אינטערוויו מיט הגאון ר' יששכר כ"ץ - וועקער #14

קאמענטארן און דיסקוסיעס אויף ארטיקלען

אינטערוויו מיט הגאון ר' יששכר כ"ץ - וועקער #14

הודעהדורך דער וועקער » דינסטאג אקטאבער 02, 2018 8:39 pm

הגאון רבי יששכר כ"ץ ברענגט אונז א שמועס וואס איר וועט נישט קענען אראפלייגן פון דער האנט. איר וועט לייענען אן אינטערוויו אנגעזאפט מיט אידישקייט, אהבת התורה, מענטשליכקייט, און אזוי אויך צער און יסורים. איר וועט הערן פון הרב כ"ץ זיין עמאציאנעלע לעבנסרייזע פון קליינווייז אן אין וויליאמסבורג, זיין חשוב'ן און באליבטן טאטן ע"ה, זכרונות פון חדר, די ישיבה אין קרית יואל און די מגידי שיעור, שייכות מיט רבנים ווי הג"ר יחזקאל ראטה, הג"ר אברהם חיים שפיצער ז"ל, און נאך, זיין גאר פאפולערער דף יומי שיעור אין בארא פארק, זיין דראמאטישע דריי קיין מאנהעטן און זיין פאסטן אין ישיבת "חובבי תורה", ביז זיין רבנות אין פראספעקט הייטס שול.

הרב כ"ץ זשאלעוועט נישט קיין ווערטער, און שילדערט די דראמאטישע פרקים פון זיין לעבן מיט געפיל און אפנקייט. ער שטעלט נישט ארויף אן אנשטעל פון נצחון און גליק, ווי א וויכטיגע פיגור וואס מיר דארפן זיין דאנקבאר אז ער וויל רעדן צו אונז, נאר מיט זיין ענוות חן איז ער דא זיך צו עפענען פאר אונז, און רעדן אפנהארציג פון זיין לעבן. ער איז כאריזמאטיש, ווארעם, סענסיטיוו, עמאציאנעל; ער רעדט פון זיינע שוועריגקייטן, זיינע ספיקות און חרטות, און זיינע הצלחות צו געפונען שלות הנפש אין זיין אייגן ווינקל אין דעם אויבערשטנ'ס תורה.

הרב יששכר כ"ץ גיט אונז דעם אייגנארטיגן בליק פון ביידע וועלטן - די חסידישע וועלט און די מאדערן-ארטאדאקסישע וועלט. כאטש ער איז געגאנגען פון רעכטס צו לינקס, זעט ער די מעלות און חסרונות פון ביידע. ער וואלט נישט אויפגעטוישט זיין חסידישן לימוד התורה פאר כל חללי דעלמא, ווייל ער ווייסט אז זיינע מאדערנע תלמידים קענען אין אלגעמיין נישט באקומען אזא טיפן פארשטאנד אין תורה ווי דאס וואס ער האט באקומען אין די חרדישע ישיבות. "חסידישע אידן ליגן אין אידישקייט יעדן מינוט פון זייער לעבן," זאגט הרב כ"ץ. "זיי קענען מער לערנען, זיי לעבן עס מער, זיי פראקטיצירן עס מער. רוב חסידישע יונגעלייט קענען עפענען סיי וועלכן ספר פון ספרים שאנק און פארשטיין וואס דארט שטייט. אין דער מאדערנער וועלט איז דאס א מיעוט. חסידישער אידן זענען מער באהאוונט סיי אין לימוד התורה און סיי אין פאקטישע פראקטיצירונג פון אידישקייט. א חסידיש אינגל ווייסט בעסער ווי דעם מאדערנעם אינגל ווי אזוי א חודש תשרי דארף אויסזען אין א אידישן שטוב."

אויב איז אייביג וויכטיג צו הערן וואס א דרויסנדיגער האט צו זאגן וועגן אונז, שטעלט ר' יששכר פאר נישט סתם א דרויסנדיגער בליק, נאר דער בליק פון איינעם וואס איז געווען אינעווייניג און זיין אהבה צו חסידים און חסידות האט זיך קיינמאל נישט פארלאשן.

הרב כ"ץ ווייסט אויך וואס האט אים געצווינגען צו טוישן זיין אידישקייט דירעקציע, און ער שפירט און ווייטאגט פאר די אלע וואס מאכן מיט ענליכע יסורי הנפש, און קענען זיך נישט טרעפן דאס פלאץ אין א געזעלשאפט וואס איז נישט אייביג געאייגנט פאר דעם טיפן טראכטער אדער עמיצער מיט אן אייגנארטיגן נפש. צום באדויערן האט די אידישע וועלט שוין פארלוירן צופיל אזעלכע נפשות יקרות, און הרב כ"ץ ווייזט א פאזיטיוון צוגאנג צו אידישקייט וואס איז אפן צו שכל און פערזענליכע ערפארונגען, אין די ראמען פון תורה און הלכה.

עס דארף באטאנט ווערן אז דער "וועקער" איז נישט דא צו נעמען א שטעלונג אדער געבן אן אינדארסירונג אויף סיי וועמען. פונקט ווי אין אונזערע אנדערע אינטערוויוס מיט פילע קאלירפולע פערזענליכקייטן (ווי הרב פראפ' מארק שפירא, פראפ' שמואל היילמאן, הרב מנשה פילאפף, און נאך), זענען מיר דא צו ברענגען פאר די לייענער טיפע און ברייטע שמועסן מיט פערזענליכקייטן וואס האבן אונז אנצובאטן חומר למחשבה אין די ראמען פון אונזערע אינטערעסן אלס אן ארטאדאקסישע אויסגאבע פאר חסידישע אידן.

