דארף מען קענען לאגיש אויפווייזן דעם אמת פון דער תורה?

מחשבה, השקפה ועיון

דארף מען קענען לאגיש אויפווייזן דעם אמת פון דער תורה?

הודעהדורך ראובן » דאנערשטאג אפריל 10, 2014 12:14 pm

אין דער קירוב-וועלט איז פאראן א ריזיגע באוועגונג פון ספרים און לעקציעס וועלכע באמיען זיך אויפצואווייזן מיט לאגישע ראיות און סברות אז עס איז דא א בורא וואס האט באשאפן די וועלט, אז ער פירט די וועלט ווייטער, און אז ער האט געגעבן די תורה פאר די אידן. פאר איינעם געפעלן יא די ראיות, פאר א צווייטן נישט, און יעצט וויל איך נישט דן זיין אויף ספעציפישע ראיות אויב זיי זענען אויסגעהאלטן על-פי שכל. איך וויל דא דן זיין אויף דער פראגע צי א איד א מאמין דארף גלייבן אז מ'קען לאגיש אויפווייזן דעם אמת פון דער תורה און אידישקייט, אן אריינגיין אין די דעטאלן וואס די ראיות זענען.

מאנכע האלטן אז די אלע ראיות פעלן בכלל נישט אויס, און אז עס איז יתכן אז מ'קען טאקע נישט לאגיש אויפווייזן דעם אמת פון אידישקייט. זיי טענה'ן אז אידישקייט איז א העכערע זאך וואס האט מיט "אמונה", און דארף נישט אויפגעוויזן ווערן מיט שכל. א איד וואס גלייבט, גלייבט ווייל ער האט אויף זיך מקבל געווען צו גלייבן, און ווייל ער שפירט א העכערקייט און נאנטקייט צו דער תורה און צו אידישקייט. ווי עס האט מיר געשריבן א חשוב'ער חבר דא אין שטיבל: "איך מיין אז פאר א איד א מאמין איז נאר שייך היינטיגע צייטן איבערצו'חזר'ן די פשוטע אמונה [אן אריינגיין אין ראיות]. אמת טאקע אז אלעס קען מען מסביר זיין מיט דרך הטבע, אבער מיר גלייבן אז די גאנצע טבע פירט דער אויבערשטער, כאטש אויבנאויף זעט מען עס נישט."

דער שרייבער פון דעם קאמענטאר האלט אז אויב מיר פאנגען אן אריינצוגיין אין ראיות אז די בריאה האט געמוזט באשאפן ווערן דורך א בורא, וועלן אלע ראיות עווענטועל אוועקפאלן, וויבאלד וויסנשאפטלער האבן שוין היינט אלטערנאטיווע ערקלערונגען אויף דער טבע, און דער הכרח על-פי שכל פאר א בורא ומנהיג פאלט אוועק. "אויב הייבסטו אן מיט ראיות וועל איך רופן איינעם וואס האט גוט געלערנט סייענס און ער וועט אפפרעגן אלע ראיות," שרייבט ער. ממילא בלייבט נאר איבער צו זאגן אז מ'קען נישט אויפווייזן אידישקייט על-פי שכל, און מ'מוז צוקומען צו "אמונה אן שכל."

פאר מיר קוקט דאס אויס ווי א פאלשע הנחה וואס שטימט נישט עפ"י תורה. לאמיר זאגן אז איך פערזענליך ווייס נישט פון קיין לאגישע ראיות וועלכע זענען מחייב אמונה בה' ותורתו, דארף איך אבער נאך אלץ גלייבן אז אזעלכע ראיות זענען פאראן. און די סיבה איז פשוט: אויב בין איך א מאמין אין אידישקייט, אין די י"ג עקרים, גלייב איך אז "הבורא יתברך שמו... מעניש לעוברי מצוותיו." פונקט ווי דער אויבערשטער גיט שכר פאר די וואס זענען מקיים זיינע מצוות, טוט ער אויך באשטראפן די וואס זענען עובר אויף זיי.

יעדע שטראף וואס ווערט געגעבן פאר א מענטש קומט באגלייט מיט א טענה אז ער האט געזאלט וויסן צו טון אנדערש. א מענטש ווערט באשטראפט פאר'ן אומברענגען א צווייטן וויבאלד ער האט געדארפט מאכן דעם פשוט'ן לאגישן חשבון אז דאס איז נישט ריכטיג. אפילו אויב זאל איינער זאל זאגן אז ער איז נישט לאגיש איבערצייגט אז מ'טאר נישט אומברענגען, האט דער מערדער עכ"פ געדארפט קומען צו דער לאגישער מסקנא אז ער וועט באשטראפט ווערן אויף זיין אקט – וויבאלד עס איז קעגן די אוניווערסאלע נארמעס פון דער מענטשהייט.

אויב איז אידישקייט בסך הכל א באשלוס וואס איך און דו האבן געמאכט, און באמת זענען טאקע נישט פאראן קיין לאגישע ראיות דערויף, וויאזוי איז שייך צו באשטראפן איינער וואס האט נישט געמאכט דעם באשלוס? אויב איז נישט פאראן קיין שום לאגישער חשבון וואס ווייזט איבער אז מ'טאר נישט עסן קיין חזיר, אדער אז מ'וועט באשטראפט ווערן פאר'ן עסן חזיר, וויאזוי קען מען האבן א טענה אויף דער וואס עסט דאס יא? אויב האב איך נעכטן באשלאסן אז איך וויל גלייבן באזירט אויף מיינע געפילן, וויאזוי קען איך ווערן באשטראפט אויב היינט באשלוס איך אז איך וויל נישט גלייבן? אויב איז אידישקייט בסך הכל א געפיל וואס מאנכע מענטשן האבן, וואספארא טענה איז פאראן אויב די מענטשן וואס פארמאגן נישט דעם געפיל?

נאר אויב אידישקייט קען ווערן אויפגעוויזן על-פי שכל קען מען האבן א טענה צו אן עובר עבירה, היתכן ער איז נישט צוגעקומען צו דער שכל'דיגער מסקנא אז אידישקייט איז דער אמת, נאר ער האט זיך געלאזט פארדרייען זיין לאגיק צוליב זיינע תאוות וכדומה.

