איז חרדיזם און דער "סיסטעם" היינו הך?

ארטיקלען און באטראכטונגען איבער דער חרדי'שער געזעלשאפט און קולטור

איז חרדיזם און דער "סיסטעם" היינו הך?

הודעהדורך ראובן » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 11:19 am

כ'האב אנגעהויבן שרייבן ווי א תגובה צו @moshav zekeinim דא, אבער ס'האט זיך פארלענגערט צו אן ענין וואס איז נישט נכלל אין דעם קעפל פון יענעם אשכול, וועל איך עס קובע זיין ברכה לעצמה.

moshav zekeinim האט געשריבן:וואס דען איז חרדיזם אויב נישט דער סיסטעם. סתם זיין א איד א מדקדק האט גארנישט מיט חרדיזם.

ביי מיר איז דא סיסטעם אדער נישט סיסטעם, אלעס אינצווישן מאכט נישט אויס. איינער וואס באלאנגט אינם סיסטעם איז ביי מיר אויף דער שווארצער ליסט, צו איז ער א מדקדק במצוות צו איז ער מחלל שבת בצנעה, און איינער וואס איז ארויס פונם סיסטעם איז ביי מיר אויף די ווייסע ליסטע, צו איז ער פריי צו דאוונט ער סידור רש"ש.

אז פוטסטעפטס איז אנטי סיסטעם זענען זיי מיט מיר (כאטש איך האלט אז זיי פארשטייען צו אטד ווי א טערק צו שהחיינו), און די חרדישע חזרים וואס האבן מיר צוגערעדט צו זינדיגן מיט זונות אבי נישט ארויס צוגיין פונם סיסטעם זענען ביי מיר אן עקל און א גרויל.

פארוואס בין איך אזוי להשמיד אויף חרדיזם - סיסטעם? ווייל דאס איז ווי א גרויליכער תפיסה פאר אזויפיל מענטשן, ואין מנוס.


דו טוטסט קיינעם נישט קיין טובה מיט'ן מישן חרדיזם מיט דעם סיסטעם, און דו מאכסט נאר קאליע. עס איז אמת אז דער היינטיגער פארמאט פון חרדיזם איז געקניפט און געבונדן מיט דעם "גרויליכן תפיסה סיסטעם", אבער דאס האט נישט מיט חרדיזם ביסודו. חרדיזם איז אן עקסטרעמע און נאאיווע פארמאט פון אמונה וואס ארבעט פאר א גרויס טייל פון דער מענטשהייט, און מענטשן דארפן האבן די מעגליכקייט צו קענען לעבן אויף דעם וועג.

דער פראבלעם איז נאר אז חרדיזם איז געוואקסן אין די לעצטע פופציג יאר, און האט זיך צוגעקלעפט צו א סיסטעם וואס איז פול מיט טעראר און רשעות, וואס מאכט חרוב דאס לעבן פון טויזנטער מענטשן. אנשטאט די וואס גלייבן אין חרדיזם זאלן דאס מאכן געשמאק אז עס זאל צוציען מענטשן פאר וועמען עס איז א טובה פאר זייער לעבן און אידישקייט, האבן זיי עס פארוואנדלט אין א תפיסה פון וואס מ'קען זיך נישט ארויסזען. נאך מער, דאס איז די אפיציעלע סטראטעגיע און אגענדע. יעדע אסיפת הרבנים דעבאטירט וויאזוי מ'קען ענג מאכן מענטשן וואס ווילן זיין א טראפ אנדערש פון חרדיזם/סיסטעם, וויאזוי מ'קען אונטערהאקן די פיס פון יעדן וואס וויל זיין אביסל אפן צו דער וועלט.

ווען איז געווען די לעצטע אסיפת הרבנים וועגן וויאזוי מ'קען מאכן חרדיזם געשמאק, רוחניות'דיג, צוגענגליך וכו'? ווען האט מען דאס לעצטע מאל גערעדט וועגן פארזיכערן אז קינדער אין די מוסדות זאלן ארויסקומען געזונט ברוחניות ובגשמיות, מיט ריינע הערצער און קלארע מוחות? דוק ותשכח אז יעדע וויכטיגע אסיפה איז נאר וויאזוי נאך צו באגרעניצן, וויאזוי ווידער "אפצוהיטן" פון דרויסנדיגע מחשבות, וויאזוי צו מאכן נאך תקנות און נאך באגרעניצונגען אויף יעדן וואס וואגט זיך צו זיין אן אינדיווידועל.

אינערהאלב דעם חורבן, איז זייער גרינג צו פאלן פאר דעם טעות צוזאמענצומישן חרדיזם מיט'ן סיסטעם. עס איז אמת אז פאר די פירער איז אלעס איינס: ביי זיי איז נישט דא קיין "חרדיזם" און קיין "סיסטעם" -- אין זייערע קראנקע מוחות איז נאר דא "וויאזוי די תורה הק' הייסט זיך פירן," און דאס איז כולל יעדע חרדישע חומרא און יעדע סיסטעם-חולאת. אבער קלוגע מענטשן ווי מושב, דארפן יא נוצן א שפראך וואס ווייזט פארשטאנד אין די באזונדערע חלקים וואס פלאגן אונז, און מבדיל זיין צווישן דעם מהלך פון לעבן וואס ווערט גערופן חרדיזם (א מהלך וואס ארבעט פאר טייל מענטשן), און דער רשעות'דיגער סיסטעם וואס האט זיך צוגעקלעפט דערצו (א סיסטעם וואס איז צפון-קארעא בזעיר אנפין). מיר טארן נישט חוזק מאכן פון אידן וואס ווילן לעבן א חרדיש לעבן -- עס איז זייער אויסוואל, און זיי האבן רעכט אזוי צו לעבן. אבער מיר מוזן פירן א מלחמת חרמה קעגן די רשעי ישראל, רבי'ס און מנהיגים, וואס זענען אקטיוו אין אונטערדרוקן יעדן מענטש וואס האט געהאט דעם גליק אדער אומגליק געבוירן צו ווערן ביי חרדישע עלטערן.