די לייענער זענען מכובד צו שרייבן זייערע קאמענטארן אויף דעם ארטיקל.
בייגעלייגטע פיילס
Cover 14.jpg
קויפט וועקער נומער 14 מיט איין קליק!
https://www.amazon.com/dp/1727436377/
באניצער אוואטאר
דער וועקער
מאנשי שלומינו
מאנשי שלומינו
 
הודעות: 113
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג דעצעמבער 13, 2016 5:51 pm
האט שוין געלייקט: 15 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 369 מאל

הודעהדורך דער וועקער » דינסטאג אקטאבער 02, 2018 8:40 pm

אין אן אנדערן אשכול זענען געשריבן געווארן די פאלגנדע קאמענטארן.
לבי ובשרי האט געשריבן:שטארק הנאה געהאט פונעם קאלירפולן מאמר אינעם וועקער איבער דעם פילפארביגן דמות פון דעם יששכר כ"ץ שיחי' לאיושט"א.
א קליינע נקודה וואס עגבערט מיר און האט מיר געעגבערט ליינענדיג דעם אינפארמאטיוון ארטיקל;
וואס איז דער גרויסער שפרונג פון א בחור אין סאטמאר-בריסק ביז א רב וועלכע איז מתיר פרויען עולה לתורה צו זיין וכדומה וכיוצא? יתכן אז הרב כ"ץ טעמו ונימוקו עמו מיט זיין לעבנס שטייגער און פסקים, אבער וואס איז באדייט פון אזא מאדנעם קאנטראסט?...
מעגליך איז מיין עגבערונג געווארן ארויסגעברענגט און בארירט צווישן די שורות פונעם ארטיקל, אבער נאכאלס, צ"ב לענ"ד הרמה.

נ.ב תגובה איז געשריבן געווארן אן עיון אין וויקיפידיע און אינעם דיזן אשכול



ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:איך האלט נאך אין מיטן ליינען, אבער טאמער איך שרייב גארנישט יעצט, וועל איך גארנישט שרייבען צום סוף.

א. עס איז אינטרעסאנט צו ליינען אז זיין זיך גט׳ן איז געקומען איידער זיין צווייפלען אין זיין געזעלשאפט און נישט פארקערט. אז איינער גט זיך, איז עס נישט מער ווי נארמאל אז ער זאל זיך נעמען איבערטראכטען זיין לעבן. ברגע מ׳האט נישט קיין רואיגע פלאץ אין די געזעלשאפט, דארף מען דאך עפעס זוכען. דאס איז נישט די אלגעמיינע אינטעלעקטואלע רייזע פון וואס ראובן האט געשריבען אין זיין ז׳ אדר דרשה, וואס א מענטש ווערט קלוגער מיט די צייט, אדער גלאט אזוי נעמט ער זיך טראכטען און עס ווערט אים שווער. דאס איז מער דער ווינער רב׳ס סארט קער, הגם אז ער איז נאך פרום.

ב. ער טוט זיך אלס אפ אז ער האט געלערנט אין בריסק, און דערווייל לא מיניה ולא מקצתיה. ישיבת מצויינים איז א ישיבה געווען אונטער דער פירערשאפט פון הרב ח"א טורצין און הרב א"ח קראסניצקי זצ"ל, מיט אן איינגעשטעלטע מגיד שיעור א תלמיד פון הרי"ד סאלאווייציג. גראדע האבען א פאר סאלאווייציגס געשיקט זייער קינדער אהין, אבער בריסק איז עס נישט.

די מכוון דערפון איז אז ער איז נישט דער מישאכץ פון בריסק מיט סאטמאר פארקערפערט אין א מאדערן ארטאדאקסישע ראביי.

ג. זיין משל פון למדות וואס ער זאגט זיין תלמידים איז אויך א ווייז אז ער איז נאכאלס א פארצייטישע אונגארישע און ער האט בכלל נישט געשמעקט אנדערע חרדישע וועלטען. זיין תשובות ליינען זיך טאקע ווי א היינטיגע אונגארישע רב, נישט עפעס ווייטער.

ואפשר שיחתי. זיין תשובה וועגען זייגען אין ביהמ"ד איז געווען א טיפיקעל תשובה פון סיי וועלכע רב אין ווסמב"ג, נישט עפעס אריגינעל צו גרונטליך אפגעלערנט א זאך. אין דער עולם הישיבות איז פסק הלכה געלאזט פאר די שוואכערע עלעמענט. דעריבער קומען נישט ארויס קיין סאך תשובות. אבער אין למדות האלט זיך יעדער א מ"ד, דעריבער קומט ארויס פיל נאנסענס אין דער געביט. יונגעלייטלעך מאכען די פיס נאס מיט א סקראבאווע שטיקל, אן הענט צו פיס, אבער מיט די ריכטיגע שפראך און קאוד ווערטער. ניין, חפצא און גברא זענען נישט קיין קאוד ווערטער, נאר מער א שטייגער ווי ׳מ׳זעט אפ די מעשה אין די חלות׳ וכדו׳. ביי אונגארישער שרייבט מען תשובות, און די שוואכע עלעמענט שרייבט שוואך. למשל, מיט פיל מראה מקומות וואס געבען גארנישט צו, אדער אראפ ברענגען די גאנצע גמרא מיט רש"י אן קיין שום חידוש. ווען מ׳פראבירט צו ענדליך זאגען די חידוש, איז עס גאר א קליינער און נישט אויפגעוויזען וכדו׳. אוודאי שרייבען געוויסע בעסערע תשובות, אבער די זיינען די שוואכערע. די תשובה אויף זייגען אין ביהמ"ד האט טאקע געזייגט אויף די שטייגער. אן אריכות אויף קושען אין ביהמ"ד, וואס איז סתם א רויטע העררינג וואס האט גארנישט צו טון מיט די שאלה (און סתם אזוי, דאס אוועק מאכען א רמ"א ווייל זיין מקור אין תשובות בנימין זאב ברענגט א כלבו וואס ער האט נישט געטראפען איז זינלאז און קטנות׳דיג, מילד גערעדט. אז עס נישט קיין כלבו, איז עס א רמ"א, וואס איז שלעכט דערמיט?). די נושא האט ער בכלל נישט בארירט און זיין נגיעה שטראלט ארויס פון יעדער ווארט זיינער.