אין קורצן, צו ענטפערן אויף דער פראגע פון דעם קעפל "דארף מען קענען לאגיש אויפווייזן דעם אמת פון דער תורה?" יא, מ'דארף קענען לאגיש אויפווייזן דעם אמת פון דער תורה און אידישקייט. און א איד א מאמין דארף גלייבן אז עס זענען פאראן לאגישע ראיות, כאטש ער אליין האט זיך נישט אריינגעלייגט דערין צוצוקומען צו די לאגישע ראיות.
עורו ישנים משנתכם!
באניצער אוואטאר
ראובן
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2421
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יולי 25, 2013 10:31 pm
האט שוין געלייקט: 3009 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 9471 מאל

הודעהדורך אפטעמיסט » דאנערשטאג אפריל 10, 2014 12:22 pm

איך האב א צווייטע שאלה: ווער דארף אויפווייזן וועמען אז ער איז גערעכט? היינט איז מען צוגעוואוינט אז דער מאמין דארף אויפווייזן דעם כופר אז ס'איז דא א גאט, אפשר פארקערט? וואס איז לאגיק, אז ס'איז דא א גאט אדער נישט? איך מיין אז יעדער איז מודה אז במושכל ראשון יש מנהיג לבירה, איז פארוואס איז געווארן אז דער גלויביגער דארף אויפווייזן זיין שיטה, אפשר זאל דער אטאיסט אויפווייזן אז ס'קען נישט זיין ס'איז דא א גאט? עוואלוציע אהין עוואלוציע אהער, מאן יאמר ס'איז נישט דא א יושב בשחקים?
מקנא אני את המתים
אשר נעשו חפשי מן המצפון
מאשר החיים חיים הפכפכיים
ונפשם לא שלימה בקרבם

~ אורים ותומים www.kaveshtiebel.com/viewtopic.php?f=50&t=12010
באניצער אוואטאר
אפטעמיסט
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2343
זיך רעגיסטרירט: זונטאג סעפטעמבער 22, 2013 3:05 am
געפינט זיך: אין מאחורי
האט שוין געלייקט: 3265 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 3705 מאל

הודעהדורך מצטמק ויפה » דאנערשטאג אפריל 10, 2014 12:38 pm

אוודאי אז "וידעת את ד' אלוקיך" מיינט נישט סתם גלייבן, נאר עס איז דא א חיוב צו וויסען בידיעה ברורה אז עס איז דא א גאט אדער עכ"פ אזוי ווי די זאגסט גלייבן אז עס קען ווערן אויפגעוויזן לאגיש אז יש מנהיג לבירה.
אבער בנוגע וואס די זאגסט אז בהכרח מוז עס קענען ווערן אויפגעוויזן, ווייל אויב נישט וויאזוי קען מען שטראפן איינער וואס טוט א עבירה? איז בכלל נישט מוכרח, ווייל אפילו עס זאל נישט האבן קיין הענט און קיין פיס, און מען זאל דאס נישט קענען אויפווייזן (ח"ו), קען מען אונז נאך אלס באשטראפן. ווייל למעשה האבן מיר זיך מקבל געווען צו זיין יודן און היט'ן די תורה, און מיר זענען איינגעגאנגען אויף צו באקומען שכר ווען מיר טוען וואס דער תורה הייסט, און אופ'ן זעלבן פאל אויך איינגעשטימט צו ווערן באשטראפט אויב מיר טוען פארקערט.
באניצער אוואטאר
מצטמק ויפה
היימישער באניצער
היימישער באניצער
 
הודעות: 479
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך יאנואר 01, 2014 8:31 pm
האט שוין געלייקט: 975 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1035 מאל

הודעהדורך ראובן » דאנערשטאג אפריל 10, 2014 12:40 pm

הוא אשר דברנו, אויב קען מען נישט לאגיש איבערווייזן אמיתת התורה, איז דאך פאר'ן מענטש נישט אויפגעוויזן אז ער "האט זיך מקבל געווען צו זיין א איד און היטן די תורה." טא, וואספארא טענה קענסטו צו אים האבן?
עורו ישנים משנתכם!
באניצער אוואטאר
ראובן
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2421
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יולי 25, 2013 10:31 pm
האט שוין געלייקט: 3009 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 9471 מאל

הודעהדורך מצטמק ויפה » דאנערשטאג אפריל 10, 2014 12:46 pm

געמיינט האב איך אז די רעדסט פון די חלק בריאות העולם נישט פון מעמד הר סיני.
באניצער אוואטאר
מצטמק ויפה
היימישער באניצער
היימישער באניצער
 
הודעות: 479
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך יאנואר 01, 2014 8:31 pm
האט שוין געלייקט: 975 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1035 מאל

הודעהדורך מאטי » דאנערשטאג אפריל 10, 2014 1:40 pm

מ'דארף נישט קענען אויפווייזן לאגיש אז יש מנהג לבירה. מ'דארף נאר קענען אויפווייזן אז ס'איז נישט אויסגעשלאסן איז נישט און ס'קען זיך לייגן אויפן שכל אז יא. יעדע מענטש אפילו אן אעטאיסט דארף מאכן טעגליכע באשלוסן אין לעבן אויף נישט מוכרח'דיגע צדדים אויב איז ער א דורכגעטראכטער מענטש וועט ער אין געוויסע פעלער אננעמען לחומרא.
למשל אויב איך טו אן סיעט בעלטס בשעתן פארן אין א קאר וועט מיר עמיצער קענען פרעגן : "דו גלייבסט אז ס'גייט עפעס פאסירן?" זיכער אז ניין! ווילאנג ס'איז שכל'דיג אז ס'קען פאסירן איז דא אן אבליגאציע צו טון וואס איז ריכטיג, אין דעם פאל זיך איינבינדן און אין אידישקייט זיך אויפפירן אין א וועג צו מונע זיין עונשים אדער צוצוקומען לעולם הבא , יעדער לפי מדרגתו.
My enemy showed me an Olive Branch, upon closer observation it turned out to be covered in Fig Leaves
באניצער אוואטאר
מאטי
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2989
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג אוגוסט 27, 2012 5:06 pm
האט שוין געלייקט: 3754 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 4300 מאל