ווען מיר זעען אזא אדמו"ר ווי הר' מרדכי דוד אונגאר מבאבוב-45 פארפירן קעגן מיידלעך וואס גייען מאכן א כשר'ן ספעשל עד דעגרי, דארף אונז דאס בלוט ארויף אין קאפ. דא האנדלט זיך פון א מענטש וואס האט צוגעקלעפט מאדנע ציפערן צו דעם פירמע-נאמען פון זיינע הונדערטער חסידים בלויז אויף צו שטויסן זיין פעטער. דאס איז א מענטש וואס אלע זיינע קינדער זענען באזארגט מיט פרנסה בהרחבה -- אן דארפן ארבעטן א טאג אין זייער לעבן -- און האבן נישט קיין פראבלעם צו טרעפן הערליכע דירות לויט ווי זייערע אנגעפאשעטע הערצער באגערן. דאס איז אין דער צייט וואס זיינע חסידים מוטשען זיך מיט אלע אלגעמיינע פראבלעמען, עניות, מוסדות, וכו'. אבער ער האט די חוצפה און רשעות צו זאגן אז מ'זאל נישט מאכן קיין דעגרי, ווייל מ'דארף זיך פארלאזן אויפ'ן רבונו של עולם אז ער וועט שוין צושטעלן פרנסה.

איך כאפ אן דעם באבוב-פאָרטי-פייווער רבי נישט ווייל ער איז ערגער פון א צווייטן -- ער איז נאר א שרייפל אין דעם גרויסן קארופטירטן סיסטעם קעגן וועלכן מיט דארפן זיך שלאגן ציין-און-נעגל. כ'האב נאר פונקט געזען זיין דרשה קעגן כשר'ע דעגריס. ווען מיר זעען עפעס וועגן באבוב-45ער רבי טארן מיר נישט גלייך שפרינגען אים צו פארגלייכן צו האדמו"ר הר' בן ציון מבאבוב. זייערע קליינקעפיגע שטרייטן זענען נישט אונזערע געשעפטן. אלו ואלו נשרפין בבית הדשן. דאס זעלבע מיט די צדיקים לבית סאטמאר, וכדומה.

די אלע רבי'ס זענען דא צו שטיצן דעם "סיסטעם" ווייל עס איז נישט דא קיינער וואס בענעפיטירט דערפון מער ווי זיי. דאס איז זייער כבוד, זייער פרנסה, די גאראנטי פון סטאביליטעט פאר זייערע קינדער און אייניקלעך, און מיר אלע קענען גיין איבער'ן דראנג.

אדרבה, זאל איינער אנצייגן ווען א רבי האט לעצט אויפגעגעבן עפעס פון זיין אדער זיינע קינדער'ס כבוד אדער פרנסה, פאר דער טובה פון זיינע חסידים.

דאס איז אונזער מערכה, און דאס איז אונזער געשריי. מיר דארפן פרובירן אויפצושאקלען דעם ציבור איינצוזען ווי זיי ווערן געפירט ווי שאף צו דער שחיטה דורך מענטשן וואס זענען דא נאר צו בענעפיטירן אויף זייער חשבון. מענטשן דארפן זיך כאפן אז די דעה פון רבי'ס וואס האבן נאך גארנישט אויפגעגעבן פון זייער געלט אדער כבוד איז ווערד כחספא בעלמא. זיי מיינען זיך און נאכאמאל זיך. יעדע באשלוס וואס זיי מאכן איז נאר אין זייערע אינטערעסן, און די צרכים פון פשוט'ע מענטשן קומען זיי ניטאמאל אויפ'ן געדאנק.

פאר אט די רבי'ס און מנהיגים גייט נישט אן קיין חרדישקייט, ווייל חרדיזם איז נישט דאס וואס גיט זיי כבוד און שררה, נאר דער סיסטעם. און כאטש זיי אליין נעמען אמת, תורה, חרדיזם און סיסטעם און מאכן דערפון א גרויסן קוגל צו פאשען זייער גשם, דארפן מיר זיין קליגער פון דעם, און צילן דייקא אויף די אמת'ע פראבלעמען.
דער דעדליין אריינצושיקן ארטיקלען פאר'ן פסח וועקער איז אט אט דא. שיקט אריין צו vekerjournal@gmail.com ביז דעם קומענדיגן זונטאג.
באניצער אוואטאר
ראובן
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1648
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יולי 25, 2013 10:31 pm
האט שוין געלייקט: 2211 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6687 מאל

הודעהדורך תורה ומדע » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 11:54 am

ר' ראובן,
כל הכבוד פאר אייך. איין פראבלעם אין אייערע ווערטער איז אז איהר שלאגט נישט פאהר אן עצה אדער סאלושען צו דעם גאר ברייטען פראבלעם וועלבער איז חובק זרועות עולם. ממילא קען זיין אז אייערע ווערטער וועלען האבען א נעגאטיווער עפעקט. ווייל דער סיסטעם וועט בלייבען ווייטער סיסטעם מחמת די סעקיורעטי עס טוט צושטעלען צו איהרע מעמבערס, און אייער אויפקלערען דעם עולם דא אויפען אינטערנעט גיט נאר צו קראפט פאר די אהנפיהרער צו פארשטערקערן מיט זייערע מעשים טובים.
קבל את האמת ממי שאמרו (רמבם ה' קידוש החודש)
באניצער אוואטאר
תורה ומדע
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 340
זיך רעגיסטרירט: זונטאג מאי 15, 2016 10:55 am
געפינט זיך: מידוועסט
האט שוין געלייקט: 173 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 232 מאל

הודעהדורך ראובן » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 12:10 pm

דער ארטיקל איז נישט דווקא אויף צו טרעפן לעזונגען, נאר אוועקצושטעלן על מה נטושה המערכה. אז מ'מישט די יוצרות, פאלט מען אריין אין סתם שנאה וואס איז נישט יושר'דיג און אומפראדוקטיוו.

