זענען מיר אנאלפאבעטן?

ארטיקלען און באטראכטונגען איבער דער חרדי'שער געזעלשאפט און קולטור

הודעהדורך יאיר » פרייטאג אקטאבער 25, 2013 1:50 am

שמעקעדיג האט געשריבן:יאיר. וואס פונקטליך טראכט א הונגעריגער טיגער ווען ער זעהט א שעפסל אדורכשפאצירן? ער ווייסט דען פונעם ווארט "נאכלויפן"?

דאס איז דאך דער שפיץ פון דעם געדאנק. בהמות און חיות קענען נאר פילן און טראכטן פראקטיש, דער שעפסל קען מעורר זיין דעם תאוות הרעב ביים טיגער און ער וועט שפירן א דראנג צו נאכלויפן. דער טיגער זעצט זיך אבער קיינמאל נישט אראפ טראכטן, וואס וועל איך טון נעקסטע מאל א שעפסל קומט, זאל איך אים נאכלויפן אדער רחמנות האבן אויף אים?
אט דאס מיינט געטראכט אבסטראקט, און דאס קען נאר א מענטש טון.
האדם לא נברא אלא להתענג
באניצער אוואטאר
יאיר
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 4765
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יוני 26, 2012 9:42 pm
האט שוין געלייקט: 7221 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 7965 מאל

הודעהדורך נהורא נפישא » פרייטאג אקטאבער 25, 2013 1:55 am

יאיר א מענטש האט די מעגליכקייט און וועט טראכטן מערסטנסטייל אין ווערטער אבער מ'קען טראכטן אין בילדער אדער אין אנדערע דמיונות החושים, און וואס טוסטו מיט געדאנקן וואס האט נישט קיין ווערטער טראכט מען דאס צו אויף א געמיש פון אבסטראקטע מחשבות.
למה נקרא שמו רבי נהוראי, שמנהיר עיני חכמים (עירובין:)
נהורא נפישא
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1592
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יולי 23, 2013 9:42 pm
האט שוין געלייקט: 1875 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 2067 מאל

הודעהדורך הוגה » פרייטאג אקטאבער 25, 2013 12:07 pm

דער @יאיר איז דאך א חכם מחוכם, אדער ווי מען זאגט אין אידיש - אן "אונטערגעציפטע אויבער-חכם". דו פרעגסט א שאלה וואס האט נישט קיין אנטווארט, דו שטעלסט פאר א טשאלאנדזש וואס פארמאגט נישט קיין פתרון, און דו לייגסט פאר א טענה וואס קען נישט צוריק געוויזן ווערן. מיט דעם קלייבסט דו זיך צו ערווארבן די טיטל "געווינער". היו לא תהיה! מיר וועלן דאס נישט צולאזן! :x

יאיר האט געשריבן:אודה ולא אבוש, כ'האב נאך קיינמאל נישט געטראכט בלי גבול. אפשר גיבט איר ארויס דעם סוד ווי אזוי מען טוט דאס?


האסט דא פארלאנגט א הסבר ווי אזוי מען טראכט בלי גבול, האסט דאך געפרעגט עפעס וואס דו וויסט אז עס איז אוממעגליך צו ענטפערן. אז מען גיבט עס ארויס איז עס דאך נישט קיין מחשבה, און ממילא איז עס נישט בלי גבול.

יאיר האט געשריבן:איך שטעל דיר א טשעלענדש, פרוביר צו "טראכטן" אן ענטפער צו מיין פריערדיגע תגובה אן דעם וואס ספעציפישע ווערטער זאלן אדורכפליען דיין קאפ.


דא ווידער האסטו געשטעלט א טשאלאנדזש וואס קען נישט ווערן צופרידן-געשטעלט. וויבאלד מען טראכט אן אנטווארט צו דיין שאלה איז עס אטאמאטיש מוגבל. עס ווערט א דיאלאג צווישן צוויי מוגבלים. משא"כ ווען מען טראכט איבער א זאך אדער נושא אינדערויסן פון א דיאלאג און נישט אין די קאנטעקסט פון אן "ענטפער" דעמאלטס אנטהאלטן די מחשבות נישט קיין ווערטער. אדרבא, עס געשעהט זייער אסאך מאל וואס עס פאלט איין א געוואלדיגע געדאנק אבער ווי נאר מען הייבט אן צו טראכטן ווי אזוי עס צו אפשרייבן אדער איבער זאגן ווערט מען STUCK, מען קען נישט גיין ווייטער און עווענטועל פארלירט מען די TRAIN OF THOUGH.

יאיר האט געשריבן:און פאר א גוט יאר, וואס איז דאס בלי גבול? דיין געדאנק האט נישט קיין גרעניץ? וועלכער מענטשנ'ס געדאנקען זענען נישט באגרעניצט ארום א ספעציפישע נושא?


די געדאנק איז מוגבל נאר אין די ידיעות אבער נישט אין די קריעיטיווע טייל. לדוגמא, עס קען זיין אז איך ווייס נישט אז די געדאנק וואס איך שרייב דא איבער דאס אומ-מוגבל'דיקייט פון מחשבה, איז א געדאנק פון דער און יענער דענקער, און קען זיין אז איך ווייס נישט זייערע קלארע ראיות והוכחות דערויף, אבער אויב טראכט איך מיט גענוג העמקה און קאנצעטראציע קען מיין מח אויפקומען דערמיט פון זיך אליינס. נאכן אויפקומען דערמיט קומט די שווערע TASK פון עס אריינלייגן אין ווערטער, און דא ווערט די זאך גאר אסאך פארהאנקערט.

דאס איז גאר א שווערע געדאנק צו ערקלערן פאר אנדערע, ווייל - ווי געזאגט - זענען ווערטער מוגבל, ספעציעל ווען עס קומט צו מסביר זיין עפעס וואס איז נישט מוגבל. אדער ביסטו מסכים אדער נישט, ס'טוישט נישט די מציאות EITHER WAY. לגבי שרייבן דא אין ק"ש האב איך שוין אליינס פריער געשריבן אז דא איז שוין יא משנה די קאליבאר פון די וואקאבולער. איך האב נאר - דרך אגב - מעיר געווען אויף וואס יידל האט געשריבן בנוגע מחשבה.