הודעהדורך פישלע העררינג » דאנערשטאג אפריל 10, 2014 1:55 pm

ראוןבן,

ענדליך צו דיין מהלך זאגט רש"י הקדוש (ערגעץ אין גמרא, אויף א עמוד ב', מער העכער אויפ'ן עמוד) על כל דבר יביאך ד' במשפט אז וויבאלד איינער האט געלערעננט יונגערהייט, שמח בחור בילדותיך, דעריבער וועט מען איהם מענישט זיין, וויבאלד ער האט געוואוסט און אף על פי כן בועט געוועהן.
רעדאגירט געווארן צום לעצט דורך פישלע העררינג אום דאנערשטאג אפריל 10, 2014 4:54 pm, רעדאגירט געווארן איין מאל בסך הכל.
(- - -)
פישלע העררינג
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1396
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג דעצעמבער 10, 2013 12:19 pm
האט שוין געלייקט: 3481 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 2378 מאל

הודעהדורך הוגה » דאנערשטאג אפריל 10, 2014 1:55 pm

@אפטעמיסט, דו ביזט גערעכט. קיינער איז נישט מחויב אויפצואוויזן קיינעם. אבער אויב היט די מאמין אידישקייט מרצונו הטוב אדער ביי דיפאולט, דאן קען מען קיין טענות נישט האבן צו אים און אים מעניש זיין פארן זינדיגן. די זעלבע גייט פאר @מצטמק ויפה. עס איז נישט 'ריכטיג' צו באשטראפן איינער וואס האט זיך אליינס אנגענומען תורה ומצוות, חוץ אויב דו וועסט זאגן אז גאט טוט נישט וואס איז 'ריכטיג'. אבער אויף דעם שטייט שיין אל אמונה ואין עול צדיק וישר הוא.

און יעצט צו דיר ר' @ראובן. דו ביזט א נייע דא ממילא ווייסטו נישט אז מען האט שוין אמאל גערעדט דא אין ק"ש איבער א דריטע אפציע. לויט ווי איך פארשטיי האסטו נישט געוואלט ארויסשרייבן דיין קאנקלויזשען וואס איז בערך אזוי. כדאי מען זאל קענען מאמין זיין אין די שכר ועונש מוז די אמונת השם שטיין אויף פעלזן פעסטע יסודות. אבער היות מיר ווייסן דאך אז מען קען נישט אויפווייזן מציאת השם ובריאת העולם וכדומה, אפילו מיט די רמב"ם'ס פילאזאפיע, ממילא איז נאר געבליבן אמונה אן קיין ידיעה. אויב אזוי ווערט אפגעפרעגט שכר ועונש. און טאקע דאס איז א גאר שטארקע מעגליכקייט. איי דאס אידאך פון די י"ג עיקרים? נו, מאך א סירטש וועסטו זעהן אז מען ווערט נישט קיין כופר פארן נישט גלייבן אין שכר ועונש. כ'האב נישט קיין צייט יעצט צו שרייבן מער, אולי שפעטער. והמלנקקים ילינקקו.



.
"לא מצאנו בשום מקום בתורה שמצווה אדם להיות למדן ובקי בכל חדרי התורה. שכן תכלית הלימוד אינה להיות למדן אלא להיות אדם טוב, לעשות הטוב ולהטיב לזולתו." ~ רמ"מ מקאצק ז"ל
באניצער אוואטאר
הוגה
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2814
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג אפריל 09, 2013 1:20 pm
געפינט זיך: מאנסי
האט שוין געלייקט: 7258 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6412 מאל

הודעהדורך לעיקוואד » דאנערשטאג אפריל 10, 2014 2:41 pm

מען נוצט דא די ווארט "מוכיח זיין", פיל צו ליבעראל, אן צו מגדיר זיין פונקט וואס מען מיינט מיט דעם. און דער גאנצער שמועס איז תלוי אין דעם.

ראובן'ס טענה איז בעצם די הנחה: אויב קען מען מוכיח זיין עפעס, דאן האט א פשט צו האבען טענות אויף איינער וואס גלייבט נישט אין דעם. ווידער טאמער איז עפעס א זאך וואס איז נישט מוכרח, האט נישט קיין פנים צו האבען טענות אז איינער גלייבט נישט. העכסטנס קען מען אפשר באקומען עקסטערער קרעדיט פאר'ן בוחר זיין צו גלייבען (וואטעווער דאס מיינט) עפעס וואס איז גוט צו גלייבען.

[הערה חשובה: ביז יעצט איז דאס אלעס איז גערעדט נאר לגבי האבען א תביעה אויפ'ן עצם גלייבען, ווען מען רעדט לגבי פארשידענע מעשים וואס זענען לויט די אמונה אסור אדער מותר, ווערט דאס שוין מער קאמפליצירט און איך וועל דאס איבערלאזען אויף יעצט.]

איך אבער בין נישט זיכער אין קיין איינע פון די חלקים פון די הנחה. קודם כל, וואס הייסט דאס אז זאך וואס מען קען מוכיח זיין? אז עס איז גענוג פשוט די הוכחה אז יעדער בעיבי וועט דאס פארשטיין און משוכנע ווערן? אז גרויסער חכמים זאלן פארשטיין די הוכחה? אז רעגלמעסיגע מענטשען וועלן דאס פארשטיין? ווער פונקט וועט קובע זיין וואס איז מוכרח הונדרעט פראצענט? לאמיר זאגן אז עס איז "כלפי שמיא" מוכרח עפעס, אבער אסאך מענטשען זענען זיך טועה מעומק המושג און כאפן נישט די הוכחה, האלט איר אז עס איז שייך צו האבען א תביעה צו גלייבן?

אויב יא, הייסט עס די קובע איז נישט די הוכחה, נאר די אמת פון די זאך. איז נישטא קיין חילוק פון א זאך וואס האט גאר א טיפע קאמפליצירטע הוכחה ביז א זאך וואס האט בכלל נישט קיין הוכחה און דאך איז עס אמת, ווי למשל א מאמין קען זאגען באמונה פשוטה.

אויב נישט, הייסט עס די קובע איז נישט צו די זאך איז אמת, נאר וואס עס נעמט פאר א מענטש צו אנערקענען אין די אמונה. לויט דעם וועט מען דארפן שוקל זיין נישט הוכחות נאר ווי מפורסם איז דאס, ווי אנגענומען איז דאס, וכדומה.

--

און אויב עס איז יא מוכח, פארשטייט מען יא די תביעה? אז איך עקשן זיך איך וויל נישט גלייבען עפעס אפילו איך ווייס עס איז מוכח, וואסארא חטא האב איך עובר געווען? וואס איז די טענה אויף מיר פונקטליך?

