ברוך שפינאזע

תולדות און ‫ביאגראפיע, פראפילן און אנאליזן פון אידישע און אלגעמיינע פערזענליכקייטן, אמאל און היינט

ברוך שפינאזע

הודעהדורך לעיקוואד » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 12:48 am

אזויווי דער עולם האט זיך דא אינרעסירט איבער דער באוווסטער יידושער פילאסאף שפינאזע, וועל איך דא שרייבען בקיצור די היסטאריע פון עם און פון זיינע שיטות. בעיקר וועל איך אנרירען די היסטאריע פון עם און זיינע רעיונות, און די התייחסות פון גדולי ישראל צו דעם. איך וועל נישט מאריך זיין מבאר צו זיין פונקטליך זיינע שיטות ווייל דאס גייט אריין אין גאר טיפע און דקותדיגע ענינים, נאר אויפן שפיץ גאפל, און ווער עס וויל קען אליינס נאכקוקען.
בילד

ברוך שפינוזה איז געווען א האלאנדישער יוד וואס האט געוואוינט אין אמסטערדאם און איז געווען אן אייניקל פון אנוסים וואס זענען אנטלאפען פון פארטוגאל און האבען זיך באזעצט אין האללאנד, ווי עס איז געווען גרינגער פאר אידן צו וואוינען.
ברוך האט געלערנט אינעם אידישער תלמוד תורה אזויווי אלע אידישער קינדער פון אמסטערדאם, צווישען זיינע רבי'ס איז געווען ר' שאול מורטירה, דער רב פון דער ספרדישער געמיינדע "עץ חיים" אין אמסטרדם, און ר' מנשה בן ישראל, וועמנ'ס נאמען איז מער באוואוסט.
מען שפעקולירט אז ער איז געווען אן עילוי און וואלט געקענט אויסשטייגען שטארק אין תורה, למעשה אבער איז שפינאזע נישט געבליבען אין ישיבה און אינם עלטער פון זיבעצן יאר איז ער שוין ארויס פון ישיבה צו ארבעטן אין זיין משפחה'ס ביזנעס. זייענדיג א גוטע קעפל האט ער זיך באקענט מיט פארשידענע חכמים וואס האבען עם געפענט צו פארשידענע חכמות ולימודים.

אינ'ם טאג ו' אב תט"ז, האט דער קהילה אין אמסטערדאם ארויסגעגעבן א שארפער חרם אויף שפינוזה, דער חרם ליינט זיך אזוי (פון ויקי):
האדונים מן המעמד [קרי, הפרנסים] מודיעים לכבוד מעלתכם כי מאחר שמזה זמן נמסר על השקפותיו ומעשיו הרעים של ברוך דה אספינוזה, והם ניסו בדרכים ובהבטחות שונות להשיבו מדרכיו הרעים, אך לא עלה בידם לתקנו, ואדרבה, כל יום הגיעו לידיעתם ידיעות נוספות על כפירות נוראות שעשה ולימד, ומעשים עצומים שחולל, ויש בידם עדויות רבות וראויות לאמון שנמסרו כולן בנוכחות האדונים החכמים [קרי, הרבנים] לכן נמנו וגמרו על דעתם של אלה כי אספינוזה הנ"ל יוחרם וינודה מעדת ישראל, והרי הם מטילים עליו את החרם דלהלן: "בגזירת עירין ובמאמר קדישין אנו גוזרים חרם, נידוי, אלה ושמתא על ברוך דה אספינוזה, בהסכמת האל יתברך וכל הקהל הקדוש הזה.. ארור יהיה ביום וארור בלילה, ארור יהיה בשוכבו וארור בקומו, ארור בצאתו וארור בבואו, וא[דוני] לא ירצה בכפרתו ותבער בו חמת א[דני] וקנאתו... "ואתם הדבקים בא[דני] א[להיכם] חיים כולכם היום" ואנו מזהירים שאיש אינו רשאי להתקשר עמו בעל פה או בכתב, ולא לעשות לו שום טובה, ולא לשהות עמו תחת קורת גג אחת... ולא לקרוא שום חיבור שעשה או שכתב.