ביטע זיי מוחל אויב כ'בין צו ציניש.... :lol:


.
"לא מצאנו בשום מקום בתורה שמצווה אדם להיות למדן ובקי בכל חדרי התורה. שכן תכלית הלימוד אינה להיות למדן אלא להיות אדם טוב, לעשות הטוב ולהטיב לזולתו." ~ רמ"מ מקאצק ז"ל
באניצער אוואטאר
הוגה
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2814
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג אפריל 09, 2013 1:20 pm
געפינט זיך: מאנסי
האט שוין געלייקט: 7258 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6412 מאל

הודעהדורך ברסלבער » פרייטאג אקטאבער 25, 2013 12:42 pm

אנטשולדיגט פארן איבערהאקן די שמועס וועגן בלי גבול, איך וויל א רגע רעדן וועגן די נושא פתיחת האשכול.

@יידל האט זייער גוט ארויס געברענגט גוטע נקודות איבער די וויכטיגקייט פון שרייבן און רעדן מיט א ברייטע וואקאבולאר.
און ער האט אונז נישט געלאזט אובד עצות, ער האט פארגעשטעלט עטליכע עצות דערצו, און איינס דערפון אז מען זאל פרובירן צו שרייבן דאס מערסטע אויסגעהאלטן לויט די כללים, און אזוי וועט מען זיך אויסלערנען צו שרייבן ריכטיג, און אויב מען האט א ספק האבן מיר אן אויסוואל פון געלונגענע שרייבערס וואס וועלן שטיין גרייט צו די האנט און ארויס העלפן.

דער פראבלעם איז אבער אז דער וואס קען נישט אזוי גוט די כללים, און ער האט אויך נישט צו א ברייטע וואקאבולאר, ווייסט דאך נישט וואס עס פעלט אים, און ער ווייסט אפילו נישט אז ער דארף אנפרעגן דערויף. און פון די אנדערע זייט די וואס ווייסן יא גייען דאך נישט זיצן א גאנצן טאג און פארעכטן יענעם'ס גרייזן, זיי זענען דאך וואוילע מענטשן און ווילן נישט אז יענער זאל פיהלן געטשעפעט ווען מען פאריכט אים יעדן צווייטן טאג.

אלזא וויל איך זיך ארויסשטעלן אלץ וואלענטור, אזוי ווי איך קען באשטיין צו אויסשארפן מיין שרייבן, קענען די ידענים נוצן מיינע תגובות זיי אויסצובעסערן און ווייזן די ריכטיגע וועג ווי אזוי איך וואלט געדארפט שרייבן אדער וועלכע ווערטער איך וואלט געדארפט נוצן, און אין איינוועגס וועלן אנדערע אויך הנאה האבן זיך אויסצולערנען דערפון די כללי כתיבה.

און א מתן שכרה בצדה געב איך א לייק פאר ווער עס וועט מיר אויסבעסערן אין כללי כתיבה בל"נ.

יישר כח.
די וועלט זאגט אז שכחה איז א חסרון, און איך זאג אז עס איז א גרויסע מעלה. אזוי קען מען פארגעסן אלע צרות און פראבלעמען און אנהויבן יעדן טאג פון ניי. (רבי נחמן מברסלב)
באניצער אוואטאר
ברסלבער
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2038
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג נאוועמבער 27, 2012 12:07 pm
האט שוין געלייקט: 4342 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 4013 מאל

הודעהדורך געפילטע פיש » פרייטאג אקטאבער 25, 2013 1:41 pm

ג"א מצטרף לדברי הנ"ל.
געפילטע פיש
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 6940
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך פעברואר 29, 2012 11:16 am
האט שוין געלייקט: 5479 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 7471 מאל

הודעהדורך ראובן » פרייטאג אקטאבער 25, 2013 2:36 pm

א שיינעם דאנק, יידל, פאר דעם וויכטיגן שמועס.

אליצפן דעמאנסטרירט ווידעראמאל די וויכטיגקייט פון "רידינג קאמפרעהענשאן".
אליצפן האט געשריבן:א הערליכע ארטיקל יידל כדרכך בקודש.
אבער וועגן ראובן'ס ארטיקל מוז איך במחילת כבודכם זיין מחולק אויף אייך.
ער האט געשריבן ווי פאלגענד:

די אלע דערמאנטע זענען דווקא מענטשן וועלכע איך האב נישט געגליכן, מענטשן מיט נעגאטיווע זיטן וועלכע זענען די ערשטע אויף מיין ליסטע פון מידות פון וועלכע מ'טאר זיך נישט אפלערנען.

אין מיינע אויגן, און איך מיין אז אין די אויגן פון רוב יודיש רעדענדע מענטשן, קוקט דער זאץ אויס ווי א שרעקליכע מיאוסע אטאקע אויף די צוויי גדולי ישראל. מתוך דבריו קומט אויס אז היטשענס, הרב יוסף, און הרב אלישיב זענען אלע אין א קאטעגאריע פון מענטשן וואס האבן פארמאגט אין זיך די סאמע ערגסטע מידות וואס איז נאר פארהאן, מידות וואס מ'טאר זיך פון זיי נישט אפלערנען. דאס איז וואס ער זאגט סיי מיט א קאמע, און סיי אן א קאמע.
און אויב דאס איז נישט א שרעקליכע אטאקע אויף גדולי ישראל, ווייס איך נישט וואס איז.
ווי אזוי וואלט איר רעאגירט ווען איינער שרייבט אויפן בעל דברי יואל, ''ער איז געווען א מענטש מיט נעגאטיווע זיטן וועלכע זענען די ערשטע אויף מיין ליסטע פון מידות פון וועלכע מ'טאר זיך נישט אפלערנען'', וואלסטו אויך געהאלטן אז עס איז א מייסטערהאפטן ארטיקל?? איך שטעל מיך פאר אז נישט.

