"פארווערטס" גייט דידזשיטאל, און וויל שלעפן חסידישע ליינערס

[אנאליזירער]

די בארימטע אידישע צייטונג "פארווערטס" האט פרייטאג געמאלדן אז אנגעפאנגען פון פעברואר 4 וועט די צייטונג אריבערגעפירט ווערן צו א דידזשיטאלער פארמאט אויף דעם אינטערנעט, וואס וועט ווערן אפדעיטעד פינף טעג א וואך. די פרינט אויסגאבע וועט אנפאנגען צו ערשיינען בלויז איין מאל אין צוויי וואכן.

די אדמיניסטראציע פון פארווערטס האט געזאגט אז זיי פארלירן געלט יעדעס יאר, און זייער ליינערשאפט האלט אין איין פאלן. עס ווערט יעדע וואך געדרוקט בלויז 2,100 קאפיעס, אראפ פון די 250,000 קאפיעס וואס דער פארווערטס האט טעגליך געדרוקט פאר 60-70 יאר צוריק.

דער פארווערטס זעט אויך איין אז די פרייע ליינערס פון אידיש ווערן עלטער, און די יונגע דור רעדט שוין נישט קיין אידיש. די צוקונפט פון אידיש ליגט ביי חסידים. דערפאר ווילן זיי צוציען חסידישע ליינערס דורך א בלאג מיט'ן נאמען "אידיש מיט אן אלף" וואס וועט געשריבן ווערן דורך חסידים.

עס איז נישט צו גלייבן ווי די צייטונג וואס האט אזויפיל יארן געהעצט קעגן פרומע אידן, און האט געהאט א חלק אין אראפפירן מיליאנען אידן פון וועג, מוז יעצט אויסשטרעקן א האנט צו חסידים אז זיי זאלן ראטעווען די צייטונג פון אונטערגאנג. פון די אנדערע זייט קען עס אבער זיין א אינטערעסאנטע וועבסייט, וואו חסידישע געשעענישן וועלן געדעקט ווערן אן די היימישע פילטערס, און מ'וועט קענען געניסן פון אביעקטיווע היימישע באריכטן. ימים ידברו.

[sefish]

ס'דא גענוג היימישע אידישע שרייבער דא אין ק"ש וואס וואלטן געקענט ראטעווען דעם פארווערדס און ווייטער אראפפירן פרומע אידן פון וועג.

זעהט אויס דער פארווערדס ווייסט נישט אלעס.

[יידל]

סעלף העיטינג דזשו וואס דו ביסט.

[יידל]

געלט-ציטאט:
“These two sides were always separate, antagonistic — and the Forward helped to antagonize,” Sandler said. This new effort to bring Hasidic readers to the Forverts website could begin to change that, he said. “I welcome the brave Hasidic writers who have entered into the treyf kitchen,” he said, using the Yiddish word for “nonkosher.”

[שמעקעדיג]

אפשר צוליב דעם האבן זיי באשריבן וועבערמאן אין א פאזיטיוון ליכט?

[משה געציל]

ס'דא גענוג היימישע אידישע שרייבער דא אין ק"ש וואס וואלטן געקענט ראטעווען דעם פארווערדס און ווייטער אראפפירן פרומע אידן פון וועג.

זעהט אויס דער פארווערדס ווייסט נישט אלעס.

לשיטתך האבן זיי געטון א גוטע מאוומענט, איין חרדישע ליינער האבן זיי שוין...

[ידען]

ס'דא גענוג היימישע אידישע שרייבער דא אין ק"ש וואס וואלטן געקענט ראטעווען דעם פארווערדס און ווייטער אראפפירן פרומע אידן פון וועג.

זעהט אויס דער פארווערדס ווייסט נישט אלעס.

אינטערעסאנט.
איך בין נאך אלץ א איד אפי' אז איך לייען דא זייער א סאך.

[שמעקעדיג]

וועלקאם בעק ידען. כאב דיך שוין געוואלט אויפזוכן ביי פארשוואונדענע ניקס.