אזויווי מקען זעהן פון די ווערטער וואס איך האב מדגיש געווען, שרייבען זיי נישט קלאר ארויס וואסארא דברי כפירה עצומים ער האט געזאגט און על מה חרי האף הגדול הזה. למעשה דונגען זיך היסטריקער עד היום פונקטליך וואס עס האט גורם געווען דער חרם, הגם אז פון זיינע ספרים וואס ער האט געשריבען שפעטער זעהט מען נישט 'קלאר' קיין איין זאך, וואס וואלט דאס געקענט גורם זיין, דאך דינגט מען זיך ארום דעם פאר כמה סיבות. איינס איז, אז פארשידענע זאכען וואס ער זאגט לאזט זיך ספק'נען צו דאס איז כפירה אדער נישט, און עס איז אינטרעסאנט צו זעהן וויאזוי די קהילה אין אמסטערדאם האט אויפגענומען אזעלכע חידושים. צווייטענס איז דא וואס טענה'ן אז די עיקר שארפקייט פונ'ם חרם איז געוווען דורך פרעשור פון די קריסטליכע קירכעס וואס האבן תובע געווען פון די קהילה מחרים צו זיין וויל ער האט כופר געווען אין תנ"ך וואס איז זיי אויך הייליג.

עס איז כדאי אנצומערקן אז אויף די חרם זענען נישט אונטער געחתמ'ט די אויבענדערמאנטע רבני הקהלה וואס זענען געווען גדולי ישראל, נאר די פרנסים, דהיינו די ראשי קהילה פון אמסטערדאם. וואס דאס מאכט א ספק וויפיל מ'קען זיך לערנען פון דער חרם לגבי יסודות פון השקפה. נאך מער, איז דא וואס טענה'ן אז דער רב ר' שאול האט גאר אויך געהאלטן מיט געוויסע זאכן אזויוי שפינאזע, ווי מקען ליינען אין דער וויקי ארטיקל וואס איך האב געלינקט אויף עם. פאשרטייט זיך אויך אז דאס עפענט א פתח צו טענה'ן אז דער עיקר חרם איז געווען פאר כל מיני סיבות וואס פאסט מער פאר עסקנים ווי פאר רבנים.

איבער דער יחס פון גדולי ישראל אין שפעטערדיגע דורות צו דער חרם קען מען ליינען דא אין דער פורום ספרים וסופרים, מיט פילע אינטרעסאנטע מקורות ביניהם א מורחבדיגע תשובה פון הרב הערצאג, ווי אויך דא אין פורום עצכח.

נאך דער חרם איז שפינאזע אוועק פון אמסטערדאם און האט געוואוינט אין פארשידענע אנדערע שטעט, ער האט זיך גענומען א לאטינישער נאמען benedictus אנשטאט ברוך, און האט זיך געחבר'ט און געשריבען מיט פארשידענע גויישע דענקערס און פילאסאפען. פרנסה האט ער געמאכט בעיקר פון מאכען לענזעז פאר מיקרסאסקאפס וכדומה. קיין תומ"צ האט ער נישט געהיטן, אבער זיינע ביאגראפערס באשרייבען עם, ווי איינער וואס האט געלעבט דער ריכטיגער פילאסאפישער לעבן, דהיינו ערליך און בעיקר עוסק געווען אין ענינים פון פילאסאפיע און מחשבה.