ווי איך האב עטליכע מאל פרובירט קלאר צו מאכן, איז מיין ליבע-שנאה צו די דערמאנטע פערזענליכקייטן א גענצליך-פערזענליכער פרעפערענץ. עס איז נישט פאראן קיין אוניווערסאלע ליסטע פון "שלעכטע מידות", וואו יעדער איז מודה אז געוויסע מידות זענען די ערגסטע און אנדערע זענען נישט אזוי וויכטיג. יעדער יחיד האט זיינע פרעפערענצן וואס עס איז פאר אים וויכטיג. פאר געוויסע מענטשן איז ראסיזם נישט אין שפיץ פון דער ליסטע פון שלעכטע מידות פון וועלכע מ'טאר זיך נישט אפלערנען, אנדערע האבן דאס מערסטע פיינט אומאויפריכטיגקייט, עקסטרעמיזם, לייכטזיניגקייט, גאוה, טיפשות וכדומה. איך האב דערמאנט פיר גרויסע מענטשן, וואס פונקט פארמאגן די אלע פיר געוויסע מידות וואס זענען אין שפיץ פון מיין ליסטע פון וואס איך האלט אז מ'טאר זיך פון זיי נישט אראפלערנען. דאס שטעלט זיי נישט "אין א קאטעגאריע פון מענטשן וואס האבן פארמאגט אין זיך די סאמע ערגסטע מידות וואס איז נאר פארהאן." נישט איך, און איך גלייב אז יידל אויך נישט, וואלטן געטוישט אונזער מיינונג ווען עס האנדלט זיך ווען מיט האדמו"ר מסאטמאר ז"ל אדער סיי וועמען. יעדער מענטש האט רעכט צו האבן פרעפערענצן איבער וואספארא מידות ער גלייכט יא און וועלכע נישט, און האט רעכט אויסצודרוקן זיין פערזענליכע מיינונג. הרב עובדיה יוסף ז"ל בלייבט אן אדם גדול בענקים, אפגעזען צי איך האב אים יא געגליכן צי נישט, און אט-דאס איז געווען די כוונה פון מיין ארטיקל.
עורו ישנים משנתכם!
באניצער אוואטאר
ראובן
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2421
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יולי 25, 2013 10:31 pm
האט שוין געלייקט: 3009 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 9471 מאל

הודעהדורך ראובן » פרייטאג אקטאבער 25, 2013 2:36 pm

אליצפן האט געשריבן:בכלל קומט נישט ארויס קלאר אינעם ארטיקל וואס איר ווילט, רוב ווערטער וואס איר באקלאגט זיך אז יונגערלייט ווייסן נישט, זענען הויכע וואקעביולערי ענגלישע ווערטער וואס איר זאגט אויף א יודישע אופן. למשל, ביגאטרי, איגנאראנץ, סוביעקטיוו, אביעקטיוו, די אלע זענען נישט קיין אידישע ווערטער וואס א חסיד'ישער יונגערמאן וואלט דארף צו וויסן, נאר ענדערש ענגלישער ווערטער פון א high vocabulary, וואס איך בין נישט זיכער אז אן עוורידזש גוי וועט וויסן וואס עס מיינט. (אפשר איגנאראנץ יא.)
נאכדעם שפרינגסטו צו reading comprehension וואס איז א גאנץ אנדערע פראבלעם ווי וואקעביולערי. האסט געמאכט איין גרויסע טשולענט פון אסאך באזונדערע נושאים.

וואקאבולאר און פארשטיין א פשוט'ן געשריבענעם געדאנק זענען געווענליך תלוי הא בהא. דער פראבלעם ביים היימישן עולם איז נישט נאר אז מ'קען נישט קיין אידיש, נאר אז מ'קען נישט קיין פשוט'ע מושגים, אין קיין שום שפראך! "אביעקטיוו" און "סוביעקטיוו" זענען פונקט אזוי אידיש ווי ענגליש, אבער דאס איז בכלל נישט די נקודה. דאס זענען מושגים וואס א 12-יעריג פובליק-סקול שולער פארשטייט, אבער פערציג-יעריגע חסידישע יונגעלייט פארשטייען נישט.
עורו ישנים משנתכם!
באניצער אוואטאר
ראובן
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2421
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יולי 25, 2013 10:31 pm
האט שוין געלייקט: 3009 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 9471 מאל

הודעהדורך דעת תורה » פרייטאג אקטאבער 25, 2013 3:05 pm

ברסלב'ער, וואלענטיר מיט א י'. (ספעלינג אויסבעסערונגען איז אויך אין כלל פון די הבטחה?...)
האזהרה שהזהרנו מלהיות חפשיים במחשבותינו, עד שנאמין דעות המנגדות לדעות שהביאה התורה, אלא נגביל את מחשבתנו ונעשה לה סייג שתעמוד אצלו - והן מצוות התורה ואזהרותיה.
והוא אמרו יתעלה: "ולא תתורו אחרי לבבכם"... זו מינות. (ספר המצוות להרמב"ם ל"ת מ"ז)
דעת תורה
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2129
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג מערץ 18, 2013 1:07 am
האט שוין געלייקט: 4546 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1732 מאל

הודעהדורך אליצפן » פרייטאג אקטאבער 25, 2013 3:43 pm

ראובן האט געשריבן:א שיינעם דאנק, יידל, פאר דעם וויכטיגן שמועס.

אליצפן דעמאנסטרירט ווידעראמאל די וויכטיגקייט פון "רידינג קאמפרעהענשאן".
אליצפן האט געשריבן:א הערליכע ארטיקל יידל כדרכך בקודש.
אבער וועגן ראובן'ס ארטיקל מוז איך במחילת כבודכם זיין מחולק אויף אייך.
ער האט געשריבן ווי פאלגענד:

די אלע דערמאנטע זענען דווקא מענטשן וועלכע איך האב נישט געגליכן, מענטשן מיט נעגאטיווע זיטן וועלכע זענען די ערשטע אויף מיין ליסטע פון מידות פון וועלכע מ'טאר זיך נישט אפלערנען.

אין מיינע אויגן, און איך מיין אז אין די אויגן פון רוב יודיש רעדענדע מענטשן, קוקט דער זאץ אויס ווי א שרעקליכע מיאוסע אטאקע אויף די צוויי גדולי ישראל. מתוך דבריו קומט אויס אז היטשענס, הרב יוסף, און הרב אלישיב זענען אלע אין א קאטעגאריע פון מענטשן וואס האבן פארמאגט אין זיך די סאמע ערגסטע מידות וואס איז נאר פארהאן, מידות וואס מ'טאר זיך פון זיי נישט אפלערנען. דאס איז וואס ער זאגט סיי מיט א קאמע, און סיי אן א קאמע.
און אויב דאס איז נישט א שרעקליכע אטאקע אויף גדולי ישראל, ווייס איך נישט וואס איז.
ווי אזוי וואלט איר רעאגירט ווען איינער שרייבט אויפן בעל דברי יואל, ''ער איז געווען א מענטש מיט נעגאטיווע זיטן וועלכע זענען די ערשטע אויף מיין ליסטע פון מידות פון וועלכע מ'טאר זיך נישט אפלערנען'', וואלסטו אויך געהאלטן אז עס איז א מייסטערהאפטן ארטיקל?? איך שטעל מיך פאר אז נישט.