--

דאס גאנצע נעמען די שכר ועונש פאר א מעסטער דא איז גאר פראבלעמאטיש. עס איז זעלבסטפארשטענדליך אז דער רבוש"ע איז אל אמונה ואין עוול, און איז נישט מעניש ומשכיר שלא בצדק. און ער רעכנט זיך מיט אלע טיפע חשבונות בוחן לבות וכליות ווי גרינג איז געווען פאר יעדער עפעס און ווי שווער ואין אחד דומה לחברו. אפילו אז אויף פאפיר אין די תורה איז מען דן די זאך אלץ שלעכט אלעמעל. איז פשוט אז איינער וואס האט געהאלטען ער האט נישט קיין סיבה צו גלייבען און איז נידון לפני בוחן לבות אז דאס איז נישט געווען מיט קיין שלעכטער כוונה, אז ער האט נישט קיין עונש דערפאר. וכן מבואר בפירוש בראשונים ופוסקים, והברור מכולם בשו"ת הרדב"ז שאונס בדעות אונס הוא ופטור.

נאך מער, אין די אנגענומענע הגדרה פון אמונה אלץ גלייבען א זאך צו זיין אמת כפשוטו, האט בכלל קיינמאל קיין פשט צו מאכען אמונה אן ענין פון גוטס און שלעכטס. עס איז נישט שייך א חיוב אדער איסור צו גלייבען עפעס, גלייבען איז טייטש איך מיין אז דאס איז אמת, און אויב מיין איך נישט אזוי, אדער בין איך מסופק. איז דאס די מציאות, און וויפיל חיובים דו וועסט ארויפלייגען אויף מיר וועט נישט העלעפן.

אדרבה, אויב פארשטייט מען אמונה אלץ א זאך וואס מען קען בוחר זיין, ווי ראובן'ס צווייטער צד, דעמאלטס קען איך פארשטיין עס זאל זיין א חיוב אמונה ואיסור כפירה, אויב פארשטייט מען אז בוחר זיין באמונה איז די גוטע בחירה, און פארקערט פארקערט, קען מען פארשטיין אז איינער וואס איז בוחר ברע קומט זיך אן עונש. [פארשטייט זיך מען וועט זיך נאך אלץ אנשטויסען מיט די שאלה וואס איז די מקור פון די חיוב פון טוהן גוט און נישט שלעכט] און אז עס זאל זיין א תביעה אויף איינער ער זאל בוחר זיין צו גלייבען.
I have a dream
Martin Luther King ~
באניצער אוואטאר
לעיקוואד
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 3787
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג סעפטעמבער 10, 2012 7:22 am
האט שוין געלייקט: 1748 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 5812 מאל

הודעהדורך ונבנתה העיר » דאנערשטאג אפריל 10, 2014 4:53 pm

לכאורה איז דאס נאר שווער אויב מען לערנט אפ 'עונש' ווי אן אפטוה - אזא סארט נקמה.

בעצם איז דאס א פראבלעם פאר זיך, 'למען ישמעו ויראו' איז דאך נישט שייך ביי די טויטע - במתים חפשי, אפשר רעדט מען נאר אזוי איין די לעבעדיגע למען יראו ;)...

דערנאך קען אבער זיין [און ערגעץ וואו און ערגעץ ווען איז עס זיכער אזוי] אז 'עונש' איז נישט א תשלומין אויף מעשים - דו האסט געגעסן א שטיקל חזיר? דא האסטו א פראסק, עס איז ענדערש א פראקטישע תוצאה פון וואס דער מענטש איז אחרי ככלות הכל - נאכ'ן מאכן א סך הכל פון אלע זיינע מעשים, דיבורים און מחשבות בעולם הזה הגשמי.

האבן זיינע מעשים איהם געברענגט נענטער צו געטליכקייט, איז ער נאכ'ן טויט פאראיינציגט מיט געטליכקייט [שכר], האט ער זיך אפגעריסן, איז ער דארטן דערווייטערעט [עונש], נישט ווייל מען טוהט איהם אפ, נאר ווייל דאס איז ער.

פונקט ווי 1+1 קען נישט האבן טענות פארוואס איז ער נאר צוויי, כן הדבר הזה.
מ'דארף צוריק אראפברענגען דעם רבי'ן

אמר ונבנתה: אל עבר החלון נשקפתי ונתתי אל לבי כי שבת האדם ממנו, חומר וגשם – ורוח אין, בחנתיו, והנה הוא תולדת מקריו – כאשר ילך המקרה כך יתעצב לבו ודמותו, לרגעים אבחננו, כאשר יאמר החכם כי אין הוויית רגע מול רגע נוצרת כי אם בהתחדש מקריו, ואל מי יקר המקרה?
באניצער אוואטאר
ונבנתה העיר
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 3601
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך יולי 25, 2012 5:41 am
האט שוין געלייקט: 7104 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 7128 מאל

הודעהדורך ראובן » דאנערשטאג אפריל 10, 2014 5:17 pm

מאטי האט געשריבן:מ'דארף נישט קענען אויפווייזן לאגיש אז יש מנהג לבירה. מ'דארף נאר קענען אויפווייזן אז ס'איז נישט אויסגעשלאסן איז נישט און ס'קען זיך לייגן אויפן שכל אז יא. יעדע מענטש אפילו אן אעטאיסט דארף מאכן טעגליכע באשלוסן אין לעבן אויף נישט מוכרח'דיגע צדדים אויב איז ער א דורכגעטראכטער מענטש וועט ער אין געוויסע פעלער אננעמען לחומרא.

דאס מיינט אז א דורכגעטראכטער מענטש דארף אננעמען יעדע רעליגיע לחומרא?
עורו ישנים משנתכם!
באניצער אוואטאר
ראובן
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2421
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יולי 25, 2013 10:31 pm
האט שוין געלייקט: 3009 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 9471 מאל

הודעהדורך ראובן » דאנערשטאג אפריל 10, 2014 5:20 pm

הוגה האט געשריבן:און יעצט צו דיר ר' @ראובן. דו ביזט א נייע דא ממילא ווייסטו נישט אז מען האט שוין אמאל גערעדט דא אין ק"ש איבער א דריטע אפציע. לויט ווי איך פארשטיי האסטו נישט געוואלט ארויסשרייבן דיין קאנקלויזשען וואס איז בערך אזוי. כדאי מען זאל קענען מאמין זיין אין די שכר ועונש מוז די אמונת השם שטיין אויף פעלזן פעסטע יסודות. אבער היות מיר ווייסן דאך אז מען קען נישט אויפווייזן מציאת השם ובריאת העולם וכדומה, אפילו מיט די רמב"ם'ס פילאזאפיע, ממילא איז נאר געבליבן אמונה אן קיין ידיעה. אויב אזוי ווערט אפגעפרעגט שכר ועונש. און טאקע דאס איז א גאר שטארקע מעגליכקייט. איי דאס אידאך פון די י"ג עיקרים? נו, מאך א סירטש וועסטו זעהן אז מען ווערט נישט קיין כופר פארן נישט גלייבן אין שכר ועונש. כ'האב נישט קיין צייט יעצט צו שרייבן מער, אולי שפעטער. והמלנקקים ילינקקו.