בחייו האט ער ארויסגעגעבן נאר איין ספר, דער Theological-Political Treatise, אדער "מאמר תיאולוגי מדיני", וואס איז אפשר דער מערסטע כפירהדיגער ביכל זיינע, ווי ער רעדט וועגן רעליגע און פרייהייט, און תורה מן השמים. הגם ער האט עס ארויסגעגעבן בעילום שם, האט עס אבער אויסגערופען גרויס אלארם ביי די דעמאלטס'דיגער גלייבעדיגע וועלט אזוי אז מער האט ער נישט געדרוקט קיין ספרים בחייו.
לאחר מותו האט מען געדריקט אנדערע ספרים זיינע, בעיקר זיין עטיקס, אדער "ספר המדות, וואס איז באטראכט אלס זיין עיקר ספר, הגם עס איז גאר שווער צו פארשטיין און ארויסהאבן פונקטליך וואס ער וויל און איז זעהט אויס געשריבען דווקא אזוי אז מזאל נישט פארשטיין וואס ער האט באמת געהאלטן.

שפינאזע איז געשטארבן אין שנת 1677, תל"ז, זייענדיג אלט 44 יאר. ער ווערט עד היום הזה בארעכנט אלס איינע פון די גרעסטע און ערשטע פילאסאפן פון דער נייער תקופה, זייענדיג פון די ערשטע וואס האט גענצליך געטראכט אליינס אן קוקען צו רעליגיע אויף וואס מ'מעג טראכטן, און האלטנדיג שטארק פון דער רעכט פון יעדער איינער צו לעבן און טראכטן וויאזוי ער וויל אן א קהילה און עליגיע זאל עם זאגן וואס צו טוהן און טראכטען. מאנכע באטראכטן עם אלס דער ערשטער פרייער יוד", און דער ערשטער "בייבל קריטיקירער".

אין דער קומענדיגע קאפיטל וועל איך בל"נ אנרירען די עיקר חלקים פון זיין שיטה און זייער יחס צו אידישקייט.
רעדאגירט געווארן צום לעצט דורך לעיקוואד אום זונטאג נאוועמבער 11, 2012 3:51 am, רעדאגירט געווארן 2 מאל בסך הכל.
I have a dream
Martin Luther King ~
באניצער אוואטאר
לעיקוואד
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 3899
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג סעפטעמבער 10, 2012 7:22 am
האט שוין געלייקט: 1805 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6204 מאל

הודעהדורך לעיקוואד » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 1:06 am

[הערה: רוב לינקס צו וויקי געב איך צו דער העברייאישער וויקי ווייל מן הסתם איז דאס גרינגער פאר אונזערע ליינערס צו ליינען ווי ענגליש, דאך דארף איך אנמערקן אז בדרך כלל איז דער ענגלישער רייכער און מער פונקטלעך. מקען אנקומען צו דער ענגלישע אויף די זייט פון יעדער פעידזש אין וויקי איז דא א קנעפל פאר דער ארטיקל אין אנדערע שפראכן. אויף מסובכדיגע נושאים פון פילאסאפיע אד"ג איז וויקי בכלל נישט מדוייק און בעסער איז צו ליינען אויף עמטליכע פילאסאפישע סייטס וואס איך וועל לינקען בל"נ ווען איך וועל שריבען איבער זיין פילאסאפיע.]
I have a dream
Martin Luther King ~
באניצער אוואטאר
לעיקוואד
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 3899
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג סעפטעמבער 10, 2012 7:22 am
האט שוין געלייקט: 1805 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6204 מאל