לגבי לעזונגען בין איך מסכים צו מושב אז מ'זעט אן ערנסטע שינוי לטובה, און ס'איז ביי מיר גאנץ קלאר אז וואס מיר שרייבן דא אויף ק"ש (און וועקער) האט א שטארקער יד אין דעם.
דער דעדליין אריינצושיקן ארטיקלען פאר'ן פסח וועקער איז אט אט דא. שיקט אריין צו vekerjournal@gmail.com ביז דעם קומענדיגן זונטאג.
באניצער אוואטאר
ראובן
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1648
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יולי 25, 2013 10:31 pm
האט שוין געלייקט: 2211 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6687 מאל

Re: איז חרדיזם און דער

הודעהדורך mevakesh » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 12:16 pm

@ראובן איך פארשטיי נישט דיין חילוקים
אמת אז די רביס און רבנים מיינען נישט דעם באשעפער אבער דער עצם קאמפעין אנטקעגן דעגריס און קאלעדזש איז חרדיזם עט איט בעסט
ווי קומט אריין סיסטעם?
רעדאגירט געווארן צום לעצט דורך mevakesh אום דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 12:30 pm, רעדאגירט געווארן 2 מאל בסך הכל.
באניצער אוואטאר
mevakesh
ידיד ותיק
ידיד ותיק
 
הודעות: 789
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך אוגוסט 12, 2015 12:11 pm
האט שוין געלייקט: 697 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 700 מאל

Re: איז חרדיזם און דער "סיסטעם" היינו הך?

הודעהדורך ליטוואק פון בודאפעסט » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 12:23 pm

דער פיהרער פון א שבט פון אראבער האט געמאלדען ביי הרב י"ח זאנענפעלד אז זיי זאלען מאכען א יד אחת זיך צו שלאגען מיט די.ציונים, ווייל ביידער פון זיי זענען דאך מתנגדים צו דער באוועגונג.
האט הריח"ז גע'ענטפערט בחכמה "דו ביסט מתנגד צו ציונות ווייל זיי זענען אידען. מיר זיינען מתנגד צו ציונות ווייל ס'איז נישט גענוג יידיש. ווי האבען מיר צו מאכען א יד אחת ווען מיר צילען אין אנדערע ריכטונגען?"

והנמשל מובן

Sent from my LG-K373 using Tapatalk
The greatest obstacle to discovery is not ignorance--it is the illusion of knowledge.
(Daniel J. Boorstin) דא
באניצער אוואטאר
ליטוואק פון בודאפעסט
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 4612
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך דעצעמבער 19, 2012 7:51 pm
האט שוין געלייקט: 1677 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 4388 מאל

הודעהדורך ראובן » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 12:38 pm

mevakesh האט געשריבן:@ראובן איך פארשטיי נישט דיין חילוקים
אמת אז די רביס און רבנים מיינען נישט דעם באשעפער אבער דער עצם קאמפעין אנטקעגן דעגריס און קאלעדזש איז חרדיזם עט איט בעסט
ווי קומט אריין סיסטעם?


א) טורא קאלעדזש און TTI זענען חרדישע קאלעדזשעס.

ב) אפילו אויב קאלעדזש זאל זיין א סתירה צו חרדיזם, איז עס דער סיסטעם וואס ערלויבט א מענטש וואס ער און זיין משפחה מאכן א חיים טובים פון דעם סיסטעם און דארפן נישט צוקומען צו קאלעדזשעס, צו דיקטירן אנדערע מענטשן אז זיי זאלן נישט גיין אין קאלעדזש צו קענען באצאלן זייער רענט ווייל מ'דארף זיך פארלאזן אויפ'ן אויבערשטן. היות דער איסור קעגן קאלעדזשעס קומט פון אזעלכע מענטשן, איז שוין בכלל נישט דא קיין מקום פאר א נארמאלער חרדישער דעבאטע. אפשר מעג אפילו עפ"י חרדיזם יא גיין אין קאלעדזש אויף אזא אדער אזא אופן? אפשר איז יענעמ'ס דחקות גענוג סיבה אז מ'זאל עס מתיר זיין? וכו'. דער סיסטעם ערלויבט קארופטירטע מענטשן צו דערקלערן פסקים וואס בארירן זיי נישט קיין כי הוא זה, פאר מענטשן וואס אזא איסור קען אינגאנצן חרוב מאכן זייער לעבן.
דער דעדליין אריינצושיקן ארטיקלען פאר'ן פסח וועקער איז אט אט דא. שיקט אריין צו vekerjournal@gmail.com ביז דעם קומענדיגן זונטאג.
באניצער אוואטאר
ראובן
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1648
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יולי 25, 2013 10:31 pm
האט שוין געלייקט: 2211 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6687 מאל

הודעהדורך אמיגדעלע » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 12:48 pm

'חרדיזם' איז דער 'סיסטעם,' און דער 'סיסטעם' איז 'חרדיזם.' זיי זענען איינס און דער זעלבער.
אמת אז זיי אריבער דראסטישע טוישונגען פון תש''י צו תש''מ און פון תש''מ צו תש''ס, צו תש''ע, צו תשע''ד, צו תשע''ז און דער ריטם ווערט נאר שנעלער און די שקלאפעריי שארפער, אבער דאס איז איינס און דער זעלבער.
גארנישט אין תש''י האט געמאכט א פליט אין וויליאמסבורג א לויטערער 'חרדי' ווי א קרית יואלער יונגערמאן אין 2016. עס איז פשוט אז דער סיסטעם וואס שטעלט די רעגלען פאר חרדיזם האט אנטוויקלט פיל מער שאוויניזם און שטייפקייט אין פיל מער אספעקטן פונעם לעבן פון דער חרדי ווי עס האט עקזיסטירט אין 1950 און דער פראבלעם שיילט זיך ארויס היינט צו טאגס פיל שארפער ווי פערציג יאר צוריק, אבער חרדיזם האט קיינמאל געהאט א באשטימטער געזעץ-בוך אויף וועלכע די היינטיגע צרה-לייט האבן ארויפגעזעצט וואס מען רופט דער 'סיסטעם.' נישט אין תר''צ, נישט אין תש''י און נישט אין תשל''ט.