ניין, דאס איז נישט מיין קאנקלוזשען, אבער דו שטעלסט פאר אן אינטערעסאנטן צד. למעשה איז קלאר אז אנצונעמען שכר ועונש בהכרח מוז די אמונה אויך זיין א לאגישער הכרח.
עורו ישנים משנתכם!
באניצער אוואטאר
ראובן
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2421
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יולי 25, 2013 10:31 pm
האט שוין געלייקט: 3009 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 9471 מאל

הודעהדורך ראובן » דאנערשטאג אפריל 10, 2014 5:26 pm

ונבנתה העיר האט געשריבן:לכאורה איז דאס נאר שווער אויב מען לערנט אפ 'עונש' ווי אן אפטוה - אזא סארט נקמה.

בעצם איז דאס א פראבלעם פאר זיך, 'למען ישמעו ויראו' איז דאך נישט שייך ביי די טויטע - במתים חפשי, אפשר רעדט מען נאר אזוי איין די לעבעדיגע למען יראו ;)...

דערנאך קען אבער זיין [און ערגעץ וואו און ערגעץ ווען איז עס זיכער אזוי] אז 'עונש' איז נישט א תשלומין אויף מעשים - דו האסט געגעסן א שטיקל חזיר? דא האסטו א פראסק, עס איז ענדערש א פראקטישע תוצאה פון וואס דער מענטש איז אחרי ככלות הכל - נאכ'ן מאכן א סך הכל פון אלע זיינע מעשים, דיבורים און מחשבות בעולם הזה הגשמי.

האבן זיינע מעשים איהם געברענגט נענטער צו געטליכקייט, איז ער נאכ'ן טויט פאראיינציגט מיט געטליכקייט [שכר], האט ער זיך אפגעריסן, איז ער דארטן דערווייטערעט [עונש], נישט ווייל מען טוהט איהם אפ, נאר ווייל דאס איז ער.

פונקט ווי 1+1 קען נישט האבן טענות פארוואס איז ער נאר צוויי, כן הדבר הזה.

דאס ווארט "עונש" וואו נאר עס ווערט דערמאנט אין תנ"ך מיינט א "שטראף", penalty, וואס איז א נעגאטיווע פעולה וואס קומט נישט ווי א תוצאה פון דעם שלעכטן אקט, נאר מצד דין און למען ישמעו ויראו.
עורו ישנים משנתכם!
באניצער אוואטאר
ראובן
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2421
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יולי 25, 2013 10:31 pm
האט שוין געלייקט: 3009 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 9471 מאל

הודעהדורך ראובן » דאנערשטאג אפריל 10, 2014 5:38 pm

לעיקוואד האט געשריבן:איך אבער בין נישט זיכער אין קיין איינע פון די חלקים פון די הנחה. קודם כל, וואס הייסט דאס אז זאך וואס מען קען מוכיח זיין? אז עס איז גענוג פשוט די הוכחה אז יעדער בעיבי וועט דאס פארשטיין און משוכנע ווערן? אז גרויסער חכמים זאלן פארשטיין די הוכחה? אז רעגלמעסיגע מענטשען וועלן דאס פארשטיין? ווער פונקט וועט קובע זיין וואס איז מוכרח הונדרעט פראצענט?

מיר רעדן פון א לאגישן הכרח פאר דורכשניטליכע מענטשן.

לעיקוואד האט געשריבן:לאמיר זאגן אז עס איז "כלפי שמיא" מוכרח עפעס, אבער אסאך מענטשען זענען זיך טועה מעומק המושג און כאפן נישט די הוכחה, האלט איר אז עס איז שייך צו האבען א תביעה צו גלייבן?

אויב יא, הייסט עס די קובע איז נישט די הוכחה, נאר די אמת פון די זאך. איז נישטא קיין חילוק פון א זאך וואס האט גאר א טיפע קאמפליצירטע הוכחה ביז א זאך וואס האט בכלל נישט קיין הוכחה און דאך איז עס אמת, ווי למשל א מאמין קען זאגען באמונה פשוטה.

אויב נישט, הייסט עס די קובע איז נישט צו די זאך איז אמת, נאר וואס עס נעמט פאר א מענטש צו אנערקענען אין די אמונה. לויט דעם וועט מען דארפן שוקל זיין נישט הוכחות נאר ווי מפורסם איז דאס, ווי אנגענומען איז דאס, וכדומה.

אוודאי איז נישט שייך צו באשטראפן עפעס וואס איז דער אמת איז נאר כלפי שמיא, און עס איז נישט שייך פאר א מענטשן צוצוקומען דערצו. און אה"נ, אוודאי דארף מען נעמען אין באטראכט אז געוויסע מענטשן האבן קיינמאל נישט געהאט קיין געלעגנהייט זיך אנצושטויסן אין דעם אמת. אבער מיר רעדן פון מענטשן וואס האבן יא געהאט די געלעגנהייט, און אויף זיי קען זיין א תביעה נאר אויב זיי וואלטן געקענט צוקומען צו א לאגישן הכרח.

לעיקוואד האט געשריבן:און אויב עס איז יא מוכח, פארשטייט מען יא די תביעה? אז איך עקשן זיך איך וויל נישט גלייבען עפעס אפילו איך ווייס עס איז מוכח, וואסארא חטא האב איך עובר געווען? וואס איז די טענה אויף מיר פונקטליך?

