מאיר לאבין און יצחק ניבארסקי דעבאטירן אידיש-יידיש

פראגעס, ספיקות, באשרייבונגען

מאיר לאבין און יצחק ניבארסקי דעבאטירן אידיש-יידיש

הודעהדורך ראובן » מאנטאג אוגוסט 12, 2019 5:39 pm

דער חסידישער שריפטשטעלער מאיר לאבין האט עטליכע טעג צוריק געשריבן א שארפן ארטיקל אויף דעם "פארווערטס" וועבסייט, ערקלערנדיג פאר די יידישיסטישע לייענער אז אידיש האלט נישט ביים שטארבן, נאר לעבט א חיים טובים ביי די חסידים. אין "מאמע-לשון שטארבט נישט; זי האט נאר געטוישט איר פנים" האט לאבין געפאדערט אז יידישיסטן זאלן ברענגען זייער ליטעראטור צום אידיש וואס חסידים נוצן, אויב זיי ווילן אז חסידים זאלן קענען שעפן פון זייערע ליטערארישע אוצרות. ער האט זיך באקלאגט אז ווען א חסיד וויל לייענען יידישיסטישע לייענווארג שטעכט עס אויס די אויגן. ס'איז פשוט אומבא'טעמ'ט און פרעמד.

היינט איז ארויסגעשטעלט געווארן אן ענטפער פון דר. יצחק ניבארסקי (דוכט זיך דער זיידע פון עטל ניבארסקי, וועלכע האט געווינען דעם צווייטן פלאץ פונעם וועקער'ס שרייבן פארמעסט).

ניבארסקי טענה'ט אז חסידים זענען נישט מקפיד אויף די כללי הלשון, און ער פארשטייט נישט פארוואס מ'דארף זיך צושטעלן צו דעם. ער טענה'ט אז דער יידישיסטישער יידיש איז נענטער צו וואס אונזערע אור-עלטערן האבן גערעדט, און ער פארשטייט נישט פארוואס מיר חסידים קענען נישט לייענען זייער ליטעראטור.

ער דערמאנט אויך די אויסלייג-כללים פון "כלל-יידיש", אז דאס איז וואס שטעכט די חסידים אין די אויגן. "איך זע נישט פֿאַר וואָס זאָל „שטעכן אין די אויגן“ עפּעס, וואָס איז ראָוי געלייענט צו ווערן, בלויז ווײַל עס איז אויסגעלייגט מיט ייִוואָ־אויסלייג, אַפֿילו אויב דער לייענער האַלט בעסער פֿון אַן אַנדער אויסלייג," טענה'ט ניבארסקי.

לדעתי, אז ניבארסקי זעט עס נישט, איז נישט שייך עס צו ערקלערן. אבער לאבין איז אוודאי גערעכט. די ייוו"א נקודות זענען ווילד-פרעמד פאר א חסיד, און ס'איז צייט עס אפצולאזן. כ'מיין אז לאבינ'ס טענה איז נישט אז מ'דארף אפלאזן גראמאטיק -- ער קען באשטיין אז חסידים זאלן שרייבן גראמאטיש-אויסגעהאלטן. נאר די ייוו"א כללים זענען דורכגעפאלן. די טאטעס פון דער יידישיסטישער ליטעראטור האבן נישט אזוי געשריבן -- ייוו"א האט נאר פרובירט צו שאפן א נייעם "כלל-יידיש" וואס זאל ווערן דער אנגענומענער סטאנדארט. לאבינ'ס בשורה פאר די יידישיסטן איז אז אט דאס איז דורכגעפאלן. רוב מנין ובנין אידיש-רעדער זענען חסידים, און זיי האבן נישט אדאפטירט דעם אויסזען פון א טעקסט וואס איז געשריבן לויט די ייוו"א כללים. ס'איז א שאלה פון קולטור און עסטעטיק; נישט גראמאטיק. אוודאי דארף מען ווייטער אנהאלטן אלע כללים פון גראמאטיק, אבער אויב רוב מנין ובנין פון כלל-ישראל ווייסט נישט פון כלל-יידיש, האט נישט קיין זין אנצוהאלטן די שטרעכלעך און פיטעלעך, און די מערכות קעגן שטימע אלפ'ס.
עורו ישנים משנתכם!
באניצער אוואטאר
ראובן
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2398
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יולי 25, 2013 10:31 pm
האט שוין געלייקט: 2947 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 9371 מאל

הודעהדורך ריכטיג » מאנטאג אוגוסט 12, 2019 9:18 pm

איך זע נישט קיין אָפּגרונט צווישן לאַבינס שפּראַך אין זײַן אַרטיקל ‏(סײַדן ער האָט זיך עקסטרע געפֿלײַסט צו שרײַבן „וועלטלעך“)


כראובן ועוד, אויב האט ניבארסקי געקענט טראכטן אז לאבין האט געשריבן אריגינעל היימישע מאמע לשון דאן הויבט ער נישט אן צו פארשטיין דעם חילוק.
ס'אינטערסירט דא איינער בכלל? ניין ? או קעי ביי. (קרעדיט:@גראף)
באניצער אוואטאר
ריכטיג
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2253
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יאנואר 31, 2013 7:11 pm
האט שוין געלייקט: 1793 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1765 מאל