מושב'ס פראבלעם איז נישט אז ער מישט אויס די צוויי וואס זענען בעצם איינס און דער זעלבער. זיין פראבלעם איז אז ער זעט דער שטילער מאנסיער באלעבאס וואס שטעלט זיך צו צום סיסטעם אלס דער זעלבער געפאר/שונא ווי דער אסיפה-שטיפער און קול קורא-זעצער. אויב לערנען דיינע קינדער אין באבוב, פאפא אדער במ''ג ביסטו טייל פונעם פראבלעם וואס מען דארף פארדאמען און אויסרייסן. אין זיין הארץ טראגט ער די זעלבע פיינטשאפט, פרעמדקייט און שפאט צום פארעווער חסיד ווי צום אסיפה עסקן. דער שפראך וואס ער נוצט אין זיין אנטי-חרדיזם/סיסטעם קאמפיין פארשעמט, דערנידערט און מאכט א שונא פונעם אומשולדיגן נאכפאלגער פונקט ווי פונעם שפיץ הענקער.

דאס איז נאריש, Bigoted און קאנטערפראדוקטיוו.
באניצער אוואטאר
אמיגדעלע
א גאסט אין שטיבל
א גאסט אין שטיבל
 
הודעות: 6
זיך רעגיסטרירט: זונטאג יוני 05, 2016 6:13 pm
האט שוין געלייקט: 6 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6 מאל

הודעהדורך תורה ומדע » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 12:54 pm

לדעתי איז דער סיסטעם דער סיבה פארוואס א פרוי זאל בכלל דארפען גיין אין קאללעדזש. חרדיזם פאדערט פון א מאן אדער עכ"פ לאזט איהם גיין אין קאללעדזש כדי צו מפרנס זיין זיין משפחה בהיתר ובכבוד. דער סיסטעם לאזט דאס נישט געשען ומכמה סיבות. ממילא פאלט דער עול נעביך אויף די פרוי שלא בצדק.
קבל את האמת ממי שאמרו (רמבם ה' קידוש החודש)
באניצער אוואטאר
תורה ומדע
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 340
זיך רעגיסטרירט: זונטאג מאי 15, 2016 10:55 am
געפינט זיך: מידוועסט
האט שוין געלייקט: 173 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 232 מאל

Re: איז חרדיזם און דער "סיסטעם" היינו הך?

הודעהדורך mevakesh » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 1:36 pm

די קאלעדזשעס זענען חרדיש ביי געוויסע פראקציעס
דו האסט צוויי טענות
איינס אז עס איז נישט דא קיין אפענע דיסקוסיעס איבער די נושא דאס מיין איך איז דער דעפינאציא פון חרדים אז דאס איז דעת תורה און נישט דא מער וואס צו דיסקוסירען
דיין צווייטע טענה איז אז די רבנים זענען קארופטירט און מיינען נאר זיך ביי חרדים פרעגט מען נישט אפ א דעת תורה מיט דעם וואס דו ביסט נישט איינשטימיג
איך בין איינשטימיג מיט דיין קריטיק אבער דיין דוחק חילוק צווישען חרדיזם און סיסטעם פארשטיי איך נישט
באניצער אוואטאר
mevakesh
ידיד ותיק
ידיד ותיק
 
הודעות: 789
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך אוגוסט 12, 2015 12:11 pm
האט שוין געלייקט: 697 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 700 מאל

הודעהדורך שבת אחים » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 1:44 pm

חרדזים און די סיסטעם אין ניו יארק איז היינו הך, אין געוויסע קלענערע קאמיונטיס ווי לאס אנגעלאס און אין מיאמי ווי דער רשעות׳דיגע סיסטעם האט נאך דערווייל נישט דערגרייכט דארט איז גרינגער ווייל זייערע מוסדות באלאנגט נישט צו א פרייוואטע ענטעטי. איך זעה נישט קיין שום חילוק צווישן די סיסטעם מיט היינטיגע חרדזים ווי מ׳פארלירט די אייגענע מענטשליכע רעכטן און מ׳געט זיך אינטער פאר די רשעות׳דיגע אגענדע געטריבנע רע-בנים און רשעי ישיבות וואס זענען דא נאר צו נעמען advantage אויף זייערע נאאיווע קעלבלעך.

אויב סאיז דא א חילוק צווישן זיי, זייט עס מיר מסביר ביטע אין איין ווארט- אן קיין לאנגע דרשות.
!!!NOBODY DOES "FAKE NEWS" BETTER THAN ME!!! BELIEVE ME
באניצער אוואטאר
שבת אחים
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 3237
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג מאי 08, 2014 9:39 am
געפינט זיך: ביי א פראטעסט קעגן טראמפּ!
האט שוין געלייקט: 3467 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 2079 מאל

הודעהדורך berlbalaguleh » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 1:46 pm

ראובן: דו ביסט בעצם גערעכט אז די אומפארשטענדליכע התנגדות פון געוויסע רבי'ס און קהילות צו דערגרייכן דעגריס אין פארשידענע פראפעסיעס, כדי צו פארבעסערן און באפעסטיגן די מעגליכקייטן פון פרנסה דארף פארדאמט ווערן. ווייל די אנגעבליכע סיבות פאר די אמאליגע התנגדות פון די חרד'ישע רבנים און קהילות צו א העכערע בילדונג ביי די אלגעמיינע באפעלקערוג איז געווען באגרינדעט אין דעם פאקט אז כדי דאס צו עררייכן האט מען געמוזט אויפגעבן דאס אפהיטן כשרות און שמירת שבת. אוןיך זענען געווען אפיקורס'ישע לערערס און פראפעסארן וועלכע האבן אויסגעמישט אידעאלאגיע (כפירה) מיט די אלגעמיינע לערנונגען. און ארויסצוקומען פון דארט און בלייבן אן ערליכער איד א מאמין בה' וועלכער פראקטיצירט אידישקייט איז געווען כמעט אוממעגליך.