ווי איך האב עטליכע מאל פרובירט קלאר צו מאכן, איז מיין ליבע-שנאה צו די דערמאנטע פערזענליכקייטן א גענצליך-פערזענליכער פרעפערענץ. עס איז נישט פאראן קיין אוניווערסאלע ליסטע פון "שלעכטע מידות", וואו יעדער איז מודה אז געוויסע מידות זענען די ערגסטע און אנדערע זענען נישט אזוי וויכטיג. יעדער יחיד האט זיינע פרעפערענצן וואס עס איז פאר אים וויכטיג. פאר געוויסע מענטשן איז ראסיזם נישט אין שפיץ פון דער ליסטע פון שלעכטע מידות פון וועלכע מ'טאר זיך נישט אפלערנען, אנדערע האבן דאס מערסטע פיינט אומאויפריכטיגקייט, עקסטרעמיזם, לייכטזיניגקייט, גאוה, טיפשות וכדומה. איך האב דערמאנט פיר גרויסע מענטשן, וואס פונקט פארמאגן די אלע פיר געוויסע מידות וואס זענען אין שפיץ פון מיין ליסטע פון וואס איך האלט אז מ'טאר זיך פון זיי נישט אראפלערנען. דאס שטעלט זיי נישט "אין א קאטעגאריע פון מענטשן וואס האבן פארמאגט אין זיך די סאמע ערגסטע מידות וואס איז נאר פארהאן." נישט איך, און איך גלייב אז יידל אויך נישט, וואלטן געטוישט אונזער מיינונג ווען עס האנדלט זיך ווען מיט האדמו"ר מסאטמאר ז"ל אדער סיי וועמען. יעדער מענטש האט רעכט צו האבן פרעפערענצן איבער וואספארא מידות ער גלייכט יא און וועלכע נישט, און האט רעכט אויסצודרוקן זיין פערזענליכע מיינונג. הרב עובדיה יוסף ז"ל בלייבט אן אדם גדול בענקים, אפגעזען צי איך האב אים יא געגליכן צי נישט, און אט-דאס איז געווען די כוונה פון מיין ארטיקל.

איך מיין אז כ'האב זייער קלאר ארויסגעברענגט וואס איך מיין. עס איז מיין מיינונג אז שרייבן אויף גדולי ישראל אז זיי האבן פארמאגט עטליכע פון די סאמע ערגסטע מדות, איז א שרעקליכע זאך. אפילו אויב עס איז נאר דיין פערזענליכע מיינונוג. פארדעם האב איך געפרעגט ווי אזוי ער וואלט רעאגירט ווען איך שרייב מיין פערזענליכע מיינונג אין אזעלכע ווערטער וועגן דעם בעל דברי יואל. קען זיין אז דא אויף ק''ש מעג מען זיך אויסדרוקן מיטן ערגסטן אויף גדולי ישראל. איך ווייס נישט.
ב''ה ס'פעלט מיר נישט אין 'רידינג קאמפרעהענשאן'.
אליצפן
ידיד ותיק
ידיד ותיק
 
הודעות: 663
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג מאי 20, 2013 12:08 am
האט שוין געלייקט: 733 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 577 מאל

הודעהדורך ראובן » פרייטאג אקטאבער 25, 2013 4:10 pm

צו אביסל מער דעמאנסטרירן וואס איך האב פריער געשריבן וועגן דעם גאר ערנסטן פראבלעם פון אנאלפאבעטיזם ביים היימישן עולם, לאמיר א בליק טון וואס מ'לערנט אין אלגעמיינע שולעס. איך האב אריינגעלייגט אין גוגל א זוך פאר לייענען-מאטעריאל פאר זיבעטער קלאס - דאס איז קינדער פון 11-12 יאר אלט. איך האב באקומען א פשוט'ע מעשה'לע וואס איז געאייגנט פאר דעם יארגאנג. א שנעלן בליק ברענגט אויף מושגים וואס נישט נאר חסידישע כיתה ח' קינדער קענען נישט, נאר אפילו חסידישע ערוואקסענע. קיינער דארף נישט קענען דעם ווארט "Painstakingly", אבער דעם מושג דארף מען וויסן. אז מ'קען נישט דעם ווארט אין ענגליש, דארף מען כאטש קענען דעם ווארט "זארגפעלטיג" אין אידיש. און אז מ'קען נישט קיין איינס איז מען אן אנאלפאבעט!

פאלגנד זענען עטליכע ווערטער פון די פאר קורצע פאראגראפן וואס אלגעמיינע 11-12 יעריגע קינדער דארפן צו פארשטיין.

Confronted
קאנפראנטירט

Prim
שטייף, ארדנטליך

Painstakingly
זארגפעלטיג

Mutual
קעגנזייטיג, געמיינזאם

Earnest
אויפריכטיג

Knowledge
וויסנשאפט, קענטעניס

Rustle
שארך

רוב 11-12-יעריגע חסידישע קינדער קענען נישט אט די מושגים אין קיין שום שפראך.

דאס זענען ווערטער וואס איך האב געטראפן בדרך אגב אין א מעשה'לע. אבער וואספארא ווערטער, מושגים און ידיעות לערנט מען מיט קינדער אין אלגעמיין?

פאלגנד זענען ווערטער וואס מ'לערנט אין פערטער קלאס (8-9 יאר) פון דער אלגעמיינער שולע-סיסטעם, וואס דאס איז כיתה ה' אין די ניו-יארקער חסידישע מוסדות. א טייל פון די ווערטער רעפרעזענטירן ידיעות (ווי latitude און longitude), און א טייל – מושגים (ווי compensation און pioneer). נאכאמאל, דער פראבלעם איז נישט אז חסידישע אידן קענען נישט די ענגלישע ווערטער, נאר אז טייל פון די מושגים וואס 8-9 יעריגע קינדער לערנען קענען נישט חסידישע אידן מיט ווייסע בערד אין קיין שום שפראך – נישט אין אידיש, נישט אין ענגליש און נישט אין לשה"ק.