Re: מאיר לאבין און יצחק ניבארסקי דעבאטירן אידיש-יידיש

הודעהדורך מי אני » מאנטאג אוגוסט 12, 2019 9:58 pm

עס איז אינטרעסאנט אנצומערקן וואס דר. שלמה אשר בירנבוים (א זון פון נתן בירנבוים), א יידישער לינגוויסט, שרייבט אין זיין בוך Yiddish: A Survey and a Grammar (p. 100).
1.jpg
מי אני
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 251
זיך רעגיסטרירט: פרייטאג אקטאבער 05, 2018 4:32 pm
האט שוין געלייקט: 1589 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 142 מאל

הודעהדורך לאשיצער » מאנטאג אוגוסט 12, 2019 11:09 pm

יצחק ניבארסקי איז דער זיידע נישט נאר פון דער יונגער שרייבערין עטעלע ניבארסקי, אבער אויך פון איר ברודער רואוועלע ניבארסקי, וועלכער האט געשפילט די ראלע פון מנשה לוסטיג'ס זון אינעם פילם. ער איז אויך זייער א גרויסער קענער פון אידיש.

פאראן א גרויסער חילוק צווישן דעם יידיש פון יידישיסטן און דעם אידיש פון חסידים. דאס איז אייגנטליך געווען די טעמע פון מיין דיסערטאציע. איך האלט אבער אז דער חילוק אין אויסלייג איז צווישן די נישטיגסטע חילוקים. דער חילוק אין גראמאטיק און ארויסרעד (אויסשפראך) איז מיר אסאך אינטערעסאנטער. און דאס איז ארויסגעוואקסן פונעם פאקט אז דער יידישיסט און דער חסיד רעדן נישט איינער מיטן צווייטן (בדרך כלל)... דאס, און נישט דעם חילוק אין אויסלייג, וואלט מען געדארפט באדויערן און באקעמפן.
באניצער אוואטאר
לאשיצער
מאנשי שלומינו
מאנשי שלומינו
 
הודעות: 109
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג סעפטעמבער 17, 2015 11:49 pm
האט שוין געלייקט: 78 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 216 מאל

הודעהדורך לאשיצער » דינסטאג אוגוסט 13, 2019 12:45 am

דרך אגב אויב וויל מען ליינען א פארווערטס ארטיקל אויפן היימישן אויסלייג קען מען נוצן מיין "פארהיימישער" פראגראם. עס (אדער אידישיסטישער, ווייל "פראגראם" איז לשון נקיבה: זי) האט נאך גרייזן אבער פארט איז דאס אן ערשטער פרואוו. למשל:

אריין:
קודם־כּל — אַ דאַנק לאַבינען פֿאַרן אַוועקשטעלן אָרנטלעך זײַן מיינונג און אַ דאַנק דערפֿאַר, וואָס בײַם זאָגן זיינע אייגענע אמתן, שעצט ער פֿאָרט די מי און אויפֿטוען פֿון די, וואָס טראַכטן אַנדערש ווי ער. אַזאַ צוגאַנג מאַכט מעגלעך, אַז מע זאָל רויִקערהייט קענען אַרומשמועסן די חילוקי־דעות.

ארויס:
קודם-כל — א דאנק לאבינען פארן אוועקשטעלן ארנטליך זיין מיינונג און א דאנק דערפאר, וואס ביים זאגן זיינע אייגענע אמת'ן, שעצט ער פארט די מי און אויפטוען פון די, וואס טראכטן אנדערש ווי ער. אזא צוגאנג מאכט מעגליך, אז מ'זאל רואיגערהייט קענען ארומשמועסן די חילוקי-דעות.

https://ibleaman.github.io/hasidifier/
באניצער אוואטאר
לאשיצער
מאנשי שלומינו
מאנשי שלומינו
 
הודעות: 109
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג סעפטעמבער 17, 2015 11:49 pm
האט שוין געלייקט: 78 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 216 מאל

הודעהדורך קורקלענד » דינסטאג אוגוסט 13, 2019 1:20 am

אידיש אזויווי אלע אנדערע אקטיווע שפראכן, איז א שפראך וואס טוישט זיך מיט די יארן, סיי וועלכע אקטיווע שפראך ווערט טראנספארמירט נאך לאנגע יארן, ס'קומען נייע ווערטער און ס'פאלן ארויס אלטע. אידיש ספעציעל איז געשלאגן מיט דעם וויבאלד ס'איז אזא גלות שפראך וואס סוף כל סוף איז עס אריגענירט געווארן פון א פרעמדע קאלטור, איז פשוט מסתבר אז ווען די באניצער וועלן זיך אריבערציען צו א צווייטע קאלטור וועט עס טראנספארמירט ווערן מיט אַדאַפּציעס פון די פרישע קאלטור.

אידישיסטן זענען שטעקן געבליבן ערגעץ וואו מיט עטליכע זעכציג יאר צוריק, און זיי זענען סטאָק דאָרט, די עכטע אקטיווע באניצער האבן עס אבער ווייטער מעינטעינד און אפּדעיטעד כדי ס'זאל קענען זיין ניצבאר צו די היינטיגע סטאַנדאַרטן.

אידן האבן אייביג געניצט דזשודעא-סעקיולאַרע שפרייכן, הן מיט אראמיש, אראביש, דויטש/ײדיש/אידיש און לעצטענס ווערט עס שטייטלעך טראנספארמירט צו דזשודעא-אנגלית.
באניצער אוואטאר
קורקלענד
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1771
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך דעצעמבער 31, 2014 3:28 pm
האט שוין געלייקט: 1635 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 984 מאל


גיי צוריק שפראך און גראמאטיק

ווער איז יעצט דא?

באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און איין גאסט