אבער היינטיגע צייטן וועןס ס'זענען דא עטליכע לערן איסטיטוציעס וועלכע זענען אויסגעהאלטן אויף 100% איז נישטא קיין שום סיבה שבעולם אז די רבנים ומנהיגי הקהילות זאללן נישט ערלויבן פאר די מענטשן פון זייערע קהילות צו גיין זוכן העכערע בילדונג.%.

דאס איז טאקע אויך איינס פון די הויפט סיבות פארוואס ס'איז דא אזויפיהל קארופשן און אומערליכקייט צווישן חרדי'שן עולם ווען ס'קומט צו האנדלען מיט די ממשלה און בין אדם לחבירו. ווייל דער פארלאנג איז גרויס. אבער מ'האט נישט פון וואס זיך מפרנס צו זיין בדרך כבוד. ווייל אין די היינטיגע טעכנאלאגיש פארגעשריטענע וועלט האבן זיך אויפגעמאכט זייער א סאך נייע געלעגנהייטן פאר פרנסה וועלכע זענען אמאל נישט געווען אין צוטריט פאר ערליכע אידן. און פון די אנדערע זייט, פאללן אוועק די אלטע פשוט'ע לעיבארער ארבעטן. ממילא זעהט מען בחוש אז וואס די גמ' אין מסכת קידושין זאגט..."כל שאינו מלמדו אומנות, מלמדו ליסטות (ליסטיות)...!
באניצער אוואטאר
berlbalaguleh
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 9264
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יולי 17, 2012 12:57 pm
האט שוין געלייקט: 10135 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 5585 מאל

הודעהדורך שלום שטיסל » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 2:01 pm

תורה ומדע האט געשריבן:ר' ראובן,
כל הכבוד פאר אייך. איין פראבלעם אין אייערע ווערטער איז אז איהר שלאגט נישט פאהר אן עצה אדער סאלושען צו דעם גאר ברייטען פראבלעם וועלבער איז חובק זרועות עולם. ממילא קען זיין אז אייערע ווערטער וועלען האבען א נעגאטיווער עפעקט. ווייל דער סיסטעם וועט בלייבען ווייטער סיסטעם מחמת די סעקיורעטי עס טוט צושטעלען צו איהרע מעמבערס, און אייער אויפקלערען דעם עולם דא אויפען אינטערנעט גיט נאר צו קראפט פאר די אהנפיהרער צו פארשטערקערן מיט זייערע מעשים טובים.


יעדער יחיד האט זיך זיין סאלושען ולא ראוי זה כראוי זה, קיינער קען נישט געבן דער זעלבער מהלך החיים פאר יעדעם (חוץ דער סיסטעם ווואס חרדיזם האט פארמירט) די מענטשן וואס זענען אבער גענוג קליג טרעפן זיך אליינס זייער סאלושען. (די אנדערע וואס פארשטייען נאר דעם חיסרון און קענען נישט טרעפן א סאלושען דערצו פאר זיי איז געווענדליך דער סיסטעם פערפעקט און זיי זאלן בלייבן מיטן סיסטעם)
באניצער אוואטאר
שלום שטיסל
היימישער באניצער
היימישער באניצער
 
הודעות: 359
זיך רעגיסטרירט: זונטאג דעצעמבער 20, 2015 5:36 pm
האט שוין געלייקט: 1124 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1118 מאל

הודעהדורך גאנצל » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 2:06 pm

חרדיזם מיט סיסטעם איז קלאר נישט היינו הך ס'איז פונקט אזוי זאלסט צוזאם שטעלן געז מיט א קאר וואס ווערט געפירט פון געז

אבער נישט @מושב האט דאס אויסגעמישט

'נאר' דער 'סיסטעם' האט דאס אויסגעמישט און געמאכט דערפון א היינו הך זיין א חסיד פון א רבי איז איינע פון די תריג מצות און גיין בצניעות מוזטו ווייל דו דארפסט פאלגן דיין רבין און אין בעצם צניעות גופא וואס מיינט צניעות באמת און וואס מיינט עקסטרעים צניעות וואס אתה נפחתה האסט עס אליין אויפגעבלאזן אויף דעם אליין איז אויך אתא כלבא איז געקומען דער סיסטעם און געמאכט א קוגל פון הלכה ביז דמיונות פון פרעזענליכע הארני מענטשן וכו' וכו'

אלענפאלס א זייטיגע באמערקונג ס'איז צו באגריסן ביידע אשכולות ווי שיין מ'שמועסט אויס דעם ענין זה בכה וזה בכה אן קיין אטאקעס אויף קיינעם
גאנצל
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1578
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יולי 11, 2013 1:18 pm
האט שוין געלייקט: 302 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 770 מאל

הודעהדורך ראובן » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 2:13 pm

שבת אחים האט געשריבן:חרדזים און די סיסטעם אין ניו יארק איז היינו הך, אין געוויסע קלענערע קאמיונטיס ווי לאס אנגעלאס און אין מיאמי ווי דער רשעות׳דיגע סיסטעם האט נאך דערווייל נישט דערגרייכט דארט איז גרינגער ווייל זייערע מוסדות באלאנגט נישט צו א פרייוואטע ענטעטי. איך זעה נישט קיין שום חילוק צווישן די סיסטעם מיט היינטיגע חרדזים ווי מ׳פארלירט די אייגענע מענטשליכע רעכטן און מ׳געט זיך אינטער פאר די רשעות׳דיגע אגענדע געטריבנע רע-בנים און רשעי ישיבות וואס זענען דא נאר צו נעמען advantage אויף זייערע נאאיווע קעלבלעך.

אויב סאיז דא א חילוק צווישן זיי, זייט עס מיר מסביר ביטע אין איין ווארט- אן קיין לאנגע דרשות.