און דאס איז די נעקסטע נקודה. ער גלויבט אין אזא ׳אינטואיציע׳ אין הלכה וואס בארעכטיגט זיין פארדרייען מקורות פאר זיין שיטה"ק פון גלייכבארעכטונגען. די ׳אינטואיציע׳ איז טאקע מערקבאר אין אסאך תשובות, אבער אין אגרות משה איז עס נישט פארהאנען, אחוץ ווען עס איז אן אפענעם שעת הדחק, אדער פארענטפערען מנהג ישראל, וואס איז נישט קיין אינטואיציע אדער נגיעה, נאר א לעגיטימע מהלך אין פסק קלאר אויסגעשריבען. אין מהרש"ם וועסטו עס נישט טרעפען און אזוי אויך אין נודע ביהודה. ווען מ׳נעמט אראפ די אלע בארעכטונגען וואס ער האט גענומען פאר זיך, האבען זיין תשובות ווייניג מיט וואס זיך צו דעקען.

בקיצור, ער זוכט צו טוישען אנגענומענע הלכה, און זיין הינטערגרטנד איז אלס א דף היומי מגיד שיעור.

ד. זיין בליק אויף די מעלות פון חרדים איז אויך גאנץ קינדעריש און אויבערפלעכליך. פארקויפען ד׳ מינים אין גאס איז נישט קיין יסוד אין חרדישיזם. איך בין נישט קיין קלענערע חרדי ווי סיי וועמען, און איך האב נישט קיין קינדער זכרונות פון שטילע געסער אום שבת נאכמיטאג, אדער גאס כפרות שלאגען. די חסרון פון מאדערן ארטאדאקס איז אז זיי נעמען אידישקייט גאר גאר גרינג. דאס האט נישט מיט די חיצוניות פון שווארצע קליידער אדער מוזיק אין גאס ביי שמחת בית השואבה.

ה. זיין בחירה מעלה פון די מאדערן ארטאדאקס פעלט צו באמערקען די נקודה. בחירה איז נישט אייניג פאר יעדעם. דער יונגערמאן אין ווסמב"ג אדער בארא פארק האט א בחירה צו ער זאל אויפהייבען די קאפ אין מיטן לערנען צו זען ווער איז יעצט אריין געקומען, אדער צו ער זאל רעדען וואס ער דארף נישט. אויף א גרעסערע מדרגה האט איינער נסיונות אויף א פניה אין א מצוה. דאס אז אנדערע האבען בחירה אויף עבו"ז איז נישט קיין מעלה, ווי אויך לגבי שמירת שבת.

ו. די אויספיר אז עס איז א שאד און א שאנדע אז די געזעלשאפט האט אים אויסגעשפיגען, איז גראדע א שטארקע נקודה למחשבה, אבער איך זעי נישט אז די געזעלשאפט איז גענצליך שולדיג. ר׳ ישכר איז א יונגערמאן מיט גרויסע כוחות, אבער ווייניגער ווי ער מיינט און וויל. די אורות זענען גרעסער ווי די כלים. ער וואלט קיינמאל נישט באקומען עפעס א גרויסע פאסטן אין א ציבור וואס פארשטייט עכט צו לערנען, און נאר דאס האט אים געשמעקט. נאר אין דערויסען האט ער דאס געקענט טון.

ז. דאס וואס ער טענה׳ט אז ער איז בעיקר געטריבען דורך א שיטה"ק פון גלייכבארעכטונגען פון פרויען, האט ער בכלל נישט אויפגעוויזען. דאס אז פרויען זענען פטור פון תלמוד תורה איז א דרשה אין פסוק, דאס קען נישט הענגען אויף א קולטור. דאס אז היינט לערנען זיי יא גמרא, איז א שיטה פון הרב סאלאווייציק אבער איך ווער צו נערוועז פון מיין פאון דאס אויסצושרייבען. מיט גלייכבארעכטונגען האט עס נישט
קויפט וועקער נומער 14 מיט איין קליק!
https://www.amazon.com/dp/1727436377/
באניצער אוואטאר
דער וועקער
מאנשי שלומינו
מאנשי שלומינו
 
הודעות: 113
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג דעצעמבער 13, 2016 5:51 pm
האט שוין געלייקט: 15 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 369 מאל

הודעהדורך berlbalaguleh » דינסטאג אקטאבער 02, 2018 10:55 pm

א טרעפליכן ענטפער צו לבי ובשרי און צו ליטוואק פון בודאפעסט: לויט ווי איך האב אפגעליינט דעם אינטערוויו מיט הרב יששכר כ"ץ, אז כאטש ער האלט אז פרויען קענען (און זאללן) עולה זיין לתורה און קוואליפיצירן צו זיין שליחי/שליחות ציבור, ציעט ער די ליניע ביי איסורי דאורייתא. אזוי ווי למשל עדות זאגן ביי א בית דין. משא"כ זיין באס..."הרב"... אבי ווייס האט נישט קיין שום גדר אדער אפהאלט. ביי איהם איז אינגאנצן הותרה הרצועה...!
באניצער אוואטאר
berlbalaguleh
חבר הכבוד
חבר הכבוד
 
הודעות: 12169
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יולי 17, 2012 11:57 am
האט שוין געלייקט: 13548 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 7765 מאל

הודעהדורך רביה''ק זי''ע » דינסטאג אקטאבער 02, 2018 11:28 pm

ס'האט גארנישט מיט דאורייתא אדער דרבנן צוטון, דאס אז פרויען קענען עולה זיין לתורה איז א בפירושע גמרא, און דאס אז פרויען קענען נישט זאגן קיין עדות איז אויך א בפירושע גמרא.
באניצער אוואטאר
רביה''ק זי''ע
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1223
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג פעברואר 15, 2018 8:46 pm
האט שוין געלייקט: 1264 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 665 מאל

הודעהדורך גדליה » דינסטאג אקטאבער 02, 2018 11:34 pm

רב ליטוואק,
כבין מסכים מיט טייל פון אייערע נקודות אבער איר מאכט עפעס א רושם כאילו אז בריסק (די ריכטיגע נישט די פאלטשע) האט א מאנאפאלי אויף די תורה.
בא ליטאי לפני ר' יואל מסאטמאר ואמר לו: רבי לימדני דרך הבעש"ט על רגל אחת. דחפו בויואל משה ואמר לו: נשתכח.
בא לפני ר' מענדל מויזניץ ואמר לו לימדני דרך הבעש"ט. אמר לו: דהיינו שוואנצאנות, ואידך פירושא זיל גמור.
גדליה
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 316
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יאנואר 18, 2018 3:34 pm
האט שוין געלייקט: 172 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 553 מאל