[ידען]

וועלקאם בעק ידען. כאב דיך שוין געוואלט אויפזוכן ביי פארשוואונדענע ניקס.

איך בין דא. איך קען נישט שרייבען אזוי ווי אמאל ווייל איך וויל מער לייענען.
און איך זעה אזוי ווי שטארק מע וויל לייענען מיינע זאכען, וועלעך מיך נישט אזוי אנשטרענגען ווי אמאל.

[הדד בן בדד]

יא, שיין און זיס צו זעהן ווי זיי זענען אנגעקומען. עס טוט מיר נישט וויי. זאלן גיין אין דער ערד.

[קופערניקוס]

וועלקאם בעק ידען. כאב דיך שוין געוואלט אויפזוכן ביי פארשוואונדענע ניקס.

איך בין דא. איך קען נישט שרייבען אזוי ווי אמאל ווייל איך וויל מער לייענען.
און איך זעה אזוי ווי שטארק מע וויל לייענען מיינע זאכען, וועלעך מיך נישט אזוי אנשטרענגען ווי אמאל.

ידען מיר דארפן דיר, איך האב אמת הנאה פון דיינע זאכן, די ביסטו פון די עמודי השטיבל, די האסטו געעפנט אזויפיל שיינע אשכולות, שרייב אפטער!

[איך אויך]

יא, שיין און זיס צו זעהן ווי זיי זענען אנגעקומען. עס טוט מיר נישט וויי. זאלן גיין אין דער ערד.

[משה געציל]

ידען מיר דארפן דיר, איך האב אמת הנאה פון דיינע זאכן, די ביסטו פון די עמודי השטיבל, די האסטו געעפנט אזויפיל שיינע אשכולות, שרייב אפטער!

ג״א מצטרף לבקשת קופערניקוס! מיר בענקען נאך דיר און ווארטן צו הערן פון דיר!

[יאיר]

יא, שיין און זיס צו זעהן ווי זיי זענען אנגעקומען. עס טוט מיר נישט וויי. זאלן גיין אין דער ערד.

זיי זענען נישט געגאנגען אין דער ערד, זיי און זייערע אייניקלעך לעבן און לאכן. די אידישע שפראך איז געגאנגען אין דער ערד.

[איך אויך]

דו בוסט אדער דו מאכסט זיך?

[קאווע טרינקער]

עס איז נישט צו גלייבן ווי די צייטונג וואס האט אזויפיל יארן געהעצט קעגן פרומע אידן, און האט געהאט א חלק אין אראפפירן מיליאנען אידן פון וועג, מוז יעצט אויסשטרעקן א האנט צו חסידים אז זיי זאלן ראטעווען די צייטונג ...

יא, און ווי חסידים, וואס נעמען נישט נקמה, נאר גייען לפנים משורת הדין, וועלן מיר צולייגן אן עזוב תעזוב עמו.

[ידען]

וועלקאם בעק ידען. כאב דיך שוין געוואלט אויפזוכן ביי פארשוואונדענע ניקס.

איך בין דא. איך קען נישט שרייבען אזוי ווי אמאל ווייל איך וויל מער לייענען.
און איך זעה אזוי ווי שטארק מע וויל לייענען מיינע זאכען, וועלעך מיך נישט אזוי אנשטרענגען ווי אמאל.

ידען מיר דארפן דיר, איך האב אמת הנאה פון דיינע זאכן, די ביסטו פון די עמודי השטיבל, די האסטו געעפנט אזויפיל שיינע אשכולות, שרייב אפטער!

אז איך זעה אז קופערניקוס און אויך משה געציל און צוויי וואס האבען מיך געשיקט פרייוועט ווילען איך זאל יא שרייבען, זעהט אויס אז סע יא דא ווער סע לייענט מיינע זאכן, נעמעך מיך אונטער א קבלה לכבוד שובבי”ם בלי נדר ובלי שבועה צו שרייבען יעדע טאג מינימום איין זאך, אדער געבען פינעף לייקס פאר אינטערעסאנטע זאכן וואס כאב הנאה.