הודעהדורך יאיר » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 2:30 am

א דאנק הרב מלעיקוואוד פאר דיין אינהאלטסרייכע מאמר. איך וויל צולייגן עטליכע פונקטן. שפינאזע איז געווארן גאר שטארק צוריקגעצויגן אין זיינע לעצטע יארן, ער פלעגט זיצן פארשפארט ביי זיך אין צימער שעות ארוכות און שרייבן און ליינען. זיין השפעה אויף די גוי'אישע וועלט איז אומשאצבאר, כאטש דאס איז געווען מער לאחר מיתתו. ער ווערט באטראכט אלס דער פאטער פון דער ענלייטענמענט. דאכט זיך מיר אז ער איז נישט געווען דער ערשטער ביבל קריטיקירער, פילע פאר אים האבן שוין פרובירט צו אפפרעגן דער מסורה אז משה רבינו האט געשריבן די גאנצע תורה מפה הקדוש ברוך הוא, סיי פון די אידישע וועלט און סיי פון די קריסטליכע וועלט. לויט ווי איך געדענק האט מען געוויסע פון זיי געצווינגען דורך די קאטוילישע קירכע צוריקצוציען פון זייערע רייד. אלענפאלס, איז דאס געווען א מורא'דיגע קוראזש פון ברוך שפינאזע ארויסצוטרעטן אפן און אזוי שארף קעגן אלעם הייליגן ביי אידן, און נאכמער אז ער האט זיך נישט געשראקן פון די חרם ווען ער איז געווארן אויסגעשלאסן פון די גאנצע אידנטום. (אלס א ביישפיל קענט איר זיך פארשטעלן, ער איז געווען אויסגעשלאסן פונקט ווי נ. ר. היינטיגע צייטן, אפשר נאך ערגער). אלזא, אפגעזען אויב מען שטימט צו מיט זיינע שיטות, קען מען נתפעל ווערן פון זיין קוראזש אליינס ארויסצוטרעטן קעגן די גאנצע וועלט.
האדם לא נברא אלא להתענג
באניצער אוואטאר
יאיר
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 4765
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יוני 26, 2012 9:42 pm
האט שוין געלייקט: 7221 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 8207 מאל

הודעהדורך יאנקל » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 2:53 am

א גרויסן דאנק לעיקוואד פאר דעם הערליכן קאפיטל. וואס מיר איז דאס מערסטע אינטערעסאנט פון דער גאנצער געשיכטע איז דער ווייטגרייכנדער אפעקט פון דעם חרם, און ווי דאס האט טראומאטיזירט די ווייטערדיגע אידישע דענקער עד היום הזה, אזש אין ישראל איז געווען א רעדע ביי די חוגים המשכילים אז מ'זאל אפיציעל אראפנעמען דעם חרם - ווי כאילו דער חרם האט עפעס א צויבערקראפט וואס קען שטערן השכלה.

אגב, אן אינטערעסאנט אידיש ביכל איבער שפינאזא'ן.
יאנקל
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2917
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג פעברואר 23, 2012 10:49 pm
האט שוין געלייקט: 2613 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 3810 מאל

הודעהדורך יאנקל » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 2:56 am

אגב, בענעדיקט איז נישט קיין נאמען "אנשטאט" ברוך - נאר איז די לאטיינישע ווערסיע פון דעם זעלבן נאמען. דאס אידיש ווארט "בענטשן" שטאמט פון זעלבן שורש.
יאנקל
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2917
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג פעברואר 23, 2012 10:49 pm
האט שוין געלייקט: 2613 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 3810 מאל

הודעהדורך לעיקוואד » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 3:02 am

יאנקל האט געשריבן:אגב, בענעדיקט איז נישט קיין נאמען "אנשטאט" ברוך - נאר איז די לאטיינישע ווערסיע פון דעם זעלבן נאמען. דאס אידיש ווארט "בענטשן" שטאמט פון זעלבן שורש.

גערעכט. דער כוונה איז אז ער האט זיך גערופען ביים לאטיינישער ווערזיע. נאר קוריוז איז אז ער ווערט געדענקט אלץ "מוחרם" בשעת ווען א וועג דאס צו זאגן איז "ברכוהו" בלשון סגי נהור ;)
I have a dream
Martin Luther King ~
באניצער אוואטאר
לעיקוואד
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 3899
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג סעפטעמבער 10, 2012 7:22 am
האט שוין געלייקט: 1805 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6204 מאל

הודעהדורך יאיר » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 3:45 am

יאנקל האט געשריבן:אגב, בענעדיקט איז נישט קיין נאמען "אנשטאט" ברוך - נאר איז די לאטיינישע ווערסיע פון דעם זעלבן נאמען. דאס אידיש ווארט "בענטשן" שטאמט פון זעלבן שורש.