הודעהדורך גדליה » דינסטאג אקטאבער 02, 2018 11:37 pm

אין אלגעמיין האביך שטארק הנאה געהאט פון ר' יששכרס חידושים, יישר כח. קריטיק על איך לאזען פאר אנדערע.
בא ליטאי לפני ר' יואל מסאטמאר ואמר לו: רבי לימדני דרך הבעש"ט על רגל אחת. דחפו בויואל משה ואמר לו: נשתכח.
בא לפני ר' מענדל מויזניץ ואמר לו לימדני דרך הבעש"ט. אמר לו: דהיינו שוואנצאנות, ואידך פירושא זיל גמור.
גדליה
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 316
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יאנואר 18, 2018 3:34 pm
האט שוין געלייקט: 172 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 553 מאל

הודעהדורך יששכר כץ » דינסטאג אקטאבער 02, 2018 11:44 pm

ליטוואק

איך האב געלערנט אין ישיבת מצוינים פאר איין יאר, אהיים געפארען, חתונה געהאט און א ווייילע שפעטער בין איך צוריק געגאנגען קיין א״י און געלערנט אין ר׳ אברהם יהושע סאלוויציק׳ס ישיבה.

דיינע איבריגע הערות זענען נישט אזוי קלאר, מיט אנטשולדיגונג.
יששכר כץ
מאנשי שלומינו
מאנשי שלומינו
 
הודעות: 27
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך סעפטעמבער 26, 2018 7:45 pm
האט שוין געלייקט: 25 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 35 מאל

הודעהדורך berlbalaguleh » מיטוואך אקטאבער 03, 2018 1:41 am

רביה''ק זי''ע האט געשריבן:ס'האט גארנישט מיט דאורייתא אדער דרבנן צוטון, דאס אז פרויען קענען עולה זיין לתורה איז א בפירושע גמרא, און דאס אז פרויען קענען נישט זאגן קיין עדות איז אויך א בפירושע גמרא.

רביה"ק זי"ע: נו. ער איז מקיים ביידע בפירוש'ע גמרות...לאל.
באניצער אוואטאר
berlbalaguleh
חבר הכבוד
חבר הכבוד
 
הודעות: 12169
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יולי 17, 2012 11:57 am
האט שוין געלייקט: 13548 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 7765 מאל

הודעהדורך ליטוואק פון בודאפעסט » מיטוואך אקטאבער 03, 2018 5:17 am

גדליה האט געשריבן:רב ליטוואק,
כבין מסכים מיט טייל פון אייערע נקודות אבער איר מאכט עפעס א רושם כאילו אז בריסק (די ריכטיגע נישט די פאלשע) האט א מאנאפאלי אויף די תורה.

ניין, איך האב נישט אזוי געזאגט צו געהאלטן. איך האב נאר געמיינט אז דער אנשטעל פון הרב כ"ץ איז כאילו ער האט געלערנט און ער איז געווען א חלק פון דער בריסקער 'קהלה' מיט חומש שיעור און די השקפה טאראראם וואס טוט זיך דארט, און פון דארט איז ער אריבער. דערווייל איז מצויינים א פיינע ישיבה געווען, אבער עס איז נישט דאס. עס איז אזוי ווי גיין לערנען אין ישיבת ארץ הצבי המכונה 'אטיק'ס'. יא, ר' אפרים איז געווען דבוק אין בריסק, אבער די ישיבה איז נישט בריסק.

יעצט זעה איך אז ער טענה'ט אז ער האט יא געלערנט ביי ר' אברהם יהושע נאכ'ן חתונה. אין דעם אינטערוויו לאזט ער אויס די חלק פון זיין געשיכטע, מעגליך נישט כאפענדיג די חילוק וואס איך האב דא געמיינט......
באניצער אוואטאר
ליטוואק פון בודאפעסט
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 7613
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך דעצעמבער 19, 2012 6:51 pm
האט שוין געלייקט: 2716 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 7215 מאל

הודעהדורך יששכר כץ » מיטוואך אקטאבער 03, 2018 7:17 am

רביה״ק,

זע דעם לינק ווי איך בין מאריך אביסל מער ווי דאס וועקער אינטערויאו ערלויבט: https://kavvanah.wordpress.com/2017/09/ ... rview/amp/

לאז מיר וויסן דיין מיינונג.
יששכר כץ
מאנשי שלומינו
מאנשי שלומינו
 
הודעות: 27
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך סעפטעמבער 26, 2018 7:45 pm
האט שוין געלייקט: 25 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 35 מאל

הודעהדורך ונתנהתוקף » מיטוואך אקטאבער 03, 2018 9:42 am

ליטוואק ברענגט ארויס אז מאדערנע ארטאדאקסן נעמען אידישקייט צו גרינג.

פין די ארטיקעל אין וועקער פין רב כץ זעהט מיר אויס אז מען קען זאגען, כל מצוה שקבלו עליהם המ"א מדקדקין בה יותר מהחרדים. זי נעמען נישט גרינג אידישקייט, נאר מסורה, בעת וואס חריידיזים לייגט א דגוש אויף זאכען וואס האבן מיט אידישקייט גאר ווייניג. צ ב.ש. קאפעל לבוש שפראך. שמם לשונם לבושם איז ביי זיי אויך אנדערש פין גוים. חרדים האלטען זיך צו א סטייל פין גוים פין צוויי הונדערט יאר צוריק.

ווי אויך, דאס אז זיינע תשובות זענען "אונגארישע" תשובות, איז לכאורה א מעלה, איך זעה נישט פארוואס למשל לגבי זייגען אין שוהל, דארף מען דן זיין צו דער חלות פין זייגען האט מיט דער חפצא פון דער ברוסט, אדער דער גברא פין דער קינד. מען איז דן פין מראה מקומות, און די צדדים ההיתר והאיסור.