חרדיזם איז אן אידעאלאגיע וואס קען פיין ארבעטן פאר געוויסע מענטשן, און מוז נישט זיין געבונדן מיט דעם רשעות'דיגן "סיסטעם" -- ווי דו אליין צייגסט אן אויף עטליכע חרדישע קאמיוניטיס. דער פאקט אז אין ניו-יארק איז עס געווארן איין קוגל מאכט עס נישט פאר איין זאך.

דו און @אמיגדעלע זענען נישט איינשטימיג מיט מיר לגבי סעמאנטיק, אבער איך פארשטיי אז בעיקרון זענט איר ביידע מסכים צו דעם עיקר מעסעדזש פון מיינע ווערטער אז א מענטש פאר זיך דארף האבן רעכט זיך צו פירן ווי א חרדישער איד, און עס איז נישטא קיין בארעכטיגונג פאר שנאה אויף סתם חרדים וואס האבן נישט קיין חלק אין טרייבן דעם וואגן פון דעם "סיסטעם".
דער דעדליין אריינצושיקן ארטיקלען פאר'ן פסח וועקער איז אט אט דא. שיקט אריין צו vekerjournal@gmail.com ביז דעם קומענדיגן זונטאג.
באניצער אוואטאר
ראובן
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1648
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יולי 25, 2013 10:31 pm
האט שוין געלייקט: 2211 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6687 מאל

הודעהדורך ליטוואק פון בודאפעסט » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 2:24 pm

אלע פיס זעלנער זענען פראקטיש א חלק פון דער מאשין וואס לאזט דער סיסטעם ווייטער אנגיין. נאר דער מענטש האט סיי נישט קיין בייזענע כוונות און סיי דאס איהם אונטערברענגען העלפט קיינעם. דעריבער האט עס נישט קיין פשט איהם אטאקירן.

ווען די אנטי-סיסטעם מענטשען וואלטען גוט אנאליזירט דער מצב, מיט א הבדל צווישען מענטשען און זייער מאטיווען, וואלטען זיי אסאך מער אויפגעטוהן. ס'איז דא אפארטיוניסט'ן וואס זעען אז דער באוועגונג איז א געלונגענער, ס'איז דא שוטים וואס פארשטייען נישט בעסער, ס'איז דא שלעכטע מענטשן וואס נוצן חרדיזם אלס א תירוץ, ס'איז דא אומוויסענדע מענטשן וואס האבען נישט קיין השגה אז מ'דארף עפעס וויסן. מיט יעדער פון זיי איז דא א מהלך וויאזוי זיך צו ספראווען.
The greatest obstacle to discovery is not ignorance--it is the illusion of knowledge.
(Daniel J. Boorstin) דא
באניצער אוואטאר
ליטוואק פון בודאפעסט
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 4612
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך דעצעמבער 19, 2012 7:51 pm
האט שוין געלייקט: 1677 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 4388 מאל

הודעהדורך moshav zekeinim » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 3:00 pm

ביסט גערעכט אז מען דארף צונעמען די פארשידענע מאטיוון פון חרדישע מטגלידער. דאס איז געזאגט געווארן ביי א קאמף קעגן סיי וועלעכער באוועגונג, ווייל איבעראל זענען פארהאן די פיר דערמאנטע בנים. אבער צילן מיטן קאמפף דארף מען דעם קאפ, דער געטשקע וואס טרייבט צו שלעכטץ, ארום וואס די ארבעה בנים קלאמערן זיך.
אם בתירוץ אחד מתורצות שתיים או שלוש קושיות, קרוב לומר שהתירוץ אמיתי. וככל שיגדל מספר הקושיות המתורצות באותו תירוץ, כך מתחזקת ההנחה שהתירוץ אמיתי.
(תורת-מנחם עמ' 154 שיחת כ' מנחם-אב תש"י).
moshav zekeinim
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1754
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך יאנואר 07, 2015 3:14 pm
האט שוין געלייקט: 1050 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1537 מאל

הודעהדורך moshav zekeinim » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 3:18 pm

ראובן, מיר דינגען זיך מיט איין זאך, איבער די דעפענישן פון חרדיזם, דו זאגסט אז עס איז פריוואטער דיקדוק במצוות און יעך זאג אז עס איז א פאנאטישער סיסטעם. מיר זענען אבער ביידע מסכים אז דער ערשטער איז וועלקאם און דער לעצטער נישט.

איך ספק מיר אליין צו דו ביסט גערעכט צו נישט. פון איין זייט קען מען זאגן אז כדי צו מגייס זיין מענטשן קעגן דאס רשעות פונעם סיסטעם, דארף מען געווארנט זיין נישט צו האקן קעגן חרדיזם, וואס מיינט ביי רוב מענטשן אומשילדיגע דיקדוק במצוות. פון צווייטן זייט אבער, וויבאלד דער בלבול צווישן חרדיזם און דער פאנאטישער סיסטעם איז פאקטיש אזוי שטארק, קלער איך אז מען מוז שיסן דעם גאנצן פעקידזש דיל, ואם יזכו יצא הדבש מתוך הדונג.
אם בתירוץ אחד מתורצות שתיים או שלוש קושיות, קרוב לומר שהתירוץ אמיתי. וככל שיגדל מספר הקושיות המתורצות באותו תירוץ, כך מתחזקת ההנחה שהתירוץ אמיתי.
(תורת-מנחם עמ' 154 שיחת כ' מנחם-אב תש"י).
moshav zekeinim
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1754
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך יאנואר 07, 2015 3:14 pm
האט שוין געלייקט: 1050 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1537 מאל

הודעהדורך שבת אחים » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 3:22 pm

הרב @ראובן גערעכט, אינדיווידואלי קען מען זיין א חרדי און א וואוילער מענטש, אבער צו זיין א חרדי אין ניו יארק "מוז מען" ליידער אנקומען צו די סיסטעם, און איינס איז געקניפט מיט צווייטן, מ'מוז אנקומען צו זייערע מוסדות, זייערע הכשרים, זייערע פסקים, וכו' וכו'. רוב מענטשן אין די סיסטעם וועלן זיך נישט דערוואגן צו עפענען זייער מויל אקעגן זייערע מוסדות און זייערע רבנים ווייל ס'הערשט א פחד אויף זיי.

