדורך כרם זית » מיטוואך סעפטעמבער 09, 2020 8:52 pm

א גרויסע יישר כח @לבי ובשרי פארן עפענען אזא אינפערמאטיווע אשכול. ירבוי כמותך וכמו אשכולתך בקאווע שטיבל!
יעצט מיינע צוויי צענט אויפן ענין:

א] דער מהר''ל אנהייב פונעם בארות רעדט ארים מיט אן אריכות אז עס איז נעריש און נישט תורה'דיג צו זאגן אז היינט'יגע ווייסן בעסער ווי אמאל, ע''ש (נישט ווייל איך בין פויל, נאר איך געדענק נישט די גאנצע אריכות).

ב] אבער מען טרעפט יא געציילטע שפעטערדיגע וועלכע האבן זיך געקריגט מיט פריערדיגע, ווי רב וואס איז תנא ופליג.

ג] אויסער די שאלה צי א שפעטערדיגע ''קען'' זיך קריגן מכח ההלכה, דארף מען וויסן צו ער קען זיך קריגן מכח לאגיג. כמיין פארוואס זאלסטו וויסן מער ווי א ראשון וועלכע איז געווען מער אידישלעך און ת''ח ווי רוב גרויסע היינט. ממילא אפילו וואלסט ווען ''געקענט'' קריגן וואלסטו אבער נישט אויפגעקומען מיט בעסערע סברות און ראיות ווי דער פריערדיגער. איז פארוואס זאל זיין נראין דבריך יותר מדבריו?

ג] ר''ח וואלאזשין זצ''ל האט מקבל געווען פון די גר''א נישט נושא פנים זיין בהלכה פאר קיינעם פון די ראשונים ביזן רא''ש. האט ר''ח אבער געזאגט אז דאס איז נאר ווען די ראשונים שרייבן ראיות, קען ער זיך קריגן מכח סברא. אבער ווען א ראשון שרייבט ''לבי אומר לי'' קען ער זיך נישט קריגן ''ווייל די הארץ פון א ראשון האב איך נישט''. איז דאס קען זיין א סיבה פארוואס אין סענסעטיווע אידישקייט ענינים, וועלכע פאדערן א אידישע געפיל, האט מען זיך נישט אוועגעריט פון די פריערדיגע.

(ומענין לענין איז טאקע דא די פלאץ אויסצודריקן מיין מחאה אויף ר' דוד ליכטנשטיין וועלכע האט, אין זיין שאו לעצטע וואך איבער הארבע ענינים מדיני יוחסים, זיך אויסגעדריקט אז ''לבי אומר לי'' נישט ווי די שיטה פון איינער פון די גדולי בעלי הוראה. כ'מיין,ברענגט נישט אריין דיין הערצעלע אין הלכה. וכדי בזיון וצחוק.)

באניצער אוואטאר
כרם זית
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 299
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך מאי 06, 2020 6:41 pm
געפינט זיך: צווישן האמער און נאגל
האט שוין געלייקט: 407 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 362 מאל

הודעהדורך ליב צו וויסן » דאנערשטאג סעפטעמבער 10, 2020 7:11 am

ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:אוודאי איז דא א שכל אין דעם, פונקט ווי הלכתא בתראי האט א שכל וואס איז נישט אבסאלוט, אזוי אויך די דרך ארץ פאר די פריערדיגע. טאמער מיר האבן נישט קיין שום וועג צו לערנען ש"ס אן די ראשונים, ט'ווי קען מען זיי ארויס ווארפן? איז דאס אן אבסאלוטע סברא? אוודאי נישט. און איז 'הלכתא כבתראי' אן אבסאלוטע סברא? אויך אוודאי נישט


דרך ארץ איז "געפיל" נישט לאגיק.
ליב צו וויסן
היימישער באניצער
היימישער באניצער
 
הודעות: 378
זיך רעגיסטרירט: זונטאג דעצעמבער 08, 2019 8:02 pm
האט שוין געלייקט: 792 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 230 מאל

הודעהדורך ליב צו וויסן » דאנערשטאג סעפטעמבער 10, 2020 7:14 am

כרם זית האט געשריבן:
וועלכע איז געווען מער אידישלעך און ת''ח ווי רוב גרויסע היינט.