אויב איז טאקע פאראן א לאגישע הכרח אויף דעם אמת פון תורה ויהדות, טוט דער הכרח אויך ארייננעמען די לאגישע מסקנא אז מ'מוז פאלגן דעם רצון הבורא, און אז נישט וועט מען נענש ווערן. (עס איז נישט שייך מחליט צו זיין נישט צו גלייבן אין עפעס וואס מ'ווייסט בבירור אז עס איז מוכרח.)

לעיקוואד האט געשריבן:דאס גאנצע נעמען די שכר ועונש פאר א מעסטער דא איז גאר פראבלעמאטיש. עס איז זעלבסטפארשטענדליך אז דער רבוש"ע איז אל אמונה ואין עוול, און איז נישט מעניש ומשכיר שלא בצדק. און ער רעכנט זיך מיט אלע טיפע חשבונות בוחן לבות וכליות ווי גרינג איז געווען פאר יעדער עפעס און ווי שווער ואין אחד דומה לחברו. אפילו אז אויף פאפיר אין די תורה איז מען דן די זאך אלץ שלעכט אלעמעל. איז פשוט אז איינער וואס האט געהאלטען ער האט נישט קיין סיבה צו גלייבען און איז נידון לפני בוחן לבות אז דאס איז נישט געווען מיט קיין שלעכטער כוונה, אז ער האט נישט קיין עונש דערפאר. וכן מבואר בפירוש בראשונים ופוסקים, והברור מכולם בשו"ת הרדב"ז שאונס בדעות אונס הוא ופטור.

דאס זענען שטארקע ווערטער, און גייען מיט אן ענליכן מהלך ווי @הוגה. אבער דאס ברענגט ראדיקאלע מסקנות פאר אידישקייט. דאס מיינט אז מיר זענען פארזיכערט דורך רבותינו הראשונים אז יעדער קען באקוועם אננעמען נאר די אמונות מיט וועלכע ער שפירט באקוועם, און אין וועלכע ער איז איבערצייגט, און ער איז פארזיכערט נישט צו באקומען קיין עונש אין פאל ער איז זיך טועה. דאס רייסט ארויס סיי וועלכע טענה וואס מ'קען האבן צו א מענטש וואס איז נישט גענצליך מקיים תורה ומצוות, און אפילו צו קאנסערוואטיוון און רעפארמער.
עורו ישנים משנתכם!
באניצער אוואטאר
ראובן
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2421
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יולי 25, 2013 10:31 pm
האט שוין געלייקט: 3009 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 9471 מאל

הודעהדורך מאטי » דאנערשטאג אפריל 10, 2014 11:09 pm

ראובן, ס'איז דא דריי סוגים צו וועם דיין שאלה קען ווערן געראכטן.

א מאמין

אן אינו מאמין

א מאמין ואינו מאמין

א מאמין גלייבט דאך, איז אודאי שייך אים מענש צו זיין אויב ער טוט פארקערט ווי זיין אמונה

אן אינו מאמין איז נישט קיין נפק"מ וואס דער אמת איז לגבי זיין עונש ווייל ער אליינס גייט נישט טוישן זיין מיינונג אלס יראת העונש, ער גלייבט דאך נישט! לגבי א צווייטן וואס וויל פשוט וויסן צו גאט פירט זיך ביושר ובצדק. קודם כל ס'קען זיין אז דו וועסט קיינמאל נישט וויסן וואס יענעם גייט פאסירן , סתם קוקן ביי יענעם אין טעלער איז נישט שיין.. פארלאז זיך אויף גאט אז ער האט א פלאן פאר יענעם וואס איז יושר'דיג.

בלייבט אלזא איבער דער מאמין ואינו מאמין: אויף דעם האב איך אויבן געשריבן אז מ'קען פאדערן פון א מענטש צו גיין לחומרא אויב ס'לייגט זיך אויפן שכל אז ס'איז דא א צד אז תורת משה איז אמת .

יעצט שטעלט זיך די פראגע וואס ראובן האט געפרעגט אז אפשר זאל מען דארפן גיין לחומרא מיט אלע רעליגיעס.

דער אמת איז אז לויט די לאגיק וואלט מען טאקע געדארפט.... אבער די פראבלעם איז אז ס'איז נישט מעגליך, ווייל יעדע רעליגיע זאגט קלאר אז די אנדערע איז פאלש.

אלזא דאס איז טאקע אונזער ארבייט אלס מובחר הבריאה, נאכצוזוכן און נאצופארשן וואס איז די מערסטע נוטה צום אמת, און ווען זיך צו רעכענען מיט די מעגליכע קאנסעקווענצן. און וואס די שכל איז מחליט איז באמת די בעסטע און פראקטישסטע אפציע צו טון. און דעריבער אויב מ'טוט נישט אזוי איז אודאי שייך צו פאדערן פונעם מענטש פארוואס, כנ"ל.
My enemy showed me an Olive Branch, upon closer observation it turned out to be covered in Fig Leaves
באניצער אוואטאר
מאטי
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2989
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג אוגוסט 27, 2012 5:06 pm
האט שוין געלייקט: 3754 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 4300 מאל