אין יעדע קולטור/רעליגיע/קולט/סאסייעטי איז דא מענטשן וואס זענען מער ראדיקאל ווי אנדערע - און נישט אזוי מעסט מען זאכן. אין קאליפארניע ווי איך האב געוואוינט פאר פיר חדשים האב איך מיך איבערצייגט אז מ'קען זיין א חרדי אן זיך אריינמישן אין יענעמ'ס פריוואטע ביזנעס, אפילו אין די חסידי'שע מוסדות דארט ווי מ'רעדט אידיש קענסטו גיין נאקעט אויף די גאס און קיינער וועט דיר גארנישט זאגן. דא ביינאונז האט מען אראפגעשטעלט א סיסטעם ווי יעדער 'מוז' גיין אנגעטוהן די זעלבע און מ'מוז דרייווען א אדעסי, און אויב דריווסטו א ספארטס קאר און גייסט מיט קראקס אויף די גאס נעמט מען שוין נישט אן די קינדער אין די מוסדות און מ'קען נישט קיין שידוך טוהן מיט די קינדער, ווער רעדט נאך אויב מ'שניידט די בארד דעמאלס איז מען שוין מחויב מיתה.

סוף דבר, ווילאנג די 'רבנים' זענען אין שפיץ פון אונזער קאמיוניטיס און נישט די 'בעלי בתים', און ווילאנג מ'וועט נישט אויסלערנען קיין טאלארנץ פאר אנדערע אין אונזערע קאמיוניטיס זענען זיי גארנישט אנדערש ווי עני אנדערע קולט אויף די וועלט.

איך האב שוין אפאר מאל געשריבן "איך האב נישט פיינט קיין חרדים, איך האב פיינט חרדיזם"! איך האב נישט פיינט די מקוה ווייקערס, איך האב פיינט די מקוה.
!!!NOBODY DOES "FAKE NEWS" BETTER THAN ME!!! BELIEVE ME
באניצער אוואטאר
שבת אחים
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 3237
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג מאי 08, 2014 9:39 am
געפינט זיך: ביי א פראטעסט קעגן טראמפּ!
האט שוין געלייקט: 3467 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 2079 מאל

הודעהדורך moshav zekeinim » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 3:32 pm

אויב אזוי האבן מיר שוין דעם ענטפער אויף דער שאלה פונם אשכול. נעמליך, אין ניו יארק איז עס איינס, אין קאליפארניע איז עס נישט.
אם בתירוץ אחד מתורצות שתיים או שלוש קושיות, קרוב לומר שהתירוץ אמיתי. וככל שיגדל מספר הקושיות המתורצות באותו תירוץ, כך מתחזקת ההנחה שהתירוץ אמיתי.
(תורת-מנחם עמ' 154 שיחת כ' מנחם-אב תש"י).
moshav zekeinim
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1754
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך יאנואר 07, 2015 3:14 pm
האט שוין געלייקט: 1050 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1537 מאל

הודעהדורך אמיגדעלע » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 3:35 pm

@ראובן און @גאנצל
דער "חרדיזם" צו וועלכע איר באציעט זיך איז א סאציאלאגישער קאנצעפט וועלכע איר פראבירט, אומריכטיג, צו איזאלירן פון דאס וואס איז באקאנט מיטן נאמען 'חרדיזם.'

איר טענה'ט אז אפגעטיילט פון דער עקזיסטירנדער חרדישער ציוויליזאציע און 'סיסטעם' אין ניו יארק-ניו דזשערסי, ארץ ישראל, אייראפע און קאנאדע עקזיסטירט א 'ריינער חרדישער אידעאלאגיע' וואס איז גוט און אויסגעהאלטן אבער נישט אונטערדרוקנד, נישט דער 'סיסטעם.' צי קענט איר אנצייגן ווען חרדיזם האט עקזיסטירט אין אזא סארט אידעאליסטישער פארמאט? ווער עס האט געשריבן די בוך איבער דעם אידעאלאגיע? ביז ווען האט דאס עקזיסטירט?

די אויסער-שטעטל חרדישע סאטעליט געמיינדעס וואס לויפן יא אויף דעם שניט (לשליש ולרביע) קענען עקזיסטירן נאר א דאנק דער 'סיסטעם' און די סטאנדארטן וואס ווערן געשטעלט און די חרדישע צענטערן פון איין זייט און דער פאקט אז זייער אייגענער קליינטשיגער געמיינדע קען נאכנישט אונטערהאלטן אייגענע 'סיסטעם' אינסטיטוציעס. דאס איז א פיקאנטער ערשיינונג וואס קען עקזיסטירן נאר אויף די ראנדן און איז אומוויכטיג צו אונזער שמועס.
באניצער אוואטאר
אמיגדעלע
א גאסט אין שטיבל
א גאסט אין שטיבל
 
הודעות: 6
זיך רעגיסטרירט: זונטאג יוני 05, 2016 6:13 pm
האט שוין געלייקט: 6 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6 מאל

הודעהדורך אייז קריעם » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 3:49 pm

די דעפינישן פון די סיסטעם איז איין ווארט:
אויב די טיסט א משהו אנדערש ווי אונז, יאג אפ פון דא.

שידוכים-נאר פון אינזער סיסטעם.
קונדער'ס חבירים-נאר פון אינזער סיסטעם.
קאנטרי- נאר פון אונזער סיסטעם.