געדענקט אז דאס איז א ליסטע פון ווערטער פאר פערטער קלאס – אוודאי זענען א גרויס חלק פון די מושגים שוין באקאנט פאר ערוואקסענע, אבער מ'קען רואיג אננעמען אז כאטש 90% חסידישע קינדער קענען נישט מער ווי 10% פון אט די מושגים, און כאטש האלב חסידישע ערוואקסענע קענען נישט מער ווי 65-75% פון די מושגים.

latitude
longitude
absolute
compensation
composite
products
mental
neutral
abundant
thrive
nutrients
associative
ecosystem
however
gerbil
hemisphere
climate
population
fragile
hostile
camouflage
predator
prey
fracture
species
architecture
density
algorithm
balanced
hypothesis
endangered
extinction
pioneer
poet
moisture
carnivore
herbivore
omnivore
erratic
temporary
congruent
principle
temperature
corruption
relevant
עורו ישנים משנתכם!
באניצער אוואטאר
ראובן
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2421
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יולי 25, 2013 10:31 pm
האט שוין געלייקט: 3009 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 9471 מאל

הודעהדורך דער (פינטעל) איד » פרייטאג אקטאבער 25, 2013 4:14 pm

פארוואס פונקטליך דארף א 8 יעריג קינד וויסן וואס prey איז אין סיי וועלכע שפראך ?
באניצער וועלכע וואלטן געלייקט דער (פינטעל) איד פאר די הודעה אויב ס'וואלט געשריבן געווארן דורך א צווייטן (93 בסך הכל):
אי • אפשר • לפורטם • כי • רבים • הם
ראנג: 99.9%
באניצער אוואטאר
דער (פינטעל) איד
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1192
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג אקטאבער 10, 2013 6:02 pm
האט שוין געלייקט: 838 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 965 מאל

הודעהדורך לעיקוואד » פרייטאג אקטאבער 25, 2013 4:44 pm

שיין צו זעהן ווי פון א אשכול ספק מחאה ספק תערומות ספק אויף קאווע שטיבל ספק אויף היימישע אידען ספק אויף אידישקייט בכלל (כאילו ביי די גויים צו וואס קענען אלע שרייבען.. די קאמענטס אויף יוטוב קליפס האט איר שוין אמאל אדורכגעליינט?) ווי זיי האבען נישט גענוג קיין רייכע וואקאבולערי וואקסט ארויס אזא שיינע אינטרעסאנטע טיפע שמועס וועגן מחשבה בלי גבול ומחשבה בגבול ואותיות המחשבה וכו'. (אגב, @הוגה, @יאיר, סתם א מראה מקום, קוקטס אריין אין 'אוי אמונה' אשכול ווי מען ברענגט א בני יששכר אז אמונה איז בלי גבול וויבאלד מען פארשטייט נישט, וצרף לכאן).@יידל, גיי ווייז דאס פאר דיין חבר וואס טענה'ט אז אלעס אין קאווע שטיבל קומט סתם צו ציניזם און ליצנות. זאל ער זעהן ווי די מציאות איז פונקט פארקערט. און לגבי זיין טענה ער קען נישט שרייבען, זאג עם ער זאל קוקען אויף לעיקוואד, וואס איז קנאפע מקפיד אויף כללי הדקדוק און שרייבעריי, און שרייבט עפעס א געמישאכץ פון אידיש יידיש ענגליש לשון הקודש און עברית, און דאך דערוואגט ער זיך צו שרייבען דא.. מען דארף נאר אביסעלע חוצפה. און האעבן עפעס א טענה, די כלי און שפראך איז נישט מעכב. הגם עס גיט אוודאי צו, און פראקטיש גערעדט בין איך מיט יאיר אז האבען א רייכערע שפארך בארייכערט די מחשבות אויך, הגם אז בעומק פילאסאפיש איז הוגה אויך גערעכט.
I have a dream
Martin Luther King ~
באניצער אוואטאר
לעיקוואד
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 3787
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג סעפטעמבער 10, 2012 7:22 am
האט שוין געלייקט: 1748 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 5812 מאל

הודעהדורך berlbalaguleh » פרייטאג אקטאבער 25, 2013 4:57 pm

דער (פינטעל) איד האט געשריבן:פארוואס פונקטליך דארף א 8 יעריג קינד וויסן וואס prey איז אין סיי וועלכע שפראך ?

אבער ער/זי מעג וויסן דעם חילוק צווישן Prey and/or Pray. :roll:
באניצער אוואטאר
berlbalaguleh
חבר הכבוד
חבר הכבוד
 
הודעות: 13105
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יולי 17, 2012 12:57 pm
האט שוין געלייקט: 14529 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 8344 מאל

הודעהדורך דער (פינטעל) איד » פרייטאג אקטאבער 25, 2013 4:59 pm

א אכט יעריג'ס ווייסט וואס Pray איז אין אידיש. ער דארף נישט וויסן אז ס'דא א אנדערע ווארט וואס ווערט אויך אזוי ארויסגעזאגט
באניצער וועלכע וואלטן געלייקט דער (פינטעל) איד פאר די הודעה אויב ס'וואלט געשריבן געווארן דורך א צווייטן (93 בסך הכל):
אי • אפשר • לפורטם • כי • רבים • הם
ראנג: 99.9%
באניצער אוואטאר
דער (פינטעל) איד
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1192
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג אקטאבער 10, 2013 6:02 pm
האט שוין געלייקט: 838 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 965 מאל

הודעהדורך געפילטע פיש » זונטאג אקטאבער 27, 2013 3:46 am

און וויאזוי וועט זי טייטשן טרף נתן ליראיו?
געפילטע פיש
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 6940
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך פעברואר 29, 2012 11:16 am
האט שוין געלייקט: 5479 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 7471 מאל

הודעהדורך נהורא נפישא » זונטאג אקטאבער 27, 2013 7:12 am

געפילטע פיש האט געשריבן:און וויאזוי וועט זי טייטשן טרף נתן ליראיו?