הודעהדורך יאיר » פרייטאג אפריל 11, 2014 12:13 am

ראובן, די האסט געמאכט א הנחה אז אלעס ווענדט זיך אין א לאגישע הוכחה, אבוויעסלי האסטו אזא תכונת הנפש, צו נאכגיין דעם אמת מיט טרוקענע לאגישע באווייזן, ווי עס איז טאקע ניכר פון דיינע אנדערע אשכולות. דערפאר איז דיין איינציגסטע פארלאנג פון גאט אז ער זאל אויך צושטעלן א לאגישע באווייז אז זיין תורה איז אמת. אין אנדערע ווערטער, אויב האט ער באשאפן אזא בריה וואס ווערט איבערצייגט דורך ריינע לאגיק, און ער וויל אז די בריה זאל פאלגן וואס ער זאגט, דארף ער מאכן א לאגישע באווייז מען זאל קענען מוכיח זיין וואס ער וויל, וויל כדי די בריה זאל קענען ווערן איבערצייגט דערין, אנדערש קען ער נישט האבן קיין טענות צו אים פאר'ן נישט פאלגן.
דו פארגעסט אבער אז רוב מענטשן זענען אינגאנצן נישט אזוי. ביי רוב מענטשן זענען אזעלכע פאקטארן ווי אינסטענט גראטיפיקעישאן, באקוועמליכקייט, משפחה, וכדו', אסאך גרעסערע פאקטארן אין זייערע אמונות ודעות. למשל, רוב חרדים וואס איך קען גלייבן אין זייער רעליגיע ווייל זייער טאטע האט זיי אזוי געזאגט. יעצט, לו יצוייר די אלע מענטשן ווערן געבוירן ביי קריסטן, וואלטן זיי דאך אודאי געווען גלויביגע קריסטן, און מיט רעכט, ווייל לויט זייער תכונת הנפש איז דאס זייער גרעסטע מכריע, פונקט ווי דיין גרעסטע מכריע איז לאגיק. ממילא אפילו אויב ס'איז דא לאגישע ראיות פאר אמיתית התורה, וואספארא טענה קען מען האבן אויף זיי פאר'ן נישט גלייבן דערין?
אויב מיר וועלן אריינגיין נאך טיפער, וועלן מיר זיך אודאי איבערצייגן אז אויף יעדע מעשה וואס א מענטש טוט און יעדע מחשבה וואס ער טראכט האט ער א סיבה מוקדמת פארוואס ער טוט עס, ממילא איז פשוט אז דער גאנצער מהלך פון "מען מוז אים שמייסן ווייל ער וואלט דאך געדארפט גלייבן כך וכך" מאכט נישט סענס. ווען ער וואלט געדארפט גלייבן אזוי לויט זיינע תכונת הנפש וואלט ער דאך אזוי געגלייבט, אלא מאי אז ער גלייבט נישט איז פשט אז לויט זיינע תכונת הנפש איז נישטא גענוג סיבה צו גלייבן. בקיצור, אויב מיר ווילן אנהייבן מיט אזעלכע פילאזאפיעס גייען מיר מוזן צוקומען צו די מסקנא פון הרב ונבנתה אז שכר ועונש איז א תוצאה, נישט אן עונש. און אזוי שטייט קלאר אין רמב"ם, דער מחבר פון די י"ג עקרים. איי אין תנ"ך איז נישט משמע אזוי, אין תנ"ך שטייט אינגאנצן נישט דער מושג פון שכר ועונש. יעצט האסטו שוין צוויי קשיות.
רעדאגירט געווארן צום לעצט דורך יאיר אום פרייטאג אפריל 11, 2014 12:32 am, רעדאגירט געווארן איין מאל בסך הכל.
האדם לא נברא אלא להתענג
באניצער אוואטאר
יאיר
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 4765
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יוני 26, 2012 9:42 pm
האט שוין געלייקט: 7221 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 7965 מאל

הודעהדורך מאטי » פרייטאג אפריל 11, 2014 12:25 am

יאיר דו שלעפסט אריין דעם גאנצן וואגן אינעם זומפ פון דיטערמיניזם און דערמיט שלאגסטו כפרות פון שכר ועונש. אבער מיר מעגן נאך ווייטער אננעמען אז בחירה חופשית איז יא א מציאות. ווי אזוי? פרעג מיך נישט יעצט , ס'איז א שמועס פאר זיך.
My enemy showed me an Olive Branch, upon closer observation it turned out to be covered in Fig Leaves
באניצער אוואטאר
מאטי
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2989
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג אוגוסט 27, 2012 5:06 pm
האט שוין געלייקט: 3754 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 4300 מאל

הודעהדורך יאיר » פרייטאג אפריל 11, 2014 12:30 am

מאטי האט געשריבן:יאיר דו שלעפסט אריין דעם גאנצן וואגן אינעם זומפ פון דיטערמיניזם און דערמיט שלאגסטו כפרות פון שכר ועונש. אבער מיר מעגן נאך ווייטער אננעמען אז בחירה חופשית איז יא א מציאות. ווי אזוי? פרעג מיך נישט יעצט , ס'איז א שמועס פאר זיך.

דער פארגלייבסטער (ראציאנעלער) בחירה'יסט וועט מוזן מודה זיין אז אויף ווייניגסטנס פינף און ניינציג פראצענט פון אונזער לעבן איז נישטא קיין בחירה.
האדם לא נברא אלא להתענג
באניצער אוואטאר
יאיר
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 4765
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יוני 26, 2012 9:42 pm
האט שוין געלייקט: 7221 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 7965 מאל

הודעהדורך מאטי » פרייטאג אפריל 11, 2014 12:35 am

יא יא אבער די פינעף פראצענט איז די מוטער-ברעט פון אלע באשלוסן. און פון דארט טריקעלט עס אראפ צו די איבריגע פינעף און ניינציג.
My enemy showed me an Olive Branch, upon closer observation it turned out to be covered in Fig Leaves
באניצער אוואטאר
מאטי
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2989
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג אוגוסט 27, 2012 5:06 pm
האט שוין געלייקט: 3754 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 4300 מאל

הודעהדורך יאיר » פרייטאג אפריל 11, 2014 12:38 am

מאטי האט געשריבן:יא יא אבער די פינעף פראצענט איז די מוטער-ברעט פון אלע באשלוסן. און פון דארט טריקעלט עס אראפ צו די איבריגע פינעף און ניינציג.

פונקט פארקערט. אויף די וויכטיגסטע באשלוסן האט מען נישט קיין בחירה. א חסידישער איד האט נישט קיין בחירה צו עסן מצה אדער לייגן תפילין, זיין בחירה (אויב עס עקזיסטירט) ליגט אין די איבריגע פינף מינוט וואס ער גייט אנגעטון די תפילין ביי קוה. אויף דעם האט מען אים נישט אריינגעפרעגלט אלע יארן אז ער וועט פלאקערן אין גיהנם אויב ער טוט עס נישט.
האדם לא נברא אלא להתענג
באניצער אוואטאר
יאיר
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 4765
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יוני 26, 2012 9:42 pm
האט שוין געלייקט: 7221 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 7965 מאל

הודעהדורך מאטי » פרייטאג אפריל 11, 2014 12:44 am

אה"נ אזא מאדעל חסידישער איז וואס דו לייגסט אראפ איז פשוט א תינוק שנשבה און האט נישט קיין בחירה אפילו לויט דעם ריציאנאלסטע בחירה'סט. איך רעדט פון אזא איינער וואס איז יא aware of his awareness .
My enemy showed me an Olive Branch, upon closer observation it turned out to be covered in Fig Leaves
באניצער אוואטאר
מאטי
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2989
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג אוגוסט 27, 2012 5:06 pm
האט שוין געלייקט: 3754 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 4300 מאל

הודעהדורך יאיר » פרייטאג אפריל 11, 2014 1:07 am

מאטי האט געשריבן:אה"נ אזא מאדעל חסידישער איז וואס דו לייגסט אראפ איז פשוט א תינוק שנשבה און האט נישט קיין בחירה אפילו לויט דעם ריציאנאלסטע בחירה'סט. איך רעדט פון אזא איינער וואס איז יא aware of his awareness .