[/size]


פון ווי נעמסטו דאס?
ליב צו וויסן
היימישער באניצער
היימישער באניצער
 
הודעות: 378
זיך רעגיסטרירט: זונטאג דעצעמבער 08, 2019 8:02 pm
האט שוין געלייקט: 792 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 230 מאל

הודעהדורך ליטוואק פון בודאפעסט » דאנערשטאג סעפטעמבער 10, 2020 8:06 am

ליב צו וויסן האט געשריבן:
ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:אוודאי איז דא א שכל אין דעם, פונקט ווי הלכתא בתראי האט א שכל וואס איז נישט אבסאלוט, אזוי אויך די דרך ארץ פאר די פריערדיגע. טאמער מיר האבן נישט קיין שום וועג צו לערנען ש"ס אן די ראשונים, ט'ווי קען מען זיי ארויס ווארפן? איז דאס אן אבסאלוטע סברא? אוודאי נישט. און איז 'הלכתא כבתראי' אן אבסאלוטע סברא? אויך אוודאי נישט


דרך ארץ איז "געפיל" נישט לאגיק.

עס איז ראטזאם צו ליינן ביז'ן סוף, ווי איך בין מסביר די שכל דערפון
The greatest obstacle to discovery is not ignorance--it is the illusion of knowledge.
(Daniel J. Boorstin) דא
באניצער אוואטאר
ליטוואק פון בודאפעסט
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 9606
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך דעצעמבער 19, 2012 7:51 pm
האט שוין געלייקט: 3280 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 9092 מאל

הודעהדורך רביה''ק זי''ע » דאנערשטאג סעפטעמבער 10, 2020 10:32 am

פאר אלעם, א דאנק פאר די טיטלען. :oops:

צום נושא: איך ווייס נישט פארוואס מ'דינגט זיך נישט מיט ראשונים, די סיבה פארוואס איך דינג זיך נישט מיט ראשונים איז ווייל איך זעה נישט פארוואס ס'פעלט אויס, מ'קען טרעפן היתרים אן זיך פארפלאנטערן מיט דעם טאבו, והאשכול ההוא תוכיח. באמת דינג איך זיך כמעט נישט מיט קיינעם, אפילו ווען דו זאלסט זאגן א סברא וועל איך עס אננעמען. וואס יא, איך קען ברענגען ראיות אז דיין סברא אדער פסק הלכה איז נישט אמת, איך קוק עס אבער נישט אן ווי זיך "געדינגען". אויב זעה איך קלאר אין גמרא אז דיין פסק הלכה איז נישט אמת איז פארקערט, דו ביזט דער וואס דינגט זיך מיט די גמרא, און אויב דו האסט רעכט זיך צו דינגען מיט די גמרא איז נישט דא קיין שום סיבה פארוואס איך זאל מיך נישט מעגן דינגען מיט דיר.

נאכדעם איז דא א צווייטע פראגע, צו די ראשונים האבן זיך געקענט דינגען מיט די גמרא, און דער ענטפער איז אז יא. איין פאל וואס ליגט מיר יעצט אויפ'ן געדאנק איז די מצוה פון קריאת שמע, די גמרא זאגט אז קריאת שמע איז א דרבנן, און (כמעט) אלע ראשונים דינגען זיך און זאגן אז ס'איז א דאורייתא, און זיי ברענגען זיך ראיות פון משניות און ברייתות. כאטש וואס מ'קען די ראיות פארענטפערן זעהט מען אבער אזויפיל אז די ראשונים האבן געהאלטן אז זיי מעגן זיך דינגען מיט די גמרא. לויט דעם איז שווער, אויב די ראשונים האבן זיך געמעגט דינגען מיט די גמרא פארוואס טארן אונז זיך נישט דינגען מיט זיי? איין תירוץ קען מען ענטפערן אז מ'מעג זיך טאקע יא דינגען... אדער וועט מען מוזן זאגן ווי איך האב געזאגט אז זיך דינגען מכח ראיות הייסט זיך נישט געדינגען.
רעדאגירט געווארן צום לעצט דורך רביה''ק זי''ע אום דאנערשטאג סעפטעמבער 10, 2020 12:28 pm, רעדאגירט געווארן איין מאל בסך הכל.
פון די "סיסטעם" קען מען אנטלויפן, פונעם אויבערשטן פעלט נישט אויס צו אנטלויפן.
באניצער אוואטאר
רביה''ק זי''ע
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 3722
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג פעברואר 15, 2018 9:46 pm
געפינט זיך: אין קוויטל-שטוב
האט שוין געלייקט: 3577 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 2884 מאל