איי קען גאו אן ענד אן, אבער איך הייב אן צו ברעכן.
Anything that explains everything also explains nothing.
אייז קריעם
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 186
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג סעפטעמבער 13, 2016 12:47 pm
האט שוין געלייקט: 71 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 131 מאל

הודעהדורך moshav zekeinim » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 3:54 pm

ראובן, לאמיר נאכאמאל קלאר מאכן דער חילוק צווישן דיין חרדיזם און סיסטעם. חרדיזם איז א סופער פרומער לעבנסשטייגער, און סיסטעם איז א קורופטירטער קעניגרייך וואס האט איבערגענומען קאנטראל אויף די דעם לעבנסשטייגער.


דער פאקט איז אבער אז ביי אכציג פראצענט איז דער דיקטאטורשאפט דער יסוד פון סיי די סופער פרומקייט און סיי פון די קארופציע. נעם למשל סאטמארער אדער וויזניצער אידן, וויפיל פון זיי וואלטן אנגענומען סופער פרומקייט ווען נישט דער אלגעמיינער דיקטאטורשאפט. און בעצם, וויפיל פראצענט פון דער לעבנסשטייגער איז פשוט'ע ערליכקייט און וויפיל פראצענט סאציאלע נאכפאלגערשאפט. בסופו של דבר ווערט דער חלק פון ערהאבענע חרדיזם בטל בשישים כלפי דער סאצאלע סיסטעם דרוק.
אם בתירוץ אחד מתורצות שתיים או שלוש קושיות, קרוב לומר שהתירוץ אמיתי. וככל שיגדל מספר הקושיות המתורצות באותו תירוץ, כך מתחזקת ההנחה שהתירוץ אמיתי.
(תורת-מנחם עמ' 154 שיחת כ' מנחם-אב תש"י).
moshav zekeinim
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1754
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך יאנואר 07, 2015 3:14 pm
האט שוין געלייקט: 1050 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1537 מאל

הודעהדורך moshav zekeinim » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 4:16 pm

און איך ווייס בכלל נישט צו א פאראיניגטער דרך החיים קען עקסיסטירן אן קיין סיסטעם. אזויווי דער יסוד פון חרדיזם איז פערזערוון די דורות, איז זיין סיסטעם וואס איז זיין עמוד התווך, גאר ענג און שעדליך.
אם בתירוץ אחד מתורצות שתיים או שלוש קושיות, קרוב לומר שהתירוץ אמיתי. וככל שיגדל מספר הקושיות המתורצות באותו תירוץ, כך מתחזקת ההנחה שהתירוץ אמיתי.
(תורת-מנחם עמ' 154 שיחת כ' מנחם-אב תש"י).
moshav zekeinim
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1754
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך יאנואר 07, 2015 3:14 pm
האט שוין געלייקט: 1050 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1537 מאל

הודעהדורך שבת אחים » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 4:50 pm

moshav zekeinim האט געשריבן:און איך ווייס בכלל נישט צו א פאראיניגטער דרך החיים קען עקסיסטירן אן קיין סיסטעם. אזויווי דער יסוד פון חרדיזם איז פערזערוון די דורות, איז זיין סיסטעם וואס איז זיין עמוד התווך, גאר ענג און שעדליך.


דאס איז טאקע די יסוד פון די פראבלעם - פרעזערוון די דורות! די רבנים און רוב פון די חרדים האבן זיך איינגערעדט אז מיט אינטערדרוקונג און מיט טעראר וועט מען פרעזערוון די דורות, און נאר מיטן קאפ אין די וואנט קען מען אנהאלטן די אלט מאדישע טראדיציע, און פאר דעם האבן זיי געבויט די מאדעל פון "חדש אסור מן התורה" - נאר אזוי קען מען זיין פרום אין די טריפה'נע אמעריקא און זיך נישט אויסמישן אין די אמעריקאנע salad bowl, און היות די לעצטע פאר הונדערט יאר האבן רוב חרדי'שע פראקציעס אנגענומען די עקסטרעמע שיטה פונעם חתם סופר אלץ זייער הויפט אידיאלאגיע, בשעת ווען די גמרא רעדט בכלל נישט פון אידישקייט נאר פון ווייץ ;) האלטן זיי זיך אן מיט עפעס א (חסידישע) תורה'לע פונעם חתם סופר און מיט דעם בארעכטיגן זיי אלע זייערע נייע גזירות און זייערע שייגעץ שטיק וואס לדעתי איז אבסאלוטלי אבסורד, די גאנצע מהלך און די גאנצע סיסטעם איז געבויט פאר איין ציל, אז די רבנים, די עליטע, זאלן קענען קאמענדעווען באלבאטעווען און בארויבן דעם עולם פון זייערע מינימאלע רעכטן.
!!!NOBODY DOES "FAKE NEWS" BETTER THAN ME!!! BELIEVE ME
באניצער אוואטאר
שבת אחים
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 3237
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג מאי 08, 2014 9:39 am
געפינט זיך: ביי א פראטעסט קעגן טראמפּ!
האט שוין געלייקט: 3467 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 2079 מאל

הודעהדורך ראובן » דינסטאג דעצעמבער 20, 2016 6:08 pm

moshav zekeinim האט געשריבן:אויב אזוי האבן מיר שוין דעם ענטפער אויף דער שאלה פונם אשכול. נעמליך, אין ניו יארק איז עס איינס, אין קאליפארניע איז עס נישט.

דער פאקט אז עס קען לעבן באזונדער אין קאליפארניע איז א ראיה אז ס'איז נישט תלוי הא בהא, נאר פערצופאל איז חרדיזם אין ניו-יארק פארוואנדלט געווארן אין א סיסטעם-מאנסטער.
דער דעדליין אריינצושיקן ארטיקלען פאר'ן פסח וועקער איז אט אט דא. שיקט אריין צו vekerjournal@gmail.com ביז דעם קומענדיגן זונטאג.
באניצער אוואטאר
ראובן
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1648
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יולי 25, 2013 10:31 pm
האט שוין געלייקט: 2211 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6687 מאל

נעקסט

גיי צוריק געזעלשאפט

ווער איז יעצט דא?

באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און איין גאסט