נישט אזא פאסיגע פסוק ווייל דא איז דער טייטש דוקא בל' מושאל שפייז ווי אינעם פסוק לחם חוקי הטריפנו
די תורה פארווערט דאך דאס עסן טריפה ווי עס שטייט ואנשי קודש תהיון לי ובשר בשדה טריפה לא תאכלו (לויט די טראדיציע מיינט דאס א בהמה אדער חיה ואס האט געוויסע וואונדען אז זי וועט נישט דערלעבן א פולער יאר ווידעראום א פארציקטע בעל חי ווערט אנגערופן נבילה לויט די הלכה)
הגם אין די ענגלישע איבערזעצונג טייטשן זיי אויך בל' מושאל .Prey has given those who fear Him
למה נקרא שמו רבי נהוראי, שמנהיר עיני חכמים (עירובין:)
נהורא נפישא
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1592
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יולי 23, 2013 9:42 pm
האט שוין געלייקט: 1875 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 2067 מאל

הודעהדורך יואליש » זונטאג אקטאבער 27, 2013 10:35 am

ראובן, ארויסגעברענגט א טיפע פראבלעם. כ'ליין אידיש מאטריאל טאקע פאר מיין כתה ה' אינגל, און רוב מאל שפיר איך אז אויב וויל איך נישט פארוואנדלן די עקספעריענס פון הערן א מעשה אין א קלאסרום לעקציע מיז איך משנה זיין פונעם סקריפט אויף א דום לעוועל למען ירוץ הקורא.
באניצער אוואטאר
יואליש
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2498
זיך רעגיסטרירט: זונטאג אפריל 22, 2012 7:36 pm
האט שוין געלייקט: 1573 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 3831 מאל

הודעהדורך נהורא נפישא » זונטאג אקטאבער 27, 2013 10:38 am

יואליש האט געשריבן:ראובן, ארויסגעברענגט א טיפע פראבלעם. כ'ליין אידיש מאטריאל טאקע פאר מיין כתה ה' אינגל, און רוב מאל שפיר איך אז אויב וויל איך נישט פארוואנדלן די עקספעריענס פון הערן א מעשה אין א קלאסרום לעקציע מיז איך משנה זיין פונעם סקריפט אויף א דום לעוועל למען ירוץ הקורא.

דער צוגאנג איז למעשה א טעות, גענוי ווי מרעדט מיט קליינע קינדער קינדעריש נישט ארויסזאגענדיג ווערטער קלאר מיט דעם פארלענגערט מען דאס קינד'ס אנטוויקלונג אין ארויסרעדן קלאר ווערטער.
למה נקרא שמו רבי נהוראי, שמנהיר עיני חכמים (עירובין:)
נהורא נפישא
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1592
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יולי 23, 2013 9:42 pm
האט שוין געלייקט: 1875 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 2067 מאל

הודעהדורך איינגעמיירעט » זונטאג אקטאבער 27, 2013 10:47 am

פון מיין experience ליינענעדיג און לערנענדיג פארשידענע ענינים, איז א שיין שפראך סך הכל א שיין שפראך.
אמת׳ע חכמה, זעען זאכען קלאר און אמת׳דיג קומט פון די פנימיות הנפש, און וואו מער די מענטש איז connected מיט זיין אייגענע נפש און מיט זיין אייגענע מח, אלץ מער אמת׳ע חכמה האט דער מענטש.
סאיז דא א געוואלד מיט שרייבערס וואס קענען זיין קנאפע חכמים, און שרייבען זאכען וואס זענען גאר ווייט פון חכמה, אבער די מענטשהייט וועט פאלען פאר זייער מייסטערהאפטיגע פענע.
וואס דאס ווייזט מיר אז גוט שרייבען איז א וועג וויאזוי צו באיינפלוסען מענטשען, סהאט אבער א קליינע שייכות מיט חכמה.
יא יא האט די בארדישובער גענטפערט דעם אפיקורס, סאיז אלץ פיין און וואויל,
אבער געוואלד !!! וואס וועסטו טוהן אויב די ראשית חכמה איז יא גערעכט.
איינגעמיירעט
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 311
זיך רעגיסטרירט: זונטאג דעצעמבער 02, 2012 9:12 pm
האט שוין געלייקט: 165 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 301 מאל

הודעהדורך יואליש » זונטאג אקטאבער 27, 2013 4:10 pm

נהורא, כ'בין מודה און באוויסזיניג צו די פראבלעם און ס'איז זיכער אז ארויסזאגן די "פרעמדע" ווערטער איז קריטיש פאר זייער וואקעבולערי בילדונג. ס'איז פארט א דילעמא ווען די ציל איז קוואליטי טיים און ענטערטעימענט. ווייל די אינגלעך ע"פ רוב האבן נישט קיין קאריקעלום פון ליינען אסך אידיש אזוי ווי אנדערע שולעס האבן מיט ענגליש, ממילא שאדט דאס פאר זייער הנאה פון דאס ביסל אידיש ליינען וואס די עלטערן טוהן מיט.

איינגעמיירעט, אן ערוואקסענע, רייכע און פונקטליכע וואקעבולערי איז נישט בלויז שיין נאר נוטיג פארן אנטוויקלונג פונעם מוח. לאמיר נעמען א משל פון געפילן. כאטש אידיש פארמאגט א רייכע אוצר פון געפילישע ווערטער, איז די אידיש וואס מיר ניצן נאקעט דערפון. ס'לאזט זיך שפעקולירן פארוואס, און מעגליך ווייל דאס רוב חסידיש-אידיש רעדנער פארמאגן נישט די נאטור פון זיך אויסדריקן מיט געפיל ממילא זענען די ווערטער מיט די צייט פארפאלן געגיינגען פונעם עמך וואקעבולערי. אלענפאלס, די רעזולטאט איז א פארקערטע אויך, אז די קומעדיגע דור פארמאגט נישט די מעגליכקייט זיך אויסצודריקן ספעציפיש אין געפילן און די געפילישע אנטוויקלונג בלייבט גאנץ פארמאכט. והוא הדין מיט אנדערע קאנצעפטען און טעכנישע און סאפיסטיקירטע באגריפן. די אידיש לעקסיקאן איז נישט רייף אין קיין שום חכמה, פסיכילאגיע, פיזיקס, וכו' וכו' די סיבה איז פשוט: די חכמות ווערן נישט שטודירט דורך די אידיש רעדנער, און אפי' ווען יא, איז עס נישט שטודירט און דיסקוסטירט אין די אידישע שפראך. ממילא איז די אוטומאטישע רעזולטאט אז א בלויז אידיש רעדענדער אין די אינגע יארן וועט נישט זיין אויסגעשטעלט צו די אלע טערמינען אפי' אין די קינדישע באגריפן דערפון.