ווען מען רעדט פין מתיר זיין "איסורים" וואס זענען נישט אמת'ע, נאר מורגל, איז נישטא אין דעם קיין גרויסע פלפולים צו מאכן.
עס געפעלט אייך נישט? איר קענט מיר רופען צו ונתנה תוקף!
ונתנהתוקף
א גאסט אין שטיבל
א גאסט אין שטיבל
 
הודעות: 22
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך סעפטעמבער 12, 2018 7:27 am
האט שוין געלייקט: 0 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 8 מאל

הודעהדורך ונתנהתוקף » מיטוואך אקטאבער 03, 2018 9:47 am


ז. דאס וואס ער טענה׳ט אז ער איז בעיקר געטריבען דורך א שיטה"ק פון גלייכבארעכטונגען פון פרויען, האט ער בכלל נישט אויפגעוויזען. דאס אז פרויען זענען פטור פון תלמוד תורה איז א דרשה אין פסוק, דאס קען נישט הענגען אויף א קולטור. דאס אז היינט לערנען זיי יא גמרא, איז א שיטה פון הרב סאלאווייציק אבער איך ווער צו נערוועז פון מיין פאון דאס אויסצושרייבען. מיט גלייכבארעכטונגען האט עס נישט



אחר נשיקת אחוריך הקדושה, איר זאגט קלאר אז פרויען זענען "פטור" פין לימוד התורה, און ביי אונז איז עס אסור, א שטיקעל חילוק, און אוודאי האט עס מיט גלייכבארעכטיגונג, מיט וואס דען?
עס געפעלט אייך נישט? איר קענט מיר רופען צו ונתנה תוקף!
ונתנהתוקף
א גאסט אין שטיבל
א גאסט אין שטיבל
 
הודעות: 22
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך סעפטעמבער 12, 2018 7:27 am
האט שוין געלייקט: 0 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 8 מאל

הודעהדורך רביה''ק זי''ע » מיטוואך אקטאבער 03, 2018 10:42 am

יששכר כץ האט געשריבן:רביה״ק,

זע דעם לינק ווי איך בין מאריך אביסל מער ווי דאס וועקער אינטערויאו ערלויבט: https://kavvanah.wordpress.com/2017/09/ ... rview/amp/

לאז מיר וויסן דיין מיינונג.

די גאנצע פאוסט דארט איז געבויעט אויף סברות פון פריוואטע מענטשן, ווער בין איך אריינצורעדן?

איך ווייס נישט ווער ס'איז גערעכט, מעגליך גאר אז ביידע זענען נישט גערעכט. בכל אופן, ווילאנג מ'איז דן מיט סברות אן קיין קלארע הוכחות האב איך נישט וואס צוצולייגן.
באניצער אוואטאר
רביה''ק זי''ע
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1223
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג פעברואר 15, 2018 8:46 pm
האט שוין געלייקט: 1264 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 665 מאל

הודעהדורך רביה''ק זי''ע » מיטוואך אקטאבער 03, 2018 10:49 am

ונתנהתוקף האט געשריבן:#@%$&*, איר זאגט קלאר אז פרויען זענען "פטור" פין לימוד התורה, און ביי אונז איז עס אסור, א שטיקעל חילוק, און אוודאי האט עס מיט גלייכבארעכטיגונג, מיט וואס דען?

גראדע די גמרא זאגט עס אלס איסור, ס'נאר אינטערעסאנט פארוואס מ'האט פונקט דא אנגענומען ווי ר' אליעזר וואס איז שמותי, קעגן בן עזאי. נאכדערצו וואס אונז האבן א מעשה רב פון דריי הונדערט תנאים (איך פארשטיי אז ס'איז א גוזמא, אבער דאך) וואס האבן געלערנט תורה מיט ברוריה בת חנינא בן תרדיון (פסחים סב:).
באניצער אוואטאר
רביה''ק זי''ע
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1223
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג פעברואר 15, 2018 8:46 pm
האט שוין געלייקט: 1264 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 665 מאל

הודעהדורך יששכר כץ » מיטוואך אקטאבער 03, 2018 11:46 am

רביה"ק,

די שרייבסט אז "עס קען זיין אז ביידע זענען נישט גערעכט." וואס וואלט געווען א דריטע אפציע?
יששכר כץ
מאנשי שלומינו
מאנשי שלומינו
 
הודעות: 27
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך סעפטעמבער 26, 2018 7:45 pm
האט שוין געלייקט: 25 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 35 מאל

הודעהדורך יעקב מענטש » מיטוואך אקטאבער 03, 2018 2:37 pm

נישט געליינט דעם ארטיקל.

איך קאן רבי יששכר שליט"א אויפוואקסענדיג אין איין ביהמ"ד בית יוסף צבי דושינסקי, אבער דאס איז קודם שיחטא, לאחר שיחטא ברויך איך ליינען דעם ארטיקל...

@ליטוואק.

איז די ציהל מיטן שרייבן א תשובה צו ווייזן גאונות? אדער איז עס צו מברר זיין א הלכה לאמיתו, לידע את המעשה אשר יעשה?

בכלל דיין גאנצע attitude ווי דער תחום פון שרייבן תשובות איז א 'פארמעסט' צווישן גדולים, קוקט עפעס נישט אויס תורה'דיג.

אבער דאס קען זיין א תוצאה פון מיינע אונגארישע גענעס.
יעקב מענטש
ידיד ותיק
ידיד ותיק
 
הודעות: 894
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג אפריל 28, 2015 4:40 pm
האט שוין געלייקט: 805 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 806 מאל

הודעהדורך יעקב מענטש » מיטוואך אקטאבער 03, 2018 2:56 pm

ונתנהתוקף האט געשריבן:

ז. דאס וואס ער טענה׳ט אז ער איז בעיקר געטריבען דורך א שיטה"ק פון גלייכבארעכטונגען פון פרויען, האט ער בכלל נישט אויפגעוויזען. דאס אז פרויען זענען פטור פון תלמוד תורה איז א דרשה אין פסוק, דאס קען נישט הענגען אויף א קולטור. דאס אז היינט לערנען זיי יא גמרא, איז א שיטה פון הרב סאלאווייציק אבער איך ווער צו נערוועז פון מיין פאון דאס אויסצושרייבען. מיט גלייכבארעכטונגען האט עס נישט



אחר נשיקת אחוריך הקדושה, איר זאגט קלאר אז פרויען זענען "פטור" פין לימוד התורה, און ביי אונז איז עס אסור, א שטיקעל חילוק, און אוודאי האט עס מיט גלייכבארעכטיגונג, מיט וואס דען?

