די ביאור פון מענדעלזאהן

אידישע און וועלטליכע היסטאריע

די ביאור פון מענדעלזאהן

הודעהדורך פרנס החודש » זונטאג נאוועמבער 20, 2022 3:01 pm

דאנקסט דו זא דעם אייביגען? ניכטווירדיגעס, אונווייזעס פאלק!
איזט ער ניכט דיין פאטער, דער דיך ערווארבען, דער דיך געמאכט, דער דיך בערייטעט האט?
IMG_0474.jpg

איך זיץ אין לייברערי און קוק אריין אין דעם ביאור. געטריבן בין איך פארשטייט זיך דורך די היסטארישע וויכטיגקייט פון דעם ספר און די מערכה דערגעגן.

מענדעלזאהן איז געווען א איד מיט טאלאנט, הארץ, און געלט, ער האט באמערקט אז די מאסן אלגעמיינע אידן וואס פארשטייען נישט לשון הקודש מוזען ליינען די קריסטליכע איבערטייטשונג פון די תורה.
האט ער זיך אונטערגענומען א פראיעקט צו איבערטייטשן די תורה אויף דייטש מיט א ביאור געבויט אויף רש״י און חז״ל אזוי אז יעדער זאל קענען האבן א חלק אין די תורה.

ווען די ביאור איז ארויסגעקומען האבן אלע באוואונדערט די שיינקייט און גוטע ארבייט פונעם ביאור, ספעציעל האט ארויסגעשטארט די פאעטישע, געפילישע, און ספיריטואלע נאטור דערפון. די רבנים האבן אבער געזען פאר וויכטיג מחרים צו זיין די ארבייט. פארוואס?

ווייל זיי זענען געווען קעגן איבערטייטשן די תורה אויף די גויאישע שפראך, הגם די גרויסע מערהייט פרויען און א טייל מענער האבן נאר פארשטאנען דייטש. עס איז זיי געווען מער איינגענעם אז מען זאל בלייבן אומוויסענד אדער לערנען אין קריסליכע ווערסיעס.

יארן שפעטער האט רב הירש פונדאסניי איבערגעטייטש די תורה אויף דייטש אבער דאסמאל איז קיינער מער נישט ארויסגעקומען דערגעגן. וואס האט פאסירט? מען האט שוין געזען וואס עס פאסירט מיט א אידישקייט וואס איז געבויעט אויף די אומוויסנהייט פון די מאסן און קאנטראל פון די רבנים; גאנץ דייטשלאנד איז פריי געווארן ביז א דור צוויי נאך די מערכה!! יעצט האט שוין יעדער איינגעזען די וויכטיגקייט פון לערנען דעם אלגעמיינעם פאלק, אבער צו שפעט!!!
באניצער אוואטאר
פרנס החודש
היימישער באניצער
היימישער באניצער
 
הודעות: 446
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג דעצעמבער 13, 2021 8:50 am
האט שוין געלייקט: 2401 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 466 מאל

הודעהדורך מתבודד » זונטאג נאוועמבער 20, 2022 3:27 pm

די הערליכער אשכול איבער מענדלסון, און די רייכע תגובה פון @דעת תורה איבער מענדלסון און זיין ביאור, קענען זיין א שטארקע התחלה און הקדמה פאר דיזן אשכול.
אע"פ שחטאתי, אמונת לבי באלהותך לא השתבשה. וזה הוא אשר תחפוץ ותרצה מן האדם! (ראב”ע. תהלים, נ”א, ח)
מתבודד
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 392
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יולי 14, 2022 1:50 pm
האט שוין געלייקט: 462 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 692 מאל

הודעהדורך היסטאריע » זונטאג נאוועמבער 20, 2022 4:24 pm

איך זיץ אין לייברערי און קוק אריין אין דעם ביאור


סעיוו דיין צייט, און קוק אריין פין דעם קאמפיוטער. עוועיליבעל אויף דער אינטערנעץ.
קרעפלעך'ס הסכמה אויף מיר דא
"ביזט א היפאקריט ווייל דו ביזט דא פאר נקמה און די שעמסט זיך עס נישט אפען מודה זיין, דו גייסט אליינס קעגן וואס דו האלטס'ט באמת פשוט פאר נקמה. אזא מין [שרייב נישט קיין אומאיידעלע ווערטער. מנהל] ווי אייך מאכט זיך נישט אסאך...
קרעפלעך
היסטאריע
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 1256
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג מערץ 01, 2021 5:58 pm
האט שוין געלייקט: 35 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1107 מאל