א פאזיטיווע ערשיינונג איז מיט ניוול פה. וויבאלד די אידיש רעדנערס היינט זענען איידעלע נפשות און באניצן זיך נישט מיט פראפעניטי, איז אונז נישט באקאנט די אידישע אומאיידעלע ווערטער. די רעזולטאט איז זיכער אז די אינגווארג ווערט אינגעוואוינט צו רעדן איידל. קען אבער זיין וואס איך זאג יעצט איז הויל "בול שיט"... :D
רעדאגירט געווארן צום לעצט דורך יואליש אום זונטאג אקטאבער 27, 2013 5:00 pm, רעדאגירט געווארן איין מאל בסך הכל.
באניצער אוואטאר
יואליש
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2498
זיך רעגיסטרירט: זונטאג אפריל 22, 2012 7:36 pm
האט שוין געלייקט: 1573 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 3831 מאל

הודעהדורך berlbalaguleh » זונטאג אקטאבער 27, 2013 4:23 pm

ניין. יואליש. דו ברענגסט זייער קלאר ארויס דעם מצב מיט זיינע מעלות און חסרונות. אבער איין קליינער (אפשר א גרויסער) תיקון דארף איינגעפיהרט ווערן. אז די עלטערן זאלן לייגן א שטארקן דגוש אז די קינדער זאלן ליינען מעשה ביכלעך אויף אידיש. היינט איז פאראן זייער א סאך מעשיות פון סיפורי צדיקים. די עלטערע קינדער מעגן אויך ליינען די ערליכע אידישע צייטונגען און זשורנאלן ווי דער שטערן/שפאקטיוו און אנדערע. אבער אז מ'איז פארנומען מיט איסורים, קונמות וחרמות קומט מען נישט אן אין ערגעץ. :roll:
באניצער אוואטאר
berlbalaguleh
חבר הכבוד
חבר הכבוד
 
הודעות: 13105
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יולי 17, 2012 12:57 pm
האט שוין געלייקט: 14529 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 8344 מאל

הודעהדורך בערל_פרוכטבייסער » מאנטאג אקטאבער 28, 2013 3:06 pm

למעשה רוב היינטיגע אינגעלייט קענען נישט קיין אידיש און נישט קיין לשה"ק (עברית בלע"ז), עכ"פ די יסודות פון שרייבען
בערל_פרוכטבייסער
מאנשי שלומינו
מאנשי שלומינו
 
הודעות: 119
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג מערץ 28, 2013 1:37 am
האט שוין געלייקט: 19 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 39 מאל

הודעהדורך שמעקעדיג » מאנטאג אקטאבער 28, 2013 4:51 pm

די געציילטע וועלכע ציילן זיך נישט אינעם "רוב" און קענען יא - פון וואו לערנען זיי דאס?
"דער שטערן" לערנט דען אויס וואס מיינט אביעקטיוו וכדומה?
וירח ה' את ריח הניחוח
באניצער אוואטאר
שמעקעדיג
חבר הכבוד
חבר הכבוד
 
הודעות: 15092
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג אפריל 12, 2012 12:11 am
האט שוין געלייקט: 17795 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 18096 מאל

הודעהדורך יאנקל » מאנטאג אקטאבער 28, 2013 5:59 pm

א הערליכער אשכול, @יידל. מיט הערליכע הוספות פון @הוגה און @ראובן.

איך האב אין מיינע דרעפטס געהאט אנגעגרייט אן ארטיקל איבער דעם ענין, און אזויווי עס בארירט נקודות וועלכע זענען דא דערמאנט געווארן (און וואס זענען נישט דערמאנט געווארן) איז פאסיג עס דא ארויפצושטעלן.


א סך איז שוין געשריבן געווארן איבער דעם חורבן פון דער אידישער שפראך ביי היימישע אידן. ווי דער אידיש וואס מיר רעדן, שרייבן און לייענען איז בשפל המצב, און קיין ישועה זעט זיך נישט אן. מ'רעדט א סך ווי מ'מישט ענגליש אריין אין אידיש, ווי מ'קען נישט די אריגינעלע אידישע ווערטער, און אונזער שפראך ווערט א געמיש פון א צעקאליעטשן אידיש און פארדרייטן ענגליש.

דא וויל איך אבער רעדן פון אן אנדערן פראבלעם, און דאס איז נישט דער פראבלעם מיט אידיש פער סעי, נאר מיט דעם ענין פון שפראך בכלל, וואס איז ביי אונז ליידער בשפל המצב.

אז מ'הערט צו די שפראך פון נישט-חסידישע קינדער, און מ'פארגלייכט עס צו דער שפראך וואס ווערט גענוצט דורך חסידישע קינדער אין דעם זעלבן יארגאנג, ווערט מען נבהל ונשתומם אויף דעם גרויסן חסרון אין פארשטאנד פון מושגים וואס איז ליידער דא ביי אונז. מען זעט נישט דעם פראבלעם נאר ביי אונזערע קינדער, צום באדויערן זעט מען עס ביי ערוואקסענע אויך. נישט איין מאל און נישט צוויי מאל איז מיר אויסגעקומען צו נוצן א פשוט'ן מושג צו אן ערוואקסענעם און ער האט נישט געוואוסט וואס איך וויל. לעצטנס האט מיר א 30-יעריגער יונגערמאן אנגעשטעלט א פאר אויגן ווען איך האב גענוצט דעם ווארט "פאראדאקס" – א ווארט וואס א קינד פון דער אלגעמיינער ערציאונג-סיסטעם איז ערווארטעט צו קענען.

אז א קינד וואקסט אויף אן קענען דעם ווארט "פענסטער", נאר ער רופט עס "ווינדאו", איז עס א טאקע א פראבלעם מצד דעם פעלערהאפטיגן אידיש מיט וועלכן ער וואקסט אויף, אבער זיין שכל און קאגניטיווע פונקציעס וועט עס נישט שטערן, ווייל ער ווייסט דאך פון דעם מושג פון א פענסטער, מה לי צי ער רופט עס פענסטער צי ווינדאו. אבער אז מושגים ווערן נישט געלערנט, און טייל מאל אקטיוו דערשטיקט, איז עס נישט נאר א חסרון מצד שפראך, נאר עס נעמט אוועק די מעגליכקייט פון טראכטן, נוצן לאגיק און די מעגליכקייט פון אבסטראקטיווער מחשבה.

לאמיך דא אביסל קלארער מאכן וואס איך מיין, און נוצן משלים. אין דער אלגעמיינער ערציאונג סיסטעם איז ערווארטעט אז א קינד אין דריטן קלאס (כתה ד' ביי אונז) זאל קענען אזעלכע ווערטער ווי ability, arrange, average, avoid, method, vision, convince, rate. די ווערטער אין אידיש זענען: מעגליכקייט, אראנזשירן, דורכשניטליך, פארמיידן, מעטאדע, וויזיע (אדער: זע-קראפט), איבערצייגן, ראטע. איך דארף נישט אויסשמועסן אז דאס זענען ווערטער וואס אונזערע קינדער – אפילו א שיינע פאר יאר עלטער פון כתה ד' – קענען נישט און נוצן נישט.