פון דעם קומט אויך דער נאמען ברוך בענדיט, אזוי ווי יצחק אייזיק.
דאכט זיך מיר אז ער איז נישט געווען דער ערשטער ביבל קריטיקירער, פילע פאר אים האבן שוין פרובירט צו אפפרעגן דער מסורה אז משה רבינו האט געשריבן די גאנצע תורה מפה הקדוש ברוך הוא, סיי פון די אידישע וועלט און סיי פון די קריסטליכע וועלט.

שבתי וראיתי אז מסתם האט לעיקוואוד געמיינט אז ער איז געווען דער ערשטער ביבל קריטיקירער אויפ'ן פארעם וואס איז היינט אנגענומען ביי די אקעדעמיקער, איך ווייס נישט אויב מען מעג עס מסביר זיין אויף קאווע שטיבל.
האדם לא נברא אלא להתענג
באניצער אוואטאר
יאיר
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 4765
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יוני 26, 2012 9:42 pm
האט שוין געלייקט: 7221 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 8207 מאל

הודעהדורך חאצקל » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 3:57 am

עס דארף הייסן אז איינשטיין האט זיך פארריפן מיט עטליכע זאכן אויף שפינאזע, זאגנדיג אז ער איז געווען דער שליסל פון זיין בליק אויף דער טבע.
חאצקל
ידיד ותיק
ידיד ותיק
 
הודעות: 726
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג יולי 30, 2012 11:01 pm
האט שוין געלייקט: 656 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 210 מאל

הודעהדורך יואליש » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 5:59 am

שפינאזע אליין זאגט אבער אז דער אבן עזרא איז געווען דער ערשטער. והמשכיל ידום.
באניצער אוואטאר
יואליש
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2535
זיך רעגיסטרירט: זונטאג אפריל 22, 2012 7:36 pm
האט שוין געלייקט: 1604 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 3960 מאל

הודעהדורך איחוד פעלד » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 10:14 am

יואליש האט געשריבן:שפינאזע אליין זאגט אבער אז דער אבן עזרא איז געווען דער ערשטער. והמשכיל ידום.

ערשטער אויף וואס?

איז דא שיטות פין שפינוזה וואס זענען נישט כפירה אזוי אז מען זאל קענען זיין תוכו אכל?
אינטרעסירט מיר נישט קיין סאך זיימע מיטמאכענישען און השפעה און גדלות קטנות און וויסעכוואס אלץ.

וואס האט ער געזאגט פאראגוט יאר?
א משוגענער באלאנגט אין משוגעים הויז, און א מאלעסטער באלאנגט אין תפיסה!!
אדם המוכה מחבירו יכול לילך לקבול לפני עכו"ם אע"פ דגורם למכה היזק גדול (רמ"א סי' שפ"ח ס"ז), מותר לקצץ ידיו על ידי גוי (ש"ך ס"ק מ"ה).
איחוד פעלד
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2933
זיך רעגיסטרירט: זונטאג מאי 20, 2012 6:00 pm
האט שוין געלייקט: 641 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1657 מאל

הודעהדורך אוהב דעת » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 2:55 pm

http://www.yiddishbookcenter.org/books/search לייגט אריין ביי די קיווארד סורזש, שפינוזה, קען מען טרעפען אסאך ביכער אין אידיש
זיין לשון איז״ ברור כשמש שחמשת חומשי תורה לא נכתבו בידי משה ״ דאכט זיך אז זיין ריאה איז פין די אבע״ז אויף דברים א׳ ה׳ ,קען איינער מסביר זיין די ריאה
הרב קוק בספרו עקבי הצאן, אין מאמר דעת אלוקים איז מסבר די פראבלעם מיט זייינע השקפות
רעדאגירט געווארן צום לעצט דורך אוהב דעת אום זונטאג נאוועמבער 11, 2012 3:44 pm, רעדאגירט געווארן איין מאל בסך הכל.
א משוגענער באלאנגט אין משוגעים הויז, און א מאלעסטער באלאנגט אין תפיסה!!(איחוד פעלד)
אבער נאר די חוקי התורה קען אפמאכען ווער עס איז א מאלעסטער!!!
אוהב דעת
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 344
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג אפריל 02, 2012 10:16 am
האט שוין געלייקט: 214 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 169 מאל