Re: די ביאור פון מענדעלזאהן

הודעהדורך פרנס החודש » זונטאג נאוועמבער 20, 2022 4:57 pm

היסטאריע האט געשריבן:
איך זיץ אין לייברערי און קוק אריין אין דעם ביאור


סעיוו דיין צייט, און קוק אריין פין דעם קאמפיוטער. עוועיליבעל אויף דער אינטערנעץ.
איך בין געזעצן אין לייברערי און געהאט איבריגע צוויי שעה, וואס האב איך גדארפט טון?
באניצער אוואטאר
פרנס החודש
היימישער באניצער
היימישער באניצער
 
הודעות: 446
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג דעצעמבער 13, 2021 8:50 am
האט שוין געלייקט: 2401 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 466 מאל

הודעהדורך berlbalaguleh » זונטאג נאוועמבער 20, 2022 7:45 pm

פרנס החודש: נאכקוקן אין די אריגינאלע ספרים און ביכער איז אומשאצבאר. אין פארגלייך צו נאכקוקן אויפ'ן קאמפיוטער. בכל אופן. דו דארפסט דיך נישט פארענטפערן פאר טון די ריכטיגע זאך...!
באניצער אוואטאר
berlbalaguleh
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 17487
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יולי 17, 2012 12:57 pm
האט שוין געלייקט: 21322 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 12367 מאל

הודעהדורך יעקב פאטאש » זונטאג נאוועמבער 20, 2022 8:34 pm

אינטערסאנטע אבזערוואציע מיט די היינטיגע אינטערנעט מערכה.
קיקט אויס ווי די היינטיגע מערכה איז אויך אויף אזא מין געדאנקענגאנג ווי די מערכה מיטן ביאור.
די היינטיגע רבנים איז אויך מער אנגענעם אז מען זאל בלייבן אומוויסענד....
יעקב פאטאש
א גאסט אין שטיבל
א גאסט אין שטיבל
 
הודעות: 8
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג מאי 14, 2020 9:06 pm
האט שוין געלייקט: 8 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 4 מאל

Re: די ביאור פון מענדעלזאהן

הודעהדורך פרנס החודש » זונטאג נאוועמבער 20, 2022 8:47 pm

איך וועל דא ברענגען איין פסוק אלץ ביישפיל ארויסצוברענגען די פאעטישקייט און שארפקייט פון מענדלזאהנ׳ס ביאור און עס פארגלייכן מיט הירש.

הלהשם תגמלו זאת?
עם נבל ולא חכם,
הלא הוא אביך קנך
הוא עשך ויכננך. (דברים לב ו)

דאנקסטו זא דעם אייביגען?
ניכטווירדיגעס, אונווייזעס פאלק!
איזט ער ניכט דיין פאטער, דער דיך ערווארבן, דער דיך געמאכט, דער דיך בערייטעט האט? (מענדעלזאהן)

פרעגט אייך דאך: גאט וואלט איר דאס פארגעלטען?
ענטוועלקטעס,מיט ניכטען ווייזעס פאלק!
איזט ער ניכט דיין פאטער, דער דיך אייגען נענט,
האטע ער דיך ניכט געבילדעט,
דא ער דיר דיינע בעשטימונג גאב? (הירש)


מענדעלזאהנ׳ס איז איבערגעטייטשט כמעט ווארט ביי ווארט און איז גרינג אויפן צונג, הירש׳ס איז טאקע זייער גראמאטיש אויסגעהאלטן, אבער ליינט זיך נישט גרינג און איז נישט געפיליש, און נישט גוט איבערגטייטשט.
באניצער אוואטאר
פרנס החודש
היימישער באניצער
היימישער באניצער
 
הודעות: 446
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג דעצעמבער 13, 2021 8:50 am
האט שוין געלייקט: 2401 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 466 מאל

הודעהדורך תוהו ובוהו » זונטאג נאוועמבער 20, 2022 9:32 pm

פרנס החודש האט געשריבן:איך וועל דא ברענגען איין פסוק אלץ ביישפיל ארויסצוברענגען די פאעטישקייט און שארפקייט פון מענדלזאהנ׳ס ביאור און עס פארגלייכן מיט הירש.

הלהשם תגמלו זאת?
עם נבל ולא חכם,
הלא הוא אביך קנך
הוא עשך ויכננך. (דברים לב ו)

דאנקסטו זא דעם אייביגען?
ניכטווירדיגעס, אונווייזעס פאלק!
איזט ער ניכט דיין פאטער, דער דיך ערווארבן, דער דיך געמאכט, דער דיך בערייטעט האט? (מענדעלזאהן)

פרעגט אייך דאך: גאט וואלט איר דאס פארגעלטען?
ענטוועלקטעס,מיט ניכטען ווייזעס פאלק!
איזט ער ניכט דיין פאטער, דער דיך אייגען נענט,
האטע ער דיך ניכט געבילדעט,
דא ער דיר דיינע בעשטימונג גאב? (הירש)


מענדעלזאהנ׳ס איז איבערגעטייטשט כמעט ווארט ביי ווארט און איז גרינג אויפן צונג, הירש׳ס איז טאקע זייער גראמאטיש אויסגעהאלטן, אבער ליינט זיך נישט גרינג און איז נישט געפיליש, און נישט גוט איבערגטייטשט.