קודם כל, רוב מענטש זענען נישט באוואוסטזיניג פון זייער אומבאוואוסטזיניגקייט, ממילא איז מיין טענה ווייטער נוגע פאר רוב מענטשן. צווייטנס, אדרבה, ביי א דורכגעטראכטע מענטש איז דא א אביעקטיווע סיבות פארוואס ביי די וויכטיגסטע באשלוסן אין זיין לעבן איז ער מחליט כך וכך, און די אביעקטיווע סיבות זענען די determinants פון זיין באשלוס, הענס, דעטערמיניזם.
האדם לא נברא אלא להתענג
באניצער אוואטאר
יאיר
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 4765
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יוני 26, 2012 9:42 pm
האט שוין געלייקט: 7221 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 7965 מאל

הודעהדורך נהורא נפישא » פרייטאג אפריל 11, 2014 1:53 am

דארף מען "גלייבן" אז מ'קען אויפווייזן לאגיש אמיתת התורה ?
את"ל אז יא, דארף מען גלייבן אז מ'דארף גלייבן אז מ'קען אויפווייזן לאגיש אמיתת התורה ?
את"ל אז יא......
למה נקרא שמו רבי נהוראי, שמנהיר עיני חכמים (עירובין:)
נהורא נפישא
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1592
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יולי 23, 2013 9:42 pm
האט שוין געלייקט: 1875 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 2067 מאל

הודעהדורך נהורא נפישא » פרייטאג אפריל 11, 2014 2:10 am

@יאיר לאמיך דיר נאר פאררעכטן, די מושג פון שכר ועונש בעוה"ז שטייט פילצאליגע מאל אין תנ"ך, אין די פסוקים ווערט אפילו גערעדט פון א יום הדין גדול ונורא, עס ווערט נאר נישט דערמאנט די מושג פון שכר ועונש בחיים שלאחר המוות.
ומסתמא איז דאס געווען דיין כוונה.
און איבער א געוויסער סארט מהלך פון שכר ועונש און איינקלאנג מיט דיטערמאניזם, ראה מה שכתבתי כאן
viewtopic.php?f=47&t=5199
למה נקרא שמו רבי נהוראי, שמנהיר עיני חכמים (עירובין:)
נהורא נפישא
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1592
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יולי 23, 2013 9:42 pm
האט שוין געלייקט: 1875 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 2067 מאל

הודעהדורך פארוואס? » פרייטאג אפריל 11, 2014 9:31 am

ואענה גם אני את חלקי, מנקודת המבט שלי:
ראובן האט טאקע אראפגעלייגט אן הוכחה וואס זאגט אז גאט וועט נישט באשטראפן איינעם וואס האט נישט געגלויבט ווייל ער האט נישט קיין באווייזן דערצו.
כלומר, בהנחה אז עס איז דא א גאט, און אז ער איז א טוב ומטיב, (ווייל אויב איז ער א שלעכטער, זענען מיר עניוועיס אויף געהאקטע צרות, וואלט איך גע׳עצה׳ט; אכול ושתה כי מחר נמות), איז מסתבר אז ער וויל נישט סתם אויסטריקן די מענטשהייט, ווייזנדיג פאר יעדן מענטש א אויסוואל פון פארשידענע רעליגיעס, וואס יעדער איינער שרייט, האמת נמצא אצלי! און פון די אנדערע זייט שטייען אטעאיסטן, וואס לאכן זיך אויס פון אלעמען.
זאלן מיר זאגן אז גאט וויל אז מען זאל געססן וואס איז די ריכטיגע? שווער צו זאגן.
אלא מאי? מען דארף קענען אויפווייזן די אמיתות התורה מיט לאגישע ראיות.
און איך מיין נאכמער, אז פאר יעדער אינדיווידואל, לויט זיין פארשטאנד און חכמה, וועט ער דארפן עס קענען פארשטיין לאגיש, און עס איז נישט גענוג, אז אנדערע קענען עס פארשטיין פאר איהם.

און דער ענין פון שכר ועונש קומט נישט אריין דא, ווייל מען קען פרעגן אויך אן דעם, ווי אזוי וויל גאט אז מיר זאלן וויסן אז מיר דארפן איהם דינען?

(און בדרך אגב, שכר ועונש שטייט פינלצאליגע מאל אין די תורה, אין בחוקותי/כי תבוא און נאך, דער חילוק איז נאר צו מען רעדט פון שכר ועונש אויף דער וועלט אדער אויף אן עקזיסטירנדע קומענדיגע וועלט, וואס כ׳מיין אז עס איז זיכער נישט נוגע לענייננו).
למעשה, מיין איך אז נאך די אלע תגובות, האט קיינער נישט אמת׳דיג אפגעפרעגט ראובנ׳ס טענה.
ווייל זאגן אז מיר האבן עס מקבל געווען פון אונזערע עלטערן - הרי על זה אנו דנים.
זאגן אז מיר דארפן גיין לחומרא (ההימור של פסקל) - דעמאלטס דארפן מיר גיין לחומרא אויף אלע רעליגיעס און פאנטאזיעס. (און בדרך אגב, איך בין חולק אויף מאטי, אז לאגיש וואלטן מיר געדארפט יוצא זיין אלע רעליגיעס).
אסור ליראת שמים שתדחק את המוסר הטבעי של האדם, כי אז אינה עוד יראת שמים טהורה.
סימן ליראת שמים טהורה הוא כשהמוסר הטבעי, הנטוע בטבע הישר של האדם, הולך ועולה על פיה במעלות יותר גבוהות ממה שהוא עומד מבלעדה.

~ אורות ישראל להגראי"ה קוק
פארוואס?
ידיד ותיק
ידיד ותיק
 
הודעות: 834
זיך רעגיסטרירט: פרייטאג יאנואר 31, 2014 12:28 pm
האט שוין געלייקט: 1338 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1510 מאל

נעקסט

גיי צוריק העמק דבר

ווער איז יעצט דא?

באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און איין גאסט

cron