הודעהדורך געפילטע פיש » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 3:27 pm

א ריאה דארף מען בודק זיין, נישט מסביר זיין.
געפילטע פיש
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 6951
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך פעברואר 29, 2012 11:16 am
האט שוין געלייקט: 5549 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 7613 מאל

הודעהדורך שמעקעדיג » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 3:33 pm

געפילטע האסט עפעס א חוש יעדעס מאל מיר צו מאכן לאכן מיט די פאסיגע ווערטער.....
וירח ה' את ריח הניחוח
באניצער אוואטאר
שמעקעדיג
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 15316
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג אפריל 12, 2012 12:11 am
האט שוין געלייקט: 18168 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 18565 מאל

הודעהדורך יואליש » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 3:39 pm

אוהב דעת האט געשריבן:http://www.yiddishbookcenter.org/books/search לייגט אריין ביי די קיווארד סורזש, שפינוזה, קען מען טרעפען אסאך ביכער אין אידיש
זיין לשון איז״ ברור כשמש שחמשת חומשי תורה לא נכתבו בידי משה ״ דאכט זיך אז זיין ריאה איז פין די אבע״ז אויף דברים א׳ ה׳ ,קען איינער מסביר זיין די ריאה


אני הקטן פרעג אנדערש. קען איינער מסביר זיין דעם אבן עזרא אין דברים, מיט אלע זיינע רעפרענצען צו רענדאם פסוקים, אויב נישט אזוי ווי שפינאזע?


הגם ס'איז בכלל נישט מוכרח אז דער אבן עזרא האט געגרייכט די זעלבע מסקנה ווי שפינאזע, איז לכאורה קלאר אז דער אבן עזרא האט געליסט די אלע פסוקים אלס האבענדיג די זעלבע "פראבלעם. "

אין פאקט, אין וישלח גייט דער אבן עזרא ארויס אין א שארפע סארקאסטישע מלחמה קעגן איינער יצחקי איבער די מסקנה. פון די אנדערע זייט איז ער זייער שטיל און סודות'פול ווען די ענינים קוועטשן אים. קען זיין ער האט נישט געמעגט שרייבן מער אפען?
באניצער אוואטאר
יואליש
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2535
זיך רעגיסטרירט: זונטאג אפריל 22, 2012 7:36 pm
האט שוין געלייקט: 1604 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 3960 מאל

הודעהדורך יידל » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 3:52 pm

דער אבן עזרא האט זיך מעיקרא אריינגעלייגט אין א קראנקען בעט ווי מ'זאגט, מיט זיין אדיקות צום פשט הפשוט.

יואליש, רוב מענטשן וועם מ'דרוקט צום וואנט איבער דעם אבן עזרא וועלן צום סוף מסכים זיין אז ידי זרים שלטו בו.
רבון העולמים, היינט באחרית הימים; רבון העולמים, ווי מיר לעבן היינט איז שווער צו זיין א תמים. - שלמה גרטנר, והתקין
באניצער אוואטאר
יידל
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 4919
זיך רעגיסטרירט: זונטאג פעברואר 26, 2012 12:44 am
האט שוין געלייקט: 2926 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 4481 מאל

הודעהדורך ונבנתה העיר » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 3:59 pm

ווען דער א"ע שרייבט אז עס איז א סוד באציהט ער זיך נישט צו קבלה?