[יאנקל]

די נייעס איבער דעם "פארווערטס" איז זייער אינטערעסאנט, הן דער עצם פאקט וויאזוי סעקולערער אידישיזם האט געליטן אזא נידערלאגע אז בלויז 2,100 קאפיעס פון דעם אידישן "פארווערטס" ווערן היינט פארקויפט, און הן וויאזוי עס בלייבט נישט קיין ברירה נאר אז חסידישע אידן זאלן קומען ראטעווען דעם עקזיסטענץ פון דער געוועזענער בונדיסטישער צייטונג.

די נייעס איז באריכטעט געווארן אין דער אלגעמיינער פרעסע, און אין "ניו יארק טיימס" איז אויך ערשינען א לענגערער אפהאנדלונג, דורך דזשאסעף בערגער.

דער ארטיקל אין "טיימס" ברענגט ארויס אז די צוקונפט פון אידיש ליגט ביי די חרדי'שע אידן און ביי די עטליכע טויזנט סטודענטן וועלכע לערנען זיך יערליך אידיש אין פארשידענע אונזיווערסיטעטן. דאס אריבערברענגען דעם "פארווערטס" צו דעם אינטערנעט וועט מאדערנעזירן דעם צוגאנג פון דער צייטונג זיך צו קאנצענטרירן אויף די פאטענציאלן וועלכע זענען פאראן ביי אינגערע לייענער, און ביי חסידים וועלכע לייענען ליבערשט די צייטונג אנליין ווי אין דעם געדרוקטן פארמאט. פאר דעם תועלת פון די סטודענטן וועלכע לערנען זיך אידיש, וועט מען קענען קליקן אויף אידישע ווערטער, און עס וועט ארויפקומען אן איבערזעצונג אויף ענגליש. דאס וועט ווארשיינליך אויך העלפן חסידישע אידן וועלכע זענען נישט געוואוינט צו לייענען אן עכטן אידיש.

[יידל]

אן "עכטן" אידיש? אדער מיינסטו א ייוו"א (רוסיש-פויליש) אידיש?

[יאנקל]

ניין, איך מיין לאפוקי "אינגליש" אדער "בלאט-אידיש".

[יידל]

אהא. די פיטשור פון קליקן אויף ווערטער וועט אויך זיין אין די אידיש מיט אן אלף אפטיילונג? ווייל דארט פעלט עס דאך נישט אויס, אויב די ציל איז צו פארשטיין געבן יידיש פאר אידיש רעדנדע.

[יאנקל]

איך האב דאס געלייענט אינעם "טיימס", און דארטן זע איך נישט אז ס'זאל שטיין איבער א חילוק צווישן די אפטיילונגען. אבער פון דער אנדערער זייט קען מען זיך פארשטעלן אז די ווערטער אין דעם ווערטערבוך-דאטאבעיס אין "פארווערטס" רעדאקציע איז אויסגעשטעלט לויט די ייוו"א-כללים, דעריבער וועט עס אפשר נישט אויפכאפן די אידישע ווערטער פון "אידיש מיט אן אלף" וועלכע וועלן זיין אויסגעלייגט לויט די חסידישע כללים.

[יידל]

יאנקל, פונעם טיימס ארטיקל איז משמע אז די פיטשור פון קליקן פאר דעפעניציעס וועט נאר זיין אינעם "ווייטער" אפטיילונג וועלכע איז געמאכט פאר סטודענטן וואס שטודירן אידיש.

[יאנקל]

גערעכט.

[שמעקעדיג]

ניין, איך מיין לאפוקי "אינגליש" אדער "בלאט-אידיש".

יאנקל איך פארשטיי נישט דיין תשובה,
יידל'ס שאלה איז מיר אויך שווער געווען, ווייל אויב גייען זיי פארזעצן מיטן ביז-איצטיגן אידיש, וועלן חסידים דאס נישט קויפן.