יז אמרו חכמים, כל המלמד את בתו תורה, כאילו לימדה תפלות. במה דברים אמורים, בתורה שבעל פה. אבל תורה שבכתב, לא ילמד אותה לכתחילה; ואם לימדה, אינו כמלמדה תפלות.

קוקט נישט אויס פון רמב"ם אז לערנען מיט פרויען איז אזוי גלייך
רעדאגירט געווארן צום לעצט דורך יעקב מענטש אום מיטוואך אקטאבער 03, 2018 4:48 pm, רעדאגירט געווארן איין מאל בסך הכל.
יעקב מענטש
ידיד ותיק
ידיד ותיק
 
הודעות: 894
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג אפריל 28, 2015 4:40 pm
האט שוין געלייקט: 805 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 806 מאל

הודעהדורך ליטוואק פון בודאפעסט » מיטוואך אקטאבער 03, 2018 2:59 pm

איך וועל מיר מסביר זיין מן המאוחר אל המוקדם, פון די לעצטע טענה וואס איך האב געלאזט הענגען.

הרי"ד סאלאווייציג האט עטליכע מאל זיך ערקלערט פאר'ן לערנען גמרא מיט מיידלעך. נישט ווייל מיידלעך און אינגלעך זענען אייניג, נישט ווייל עס קומט זיך די גמרא לערנען ערפארונג פאר מיידלעך, נאר פונקט ווי דער חפץ חיים האט מתיר געווען און זאגאר געשטיצט און געשטופט בית יעקב. הרי"ד סאלאווייצ'יג האט געהאלטן אז די איינציגסטע סיבה צו האלטען תורה איז דורך אן אינטעלעקטואלע באציאונג צו אידישקייט. ווען יעדער גייט סייווי אין סקול, און מ'לערנט זיך כלערליי חכמות, וועט מען נישט האלטען אידישקייט ווען עס איז סתם אן אלטע טראדיציע פון מאמע צו טאכטער. עס מוז קאנקורירן מיט די דרויסענדיגע וועלט וואס איז שוין אריין געקראכן, דעריבער דארף מען די אינטעלעקט פון גמרא זיי צו האלטען ביי אידישקייט.

און באופן כללי, גלייכבארעכטיגקייט איז גארנישט באשטעטיגט צו פאראורזאכן צופרידענע ערפארונגען. פארצייטענס האט מען געהאלטען אז מ'דארף קעהר נעמען פון פרויען, מ'דארף זיי באשיצען און ארויסהעלפן. אוודאי זענען געווען פיל מענטשן וואס האבען גענוצט זייער מאכט צו באקריוועדען און וויי צו טון פרויען, אבער חז"ל זענען אריין געקומען מיט תקנות צו באלאנסירען די אויסקומפף. מ'קען גארנישט איבערצייגען אז די היינטיגע וועג איז בעסער, און עס זעט אויס אז ביי ראביי כ"ץ איז עס פונקט אזא שיטה"ק ווי די סאטמארער וועג פאר זייער אנהענגערס. עס איז גארנישט מער אויפריכטיג צו אינטעלעקטואל.
באניצער אוואטאר
ליטוואק פון בודאפעסט
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 7613
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך דעצעמבער 19, 2012 6:51 pm
האט שוין געלייקט: 2716 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 7215 מאל

הודעהדורך ונתנהתוקף » מיטוואך אקטאבער 03, 2018 3:57 pm

פונקט ווי רב סאלאווייטשיק האט געקענט לערנען מיט פרויען תורה פאר סיבות, קען רב כץ מתיר זיין צוליב סיבות פין גלייך בארעכטונג.
דאס איז אמאהל זיכער, אז חרדים וואס האבן מתיר געווען לערנען מיט פרויען, אבער מיט גבולים, די גבולים האבן נישט קיין יסוד אין הלכה, נאר מיט האלטען די פרויען אינדערויסן פין די פאלד.
עס געפעלט אייך נישט? איר קענט מיר רופען צו ונתנה תוקף!
ונתנהתוקף
א גאסט אין שטיבל
א גאסט אין שטיבל
 
הודעות: 22
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך סעפטעמבער 12, 2018 7:27 am
האט שוין געלייקט: 0 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 8 מאל

הודעהדורך יעקב מענטש » מיטוואך אקטאבער 03, 2018 4:19 pm

ונתנהתוקף האט געשריבן:פונקט ווי רב סאלאווייטשיק האט געקענט לערנען מיט פרויען תורה פאר סיבות, קען רב כץ מתיר זיין צוליב סיבות פין גלייך בארעכטונג.
דאס איז אמאהל זיכער, אז חרדים וואס האבן מתיר געווען לערנען מיט פרויען, אבער מיט גבולים, די גבולים האבן נישט קיין יסוד אין הלכה, נאר מיט האלטען די פרויען אינדערויסן פין די פאלד.

דער פריערדערמאנטער רמב"ם מאכט יא א חילוק פון א דאורייתא ביז א דרבנן.