דר"א דער א"ע איז אין פסוק ב'.
מ'דארף צוריק אראפברענגען דעם רבי'ן

אמר ונבנתה: אל עבר החלון נשקפתי ונתתי אל לבי כי שבת האדם ממנו, חומר וגשם – ורוח אין, בחנתיו, והנה הוא תולדת מקריו – כאשר ילך המקרה כך יתעצב לבו ודמותו, לרגעים אבחננו, כאשר יאמר החכם כי אין הוויית רגע מול רגע נוצרת כי אם בהתחדש מקריו, ואל מי יקר המקרה?
באניצער אוואטאר
ונבנתה העיר
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 3728
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך יולי 25, 2012 5:41 am
האט שוין געלייקט: 7243 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 7634 מאל

הודעהדורך ונבנתה העיר » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 4:00 pm

געפילטע פיש האט געשריבן:א ריאה דארף מען בודק זיין, נישט מסביר זיין.

הה"ד סר"ך ראי'...
מ'דארף צוריק אראפברענגען דעם רבי'ן

אמר ונבנתה: אל עבר החלון נשקפתי ונתתי אל לבי כי שבת האדם ממנו, חומר וגשם – ורוח אין, בחנתיו, והנה הוא תולדת מקריו – כאשר ילך המקרה כך יתעצב לבו ודמותו, לרגעים אבחננו, כאשר יאמר החכם כי אין הוויית רגע מול רגע נוצרת כי אם בהתחדש מקריו, ואל מי יקר המקרה?
באניצער אוואטאר
ונבנתה העיר
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 3728
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך יולי 25, 2012 5:41 am
האט שוין געלייקט: 7243 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 7634 מאל

הודעהדורך יידל » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 4:02 pm

ונבנתה העיר האט געשריבן:ווען דער א"ע שרייבט אז עס איז א סוד באציהט ער זיך נישט צו קבלה?

ברור אז נישט.
רבון העולמים, היינט באחרית הימים; רבון העולמים, ווי מיר לעבן היינט איז שווער צו זיין א תמים. - שלמה גרטנר, והתקין
באניצער אוואטאר
יידל
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 4919
זיך רעגיסטרירט: זונטאג פעברואר 26, 2012 12:44 am
האט שוין געלייקט: 2926 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 4481 מאל

הודעהדורך נולד מאוחר » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 6:45 pm

יידל האט געשריבן:דער אבן עזרא האט זיך מעיקרא אריינגעלייגט אין א קראנקען בעט ווי מ'זאגט, מיט זיין אדיקות צום פשט הפשוט.

יואליש, רוב מענטשן וועם מ'דרוקט צום וואנט איבער דעם אבן עזרא וועלן צום סוף מסכים זיין אז ידי זרים שלטו בו.

וואס מיינט רוב מענטשען?
סתם מעמטשן אדער פארשטייער'ס?
נולד מאוחר
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 3819
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג אפריל 09, 2012 9:21 pm
האט שוין געלייקט: 4791 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1901 מאל

הודעהדורך יידל » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 6:47 pm

סליחה, נישט רוב מענטשן, רוב ארטאדאקסן.
רבון העולמים, היינט באחרית הימים; רבון העולמים, ווי מיר לעבן היינט איז שווער צו זיין א תמים. - שלמה גרטנר, והתקין
באניצער אוואטאר
יידל
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 4919
זיך רעגיסטרירט: זונטאג פעברואר 26, 2012 12:44 am
האט שוין געלייקט: 2926 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 4481 מאל

הודעהדורך נולד מאוחר » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 6:55 pm

כהאב אמאל געהערט עפעס אן אויבערחכמישע ריספאנס פון שפינאזע לגבי דעם חרם. ווייסט איינער מער דערוועגן?
נולד מאוחר
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 3819
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג אפריל 09, 2012 9:21 pm
האט שוין געלייקט: 4791 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1901 מאל

הודעהדורך אוהב דעת » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 6:57 pm

יידל האט געשריבן:
ונבנתה העיר האט געשריבן:ווען דער א"ע שרייבט אז עס איז א סוד באציהט ער זיך נישט צו קבלה?

ברור אז נישט.