הודעהדורך אישתישבי » דאנערשטאג סעפטעמבער 10, 2020 11:33 am

לדעתי וואלט איך געזאגט אז דער נישט קריגן מיט ראשונים קומט גרינגער מאכן. פארוואס?

די ראשונים כדי זיך צו פארלאזן אויף א גמרא האבן געמוזט קענען ש"ס כדי צו וויסן אױב איז נישט דא קיין סתירה צו דער הלכה פין ערגעץ אנדערש, און אויב איז דא א סתירה, עס מיישב זיין, און לויט דעם פסק'נען.

פאר אונז היינט איז אסאך גרינגער, מען דארף נישט געדענקן ש"ס מען דארף נישט געדענקן אפילו גאנץ שולחן ערוך, קוק נאך די הלכה, און די קענסט דיך פארלאזן אז די ראשונים האבן שוין אדורך געטוהן, און געזאגט אז אזוי איז די הלכה.

טאמער איינער קען ש"ס, און ער האלט אז אין א געוויסע פלאץ האבן די ראשונים נישט גוט מכוון געוועהן, אדער אז ער האט א בעסערע תירוץ, אדרבה, און אחרונים זענען פיל דערמיט.

לאידך גיסא, דער ריבוי התורה וואס איז צוגעקומען פין די תורת הראשונים, האט געטוישט דער דרך הלימוד דראסטיש, און כמעט וואס אונז קענען נישט ש"ס, נאר געוויסע חלקים, און ממילא גיבט עס כמעט נישט קיין אויטאריטעט צו קענען מחולק זיין בדרך קבוע.
א קונץ צו זיין אליהו הנביא? א קונץ צו זיין איש תשבי!
אישתישבי
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2651
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך מערץ 09, 2016 12:19 am
האט שוין געלייקט: 102 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1391 מאל

הודעהדורך כרם זית » דאנערשטאג סעפטעמבער 10, 2020 10:16 pm

ליב צו וויסן האט געשריבן:
כרם זית האט געשריבן:
וועלכע איז געווען מער אידישלעך און ת''ח ווי רוב גרויסע היינט.





פון ווי נעמסטו דאס?


איך נעם עס נישט פון ערגעץ. איך זאג נאר אז אויב עס איז אזוי די פאקט דאן איז נישט שכל'דיג זיך צו קריגן מיט פריערדיגע. אדרבה, אז דו קענסט איינער פון היינטיגן דור וואס איז מער פון דער רשב''א, דאן געב אים א קוויטל בשליחותי.
באניצער אוואטאר
כרם זית
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 299
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך מאי 06, 2020 6:41 pm
געפינט זיך: צווישן האמער און נאגל
האט שוין געלייקט: 407 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 362 מאל

הודעהדורך אישתישבי » דאנערשטאג סעפטעמבער 10, 2020 11:03 pm

מיט וואס איז דער רשב"א גרעסער פין רח"ק?
א קונץ צו זיין אליהו הנביא? א קונץ צו זיין איש תשבי!
אישתישבי
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2651
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך מערץ 09, 2016 12:19 am
האט שוין געלייקט: 102 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1391 מאל

הודעהדורך כרם זית » פרייטאג סעפטעמבער 11, 2020 12:16 am

אישתישבי האט געשריבן:מיט וואס איז דער רשב"א גרעסער פין רח"ק?


גערעכט, איך האב טאקע געשיקט א קוויטל דורך קיפת העיר.
באניצער אוואטאר
כרם זית
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 299
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך מאי 06, 2020 6:41 pm
געפינט זיך: צווישן האמער און נאגל
האט שוין געלייקט: 407 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 362 מאל


גיי צוריק תורה און מחשבה

ווער איז יעצט דא?

באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און 2 געסט

cron