רב סאלאווייטשיק אדער רב כ"ץ אדער רבי משה פיינשטיין, קענען נישט 'מתיר' זיין עפעס וואס איז אסור אדער פארקערט, ער קען דיר נאר זאגן וואס ער האלט די די הלכה זאגט באופן כזה, מותר, אסור, מותר בשעת הדחק וכו'

אויב דארפסטו פשוט אן אומר מותר, קענסטו גיין נאך ווייטער און נעמען זיין פריינד'ס פסק אז די גאנצע אינטערשיד צווישן מאן אין פרוי אין הלכה איז מער נישט אפפליקעבל

Rav Ethan needs to embrace a robust egalitarianism which encompasses the entire Halakhic corpus, one that believes that every gender based distinction in Halakhah is sociological, not biological. According to Rav Ethan, whenever we encounter a gender based distinction, in Chazal or the Torah, it is not about women per se, but instead is referring to someone who is part of a trio of individuals “known to be adjunct or second-class citizens in the larger Greco-Roman world in which the Sages lived” (the other two being minors and slaves). It is not gender essentialist and would therefore not apply to the women of our time.


איז דא א סיבה אז בשר וחלב זאל זיין אסור?
יעקב מענטש
ידיד ותיק
ידיד ותיק
 
הודעות: 894
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג אפריל 28, 2015 4:40 pm
האט שוין געלייקט: 805 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 806 מאל

הודעהדורך יששכר כץ » מיטוואך אקטאבער 03, 2018 4:30 pm

"איז דא א סיבה אז בשר וחלב זאל זיין אסור?"


כלומר?
רעדאגירט געווארן צום לעצט דורך יששכר כץ אום מיטוואך אקטאבער 03, 2018 4:45 pm, רעדאגירט געווארן איין מאל בסך הכל.
יששכר כץ
מאנשי שלומינו
מאנשי שלומינו
 
הודעות: 27
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך סעפטעמבער 26, 2018 7:45 pm
האט שוין געלייקט: 25 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 35 מאל

הודעהדורך פרייוויליג » מיטוואך אקטאבער 03, 2018 4:36 pm

ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:ד. זיין בליק אויף די מעלות פון חרדים איז אויך גאנץ קינדעריש און אויבערפלעכליך. פארקויפען ד׳ מינים אין גאס איז נישט קיין יסוד אין חרדישיזם. איך בין נישט קיין קלענערע חרדי ווי סיי וועמען, און איך האב נישט קיין קינדער זכרונות פון שטילע געסער אום שבת נאכמיטאג, אדער גאס כפרות שלאגען. די חסרון פון מאדערן ארטאדאקס איז אז זיי נעמען אידישקייט גאר גאר גרינג. דאס האט נישט מיט די חיצוניות פון שווארצע קליידער אדער מוזיק אין גאס ביי שמחת בית השואבה.


איך בין שטעקן געבליבן ביי די ווערטער. וואס מיינט נעמען אידישקייט גאר גאר גרינג? עס איז אזוי ווי זאגן אז די חסרון פון די חסידים אז זיי נעמען אן אידישקייט גאר גאר שווער. אידישקייט איז בלויז איבער הלכה. איז דאס אן הלכה? עס איז נישט גרינג אדער שווער, עס איז אן הלכה. איז דאס לפנים משורת הדין איז דאס ווייטער נישט קיין הלכה נאר השקפה. נעמט ער קולות פון יעדעם איז דאך ידוע וואס חז"ל זאגן. נעמט ער די הלכה וואס איז להיתר איז דאס ווייטער הלכה. נעמט ער אן געוויסע קולות להלכה איז דאס ווייטער להלכה. אידישקייט איז נישט איבער שווער אדער גרינג, גוט אדער שלעכט. עס איז איבער וואס חז"ל האבן געזאגט און וואלטן געזאגט.

עס איז דא אן אינטערנאציענאלע imbedded קראנקהייט ביי אידן פון סיי וועלכע קרייז, אז אידישייט איז איבער גרינגקייט אדער שווערקייט. אויב די הלכה פארבאט עפעס איז דאס א שווערע אידישייקט, אויב פארקערט איז דאס א גרינגער אידישקייט. אויב איינער טוט עפעס מיט לייכטזיניקייט אדער נגד הלכה איז דאס נישט קיין "גרינגער איד" נאר קעגן הלכה.

הלכה איז פאר יעדעם, איבעראל, ביי סיי וועמען, ווען אימער, לפי המצב ולפי הזמן, לפי הרוח ולפי השעה, עס ווענד זיך, עס טוישט זיך, עס איז אפהענגיק עס איז אומאפהענגיק, און עס varied. נישט דא קיין קל און עס איז נישט דא קיין גרינגקייט.
באניצער אוואטאר
פרייוויליג
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1532
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך דעצעמבער 10, 2014 4:44 pm
האט שוין געלייקט: 1288 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1814 מאל

הודעהדורך יעקב מענטש » מיטוואך אקטאבער 03, 2018 4:46 pm

יששכר כץ האט געשריבן:"איז דא א סיבה אז בשר וחלב זאל זיין אסור?"

כלומר?

אויב זאל איך קענען זאגן אז בשעת מתן תורה איז געווען אזא גלויבונג אז עסן בשר וחלב איז נישט געזונט, און מיט די היינטיגע פארשונג שטעלט זיך ארויס אז ס'איז נישט פראבלעמאטיש, איז מעגליך צו זאגן אז דער איסור איז מער נישט דא? (כדוגמא די חילוקי דינים וואס די תורה שטעלט אוועק צווישן מאן און ווייב)
יעקב מענטש
ידיד ותיק
ידיד ותיק
 
הודעות: 894
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג אפריל 28, 2015 4:40 pm
האט שוין געלייקט: 805 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 806 מאל

הודעהדורך ליטוואק פון בודאפעסט » מיטוואך אקטאבער 03, 2018 4:52 pm

יעקב מענטש האט געשריבן: @ליטוואק.

איז די ציהל מיטן שרייבן א תשובה צו ווייזן גאונות? אדער איז עס צו מברר זיין א הלכה לאמיתו, לידע את המעשה אשר יעשה?

בכלל דיין גאנצע attitude ווי דער תחום פון שרייבן תשובות איז א 'פארמעסט' צווישן גדולים, קוקט עפעס נישט אויס תורה'דיג.

אבער דאס קען זיין א תוצאה פון מיינע אונגארישע גענעס.