אין דעם מאמר פרעגט הרב ברויער אפ די אלע ריאות וואס שפינוזא ברענגט פין אבע״ז
http://www.daat.ac.il/daat/kitveyet/deot/broyer.htm
א משוגענער באלאנגט אין משוגעים הויז, און א מאלעסטער באלאנגט אין תפיסה!!(איחוד פעלד)
אבער נאר די חוקי התורה קען אפמאכען ווער עס איז א מאלעסטער!!!
אוהב דעת
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 344
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג אפריל 02, 2012 10:16 am
האט שוין געלייקט: 214 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 169 מאל

הודעהדורך זר זהב » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 7:00 pm

זיין בילד דערמאנט מיר פון איינע פון די ערשטע אמעריקאנע פרעזידענטן?!?
איך שרייב וואס איך וויל און וואס איך האלט פאר ריכטיג, וועדער יו "לייק" איט אר נאט
באניצער אוואטאר
זר זהב
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 9465
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג מערץ 06, 2012 5:23 am
האט שוין געלייקט: 4426 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 4214 מאל

הודעהדורך יידל » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 7:05 pm

אוהב דעת האט געשריבן:
יידל האט געשריבן:
ונבנתה העיר האט געשריבן:ווען דער א"ע שרייבט אז עס איז א סוד באציהט ער זיך נישט צו קבלה?

ברור אז נישט.

אין דעם מאמר פרעגט הרב ברויער אפ די אלע ריאות וואס שפינוזא ברענגט פין אבע״ז
http://www.daat.ac.il/daat/kitveyet/deot/broyer.htm

ער פרעגט נישט אפ, ער ברענגט נאר יואליש'ס נקודה וועגן דעם אבן עזרא'ס מלחמה מיט דעם קראי יצחקי, און ער טענה'ט אז זיינע סודות מיינען טיפערס.
רבון העולמים, היינט באחרית הימים; רבון העולמים, ווי מיר לעבן היינט איז שווער צו זיין א תמים. - שלמה גרטנר, והתקין
באניצער אוואטאר
יידל
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 4919
זיך רעגיסטרירט: זונטאג פעברואר 26, 2012 12:44 am
האט שוין געלייקט: 2926 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 4481 מאל

הודעהדורך לעיקוואד » זונטאג נאוועמבער 11, 2012 7:25 pm

נולד מאוחר האט געשריבן:כהאב אמאל געהערט עפעס אן אויבערחכמישע ריספאנס פון שפינאזע לגבי דעם חרם. ווייסט איינער מער דערוועגן?

שפינאזע אליינס האט זיך גאנץ וייניג געקימערט וועגן דער חרם. און האט נישט געשפירט אז ער פארלירט אסאך פונ'ם אויסגעשלאסען ווערן פון דער יידושער געמיינדע אין וועמנס אמונה ער האט סייווי נישט געגלייבט. לויט ווי מפארציילט האט ער למעשה געשריבען אן אנטווארט זיך צו פארענטפערן פאר די קהלה, וואס איז פארלוירען געווארן, אבער וואס מאיז משער איז אז דארט איז נישט געווען קיין סאך הכנעה פאר די תורה און ראשי הקהילה נאר מער אויפן נוסח פון דער מאמר תיאולוגי מדיני זיינע וואס נעמט זיך שטארק אן פאר די רעכט פון טראכטן פריי און אפען.
עס ווערט פארציילט אז ווען מהאט עם געזאגט וועגן דער חרם האט ער זיך אנגערופען עפעס צום עפעקט פון"זייער גוט, דאס צווינגט מיר נישט צו טוהן קיין שום זאך וואס איך וואלט נישט געטוהן אן דעם ווען איך האב נישט מורא פון א סקאנדאל".
I have a dream
Martin Luther King ~
באניצער אוואטאר
לעיקוואד
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 3899
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג סעפטעמבער 10, 2012 7:22 am
האט שוין געלייקט: 1805 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6204 מאל

נעקסט

גיי צוריק אנשי שם

ווער איז יעצט דא?

באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און איין גאסט