גאר אינטערסאנט, אז ביידע טייטשן דאס ווארט 'הלוא' ווי א רעטארישע פראגע - 'איז דען נישט?' דהיינו, אז זיי טייטשן עס אלס א צאמשטעל פון ה"א התימה און דאס ווארט לא. און נישט מיט'ן פאפולערן טייטש פון 'הרי' - 'ער איז דאך...'

ס'אמת אז אין רוב פלעצער ווי דער פסוק זאגט 'הלוא' קען מען עס טייטשן אזוי. אבער דאך איז כמעט מוכרח אז הלוא ווערט גענוצט אפילו ביי פלעצער ווי ס'פאסט נישט עכט קיין רעטאריק, א ביישפיל איז אין דער מגילה (און ענליך דערצו אין נ"ך כמה פעמים): "וכל מעשה וכו' הלוא הם כתובים על ספר דברי הימים למלכי מדי ופרס". ווי אויך טרעפט מען דאס ווארט מיט א ה"א צום סוף "הלה הוא ברבת בני עמון" (דברים ג יא) וואס די מפרשים זאגן אז ס'איז ווי 'הלוא', און ס'האט דאך נישט דעם 'לא'.

מסתבר איז אז דאס ווארט הלוא, כאטש ארגינעל קומט עס מעגליך פון ה"א מיט לא, האט עס באקומען די משמעות פון 'הרי'. און אפילו אין דעם פסוק איז מער מסתבר צו טייטשן אזוי צוליב דער איבערגע'חזר'טער "הוא עשך" וואס קלינגט בניחותא און נישט רעטאריש.

שוב ראיתי, אז מאנכע ברענגען טאקע א ראי' פון דער שומרונ'ישע ווערסיע וואס זייער 'לא' איז ענליך צו אראמיש און זיי שרייבן עס לָא מיט א קמץ (נישט קיין חולם), און דאך פארמאגן זיי דאס ווארט 'הלוא' ווי אונז, ע"כ אז ס'איז טייטש 'הרי'.
תוהו ובוהו
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 504
זיך רעגיסטרירט: זונטאג נאוועמבער 01, 2020 9:08 pm
האט שוין געלייקט: 424 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1176 מאל

הודעהדורך היסטאריע » זונטאג נאוועמבער 20, 2022 9:51 pm

ביי פלעצער ווי ס'פאסט נישט עכט קיין רעטאריק, א ביישפיל איז אין דער מגילה (און ענליך דערצו אין נ"ך כמה פעמים): "וכל מעשה וכו' הלוא הם כתובים על ספר דברי הימים למלכי מדי ופרס". ווי אויך טרעפט מען דאס ווארט מיט א ה"א צום סוף "הלה הוא ברבת בני עמון" (דברים ג יא) וואס די מפרשים זאגן אז ס'איז ווי 'הלוא', און ס'האט דאך נישט דעם 'לא'.


דער רעטאריק פאסט דארט אויך. און אזוי טוהן אויך די מתרגמים אויף ענגליש.

לגבי "הלה" מיט א הה, דער רד"ק זאגט אז עס איז א חילוף פין אלףַ אויף הה. (עס איז דא אסאך).
קרעפלעך'ס הסכמה אויף מיר דא
"ביזט א היפאקריט ווייל דו ביזט דא פאר נקמה און די שעמסט זיך עס נישט אפען מודה זיין, דו גייסט אליינס קעגן וואס דו האלטס'ט באמת פשוט פאר נקמה. אזא מין [שרייב נישט קיין אומאיידעלע ווערטער. מנהל] ווי אייך מאכט זיך נישט אסאך...
קרעפלעך
היסטאריע
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 1256
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג מערץ 01, 2021 5:58 pm
האט שוין געלייקט: 35 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1107 מאל

הודעהדורך קהל'ס נער » זונטאג נאוועמבער 20, 2022 11:56 pm

איך טייטש הלוא אלץ well, ודוק ותמצא נחת
Ironically, there is no scientific proof that the scientific method of proof is the most valid method of proof.
@זאל_זיין
באניצער אוואטאר
קהל'ס נער
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 1417
זיך רעגיסטרירט: זונטאג אקטאבער 25, 2020 1:25 am
געפינט זיך: ווי א נער אויפן מארק
האט שוין געלייקט: 3926 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 2775 מאל

הודעהדורך berlbalaguleh » מאנטאג נאוועמבער 21, 2022 2:00 am

פרנס החודש האט געשריבן:איך וועל דא ברענגען איין פסוק אלץ ביישפיל ארויסצוברענגען די פאעטישקייט און שארפקייט פון מענדלזאהנ׳ס ביאור און עס פארגלייכן מיט הירש.