ניין, אבער מ'קען נוצען זיינע תשובות צו זען זיין סטאנדארד אין לערנען. ווען מ'זעט די תשובות אין קובץ זרע יעקב פון סקווער צו פארטיידיגען מנהגי טשערנאבל, אדער אין גנת וורדים אויף זייערע נושאים, זעט מען גלייך וואספארא יונגערמאן האט עס געשריבען און ווי ווייט ער קען לערנען. נישט ווייל דאס איז זיין ציל ביים שרייבען (אפשר), אבער דאס איז נאכאלץ קענטיג צו יעדעם.

די תשובות פון הרב כ"ץ פאסן טאקע פאר קובץ זרע יעקב. אסאך מראה מקומות אבער ווייניג תוכן. א 22 פעידזש תשובה מיינט נישט 22 דפים פון תוכן, עס איז גאנץ לייכט אנצופילן פאפירן מיט העברעאישע ווערטער, וכן כתב וכעין זה כתב וע"ע און נאך אזעלכע ווערטער וואס גיבען נישט צו צום נושא.

ועוד, פאר וועמען שרייבט מען א תשובה? אן עם הארץ קען נישט ליינען א תשובת חתם סופר, ווייל ער האט געשריבן פאר ת"ח כערכו. הרב כ"ץ שרייבט אויך פאר אנשים כערכו, און זיין תשובות דארפען אראפברענגען די לשון המשנה און גמרא, ווייל ער רעדט צו מענטשן וואס האבען נישט די אלגעמיינע ידיעה אין א פשוט'ע גמרא. א תלמיד חכם'ס תשובה איז קענטיג אין יעדער ווארט זיינער, מ'קען עס ניטאמאל ליינען אז מ'קען נישט די סוגיא.

אז דו ווילסט זיך איבערצייגן, קוק אין די נייעם הבו"ש אין די תשובה וועגען באבוב. 200 פעידזשעס, און פשוט איבערגעקייט די פשוט'ע מראה מקומות וואס יעדער וואס האט אמאל געטראכט פון די סוגיא קען.
באניצער אוואטאר
ליטוואק פון בודאפעסט
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 7613
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך דעצעמבער 19, 2012 6:51 pm
האט שוין געלייקט: 2716 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 7215 מאל

הודעהדורך ליטוואק פון בודאפעסט » מיטוואך אקטאבער 03, 2018 4:56 pm

פרייוויליג האט געשריבן:
ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:ד. זיין בליק אויף די מעלות פון חרדים איז אויך גאנץ קינדעריש און אויבערפלעכליך. פארקויפען ד׳ מינים אין גאס איז נישט קיין יסוד אין חרדישיזם. איך בין נישט קיין קלענערע חרדי ווי סיי וועמען, און איך האב נישט קיין קינדער זכרונות פון שטילע געסער אום שבת נאכמיטאג, אדער גאס כפרות שלאגען. די חסרון פון מאדערן ארטאדאקס איז אז זיי נעמען אידישקייט גאר גאר גרינג. דאס האט נישט מיט די חיצוניות פון שווארצע קליידער אדער מוזיק אין גאס ביי שמחת בית השואבה.


איך בין שטעקן געבליבן ביי די ווערטער. וואס מיינט נעמען אידישקייט גאר גאר גרינג? עס איז אזוי ווי זאגן אז די חסרון פון די חסידים אז זיי נעמען אן אידישקייט גאר גאר שווער. אידישקייט איז בלויז איבער הלכה. איז דאס אן הלכה? עס איז נישט גרינג אדער שווער, עס איז אן הלכה. איז דאס לפנים משורת הדין איז דאס ווייטער נישט קיין הלכה נאר השקפה. נעמט ער קולות פון יעדעם איז דאך ידוע וואס חז"ל זאגן. נעמט ער די הלכה וואס איז להיתר איז דאס ווייטער הלכה. נעמט ער אן געוויסע קולות להלכה איז דאס ווייטער להלכה. אידישקייט איז נישט איבער שווער אדער גרינג, גוט אדער שלעכט. עס איז איבער וואס חז"ל האבן געזאגט און וואלטן געזאגט.

עס איז דא אן אינטערנאציענאלע imbedded קראנקהייט ביי אידן פון סיי וועלכע קרייז, אז אידישייט איז איבער גרינגקייט אדער שווערקייט. אויב די הלכה פארבאט עפעס איז דאס א שווערע אידישייקט, אויב פארקערט איז דאס א גרינגער אידישקייט. אויב איינער טוט עפעס מיט לייכטזיניקייט אדער נגד הלכה איז דאס נישט קיין "גרינגער איד" נאר קעגן הלכה.

הלכה איז פאר יעדעם, איבעראל, ביי סיי וועמען, ווען אימער, לפי המצב ולפי הזמן, לפי הרוח ולפי השעה, עס ווענד זיך, עס טוישט זיך, עס איז אפהענגיק עס איז אומאפהענגיק, און עס varied. נישט דא קיין קל און עס איז נישט דא קיין גרינגקייט.

עס איז גאר זיס צו זען ווי מ'הענגט אויף די מאדערן ארטאדאקס אלס וואס מענטשן וואלטן געוואלט זאל זיין אמת. הרב כ"ץ ווייסט אבער יא די אמת, און ער זאגט עס קלאר. זיי זענען נישט פונקט אנדערש סאצילאגיש, און זיי גייען נישט שווארצע קליידער ותו לא. זיי קוקען אן מצוות אלס א קליינע חלק פון לעבן און צוליב דעם קומען זיי אן ביי עבירות און צומאל 'נאר' וואקעלדיגע קולות. עס איז נישט פונקט, עס איז בעצם אזוי. זייער מהות איז אז אידישקייט איז נאר א קליין חלק פון לעבן. איך ווייס נישט צו דאס איז א תוצאה אדער א סבה פאר די עמהארצות וואס הרב כ"ץ באקלאגט אין זיין אינטערוויו, אבער די מציאות איז זיכער אזוי.
באניצער אוואטאר
ליטוואק פון בודאפעסט
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 7613
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך דעצעמבער 19, 2012 6:51 pm
האט שוין געלייקט: 2716 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 7215 מאל

נעקסט

גיי צוריק דער וועקער

ווער איז יעצט דא?

באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און 3 געסט