און עס גייט נאך מער פון דעם. אין די לעצטע יארן איז געווארן א טרענד ביי מלמדים נאך מער אוועקצורויבן די קינדער די מעגליכקייט זיך אויסצולערנען אביסל וואקאבולאר. דאס לערנען טייטש פון חומש-רש"י פלעגט זיין א צייט וואס קינדער האבן אביסל פארברייטערט זייער וואקאבולאר, און האבן געלערנט נייע ווערטער. אבער פרישע מלמדים האבן לעצטנס אוועקגעשטעלט א ציל אז די טייטש זאל דווקא זיין ווערטער וואס די קינדער קענען שוין, און קיינמאל נישט נוצן נייע ווערטער. וואס דער שכל דערפון איז פאנג איך נישט אן צו פארשטיין – איז עס פשוט ווייל די מלמדים ווילן זיך פארשפארן די דריי מינוט פון מסביר זיין וואס דאס נייע אידיש ווארט מיינט?!

עטליכע ביישפילן:
ואשר לא צדה (פר' משפטים) – מיר אלע ווייסן די טייטש: "און ווער עס האט נישט געלאקערט". היינטיגע מלמדים האבן מחליט געווען אז קינדער ווייסן נישט וואס "געלאקערט" מיינט, און אנשטאט נעמען די פאר מינוט עס מסביר זיין, האבן זיי מחליט געווען צו טייטשן "און ווער עס האט נישט געוואלט"! עס שטימט טאקע אביסל מיט דעם מכוון פון דעם פסוק, אבער עס איז א גענצליך פאלשער פשט.

דאס אנאלפאבעטיזם איז באמת מרפסין איגרא. וואס קלערט א מלמד פון כתה ה' ווען ער איז מחליט צו פארדרייען פשט, כדי נישט אויסצולערנען די קינדער דעם ווארט געלאקערט?

נאך א ביישפיל:
שבעת הימים עושה אדם את סוכתו קבע, ואת ביתו עראי (סוכה פרק ב', משנה ט'). מיר אלע ווייסן די טייטש: "אלע זיבן טעג [פון יו"ט] מאכט א מענטש זיין סוכה באשטימט, און זיין הויז צייטווייליג." "צייטווייליג"? דאס איז נישט א ווארט וואס א מלמד פון כתה ד' קען אויסלערנען זיינע תלמידים. קען דען א קינד פארשטיין אזעלכע מושגים ווי פערמאנענץ און צייטווייליגקייט? (דער אמת: ענגליש-רעדנדע קינדער קענען שוין ביי די 5-6 יאר פארשטיין אזעלכע ווערטער פון permanent און temporary.) בכלל, "צייטווייליג" איז א ווארט וואס א זעלבסט-רעספעקטירנדער ערליכער איד וועט זעלטן נוצן – דאס איז געמאכט פאר קרומע קעפ, האלבע משכילים. פאלגנד איז וויאזוי א פאפולערער טייטש-צעטל וואס ווערט גענוצט דורך פילע מלמדים טייטשט: "אלע זיבן טעג פון סוכות דארף א מענטש מאכן זיין סוכה באשטימט, און זיין הויז א קורצע צייט."

דער מלמד האט ווידעראמאל געשטיצט אנאלפאבעטיזם, ווידעראמאל פארמיטן די קינדער פון שארפן זייער קאפ מיט נאך א מושג און נאך א ווארט אין זייער וואקאבולאר, און האט ווידעראמאל פארדרייט דעם טייטש פון דער משנה.

נאך א ביישפיל:
והנה שם שלשה עדרי צאן רובצים עליה (פר' ויצא). מיר ווייסן די טייטש: "און אט זענען דארט דריי סטאדעס שאף הויערן אויף איר." אבער "הויערן" איז דאך נישט קיין ווארט וואס א מלמד קען פארברענגען דעם טאג עס אויסצולערנען פאר די טייערע קינדערלעך. אין די לעצטע יארן האבן עס מלמדים געטוישט אויף "קניען". ממש א מחיה!


עס איז אמת אז א מענטש קען טראכטן אן שפראך, אבער מחשבה לויפט נאר א טראפקעלע פאראויס פון שפראך. שפראך איז א לייטער אויף וואס מחשבה בויט זיך, און לויפט אייביג אביסל פאראויס. א קינד וואס האט זיך נאכנישט אויסגעלערנט רעדן קען נאר טראכטן פון גאר יסודות'דיגע זאכן, און ווי מער דאס קינד לערנט זיך אויס שפראך אלץ ווייטער לויפן די מחשבה-פעאיגקייטן. און דאס איז לאו-דווקא ביי קינדער. מענטשן וועלכע האבן צוליב סיבות שונות זיך נישט אויסגעלערנט שפראך אין די יונגע יארן, האבן זיך קיינמאל נישט אויסגעלערנט קיין שפראך און זענען געבליבן פולקאמע שוטים כל ימי חייהם.

בזמן התלמוד איז נישט געווען קיין מעגליכקייט פאר טויבע מענטשן זיך אויסצולערנען שפראך, און דעריבער זענען זיי געבליבן שוטים כל ימי חייהם, און דערפאר: "חרש, שוטה וקטן פטורים מן המצוות."

שפראך און טראכט זענען תלוי הא בהא. אונזערע קינדער קענען שפראך, אבער די שפראך איז ארעם ווי דער נאכט, און ליידער איז שוין אויפגעוואקסן א דור וואס די מחשבה-פעאיגקייטן זענען אויך ארעם ווי דער נאכט.
יאנקל
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2917
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג פעברואר 23, 2012 10:49 pm
האט שוין געלייקט: 2613 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 3724 מאל

הודעהדורך פשוט-קאמפליצירט » מאנטאג אקטאבער 28, 2013 6:23 pm

@יאנקל: (וואו איז ער דארט, דער אגודל סמיילי? אה! היער ווהי גאו) :like
און וואס שטייט אין זעקסטן חלק שלחן ערוך?
באניצער אוואטאר
פשוט-קאמפליצירט
ידיד ותיק
ידיד ותיק
 
הודעות: 873
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג מערץ 01, 2012 1:19 pm
האט שוין געלייקט: 1097 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1347 מאל

פריערדיגענעקסט

גיי צוריק געזעלשאפט

ווער איז יעצט דא?

באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און 2 געסט