הלהשם תגמלו זאת?
עם נבל ולא חכם,
הלא הוא אביך קנך
הוא עשך ויכננך. (דברים לב ו)

דאנקסטו זא דעם אייביגען?
ניכטווירדיגעס, אונווייזעס פאלק!
איזט ער ניכט דיין פאטער, דער דיך ערווארבן, דער דיך געמאכט, דער דיך בערייטעט האט? (מענדעלזאהן)

פרעגט אייך דאך: גאט וואלט איר דאס פארגעלטען?
ענטוועלקטעס,מיט ניכטען ווייזעס פאלק!
איזט ער ניכט דיין פאטער, דער דיך אייגען נענט,
האטע ער דיך ניכט געבילדעט,
דא ער דיר דיינע בעשטימונג גאב? (הירש)


מענדעלזאהנ׳ס איז איבערגעטייטשט כמעט ווארט ביי ווארט און איז גרינג אויפן צונג, הירש׳ס איז טאקע זייער גראמאטיש אויסגעהאלטן, אבער ליינט זיך נישט גרינג און איז נישט געפיליש, און נישט גוט איבערגטייטשט.

פרנס החודש: איך בין נישט אזוי שטארק באקאנט מיט די ניואנסן פון די דייטשע שפראך אז איך זאלל קענען אנטאפן דעם דיפערענץ פון די מענדעלסאן און הירש איבערטייטשונג פון דעם (פאעטישן) פסוק. נאר איין זאך איז זיכער. אז הר' שמשון ב"ר רפאל הירש איז געווען 100% אן ערליכער איד. און האט געזוכט צו פארשפרייטן די גאנצקייט פון די ערליכע אידישע רעליגיע. מאזעס מענדעלסאן, וועלכער איז אויך געווען (פערזענליך) א רעליגיעזער מענטש, האט אבער געזוכט צו מאכן רעפארמען אין די אידישע רעליגיע. אין איהר לערע און פראקטיצירונג.. אמת. זיינע אריגינאלע שינויים און מאדיפיקאציעס זענען אין אנהייב נאר געווען קליין און אפשר מינדערוויכטיג. נאר איינמאל מ'האט אויפגעבראכן די פארצוימונג פון די תורה. און מ'האט אנגעהויבן צו רעדאגירן די תורה און אויסקלויבן וועלכע מצוות זענען צוגעפאסט צו דער מאדערנער צייט און וועלכע נישט. האט דאס געפיהרט צו די ענדגילטיגע רעפארמען וועלכע ווערן היינט פראקטיצירט. אפילו נישט דאס איז געווען זיין אריגינאלע כונה. נישט דער פאקט אז די רבנים האבן נישט געוואלט אננעמען זיין (מענדעלסאן) ביאור.
באניצער אוואטאר
berlbalaguleh
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 17487
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יולי 17, 2012 12:57 pm
האט שוין געלייקט: 21322 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 12367 מאל

Re: די ביאור פון מענדעלזאהן

הודעהדורך פרנס החודש » מאנטאג נאוועמבער 21, 2022 2:22 am

בערל: איך האב זיך באצויגען צו דעם שטאנד פון אידישקייט אין דייטשלאנד אז מענטשן זענען געווען אומוויסענד איבער אידישקייט און נאר די קאנטראל פון די רבנים האט זיי געהאלטן. איינמאל די רבנים האבן פארלוירן קאנטראל זענען זיי אלע געווארן פריי (אדער קריסטן - וויבאלד זיי האבן געלערנט תורה אין די קריסטליכע איבערטייטשונגען), וואס דאס האבן הירש און מענדעלזאהן פרובירט צו פאררעכטן..!!
באניצער אוואטאר
פרנס החודש
היימישער באניצער
היימישער באניצער
 
הודעות: 446
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג דעצעמבער 13, 2021 8:50 am
האט שוין געלייקט: 2401 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 466 מאל

הודעהדורך היסטאריע » מאנטאג נאוועמבער 21, 2022 11:13 am

מאזעס מענדעלסאן, וועלכער איז אויך געווען (פערזענליך) א רעליגיעזער מענטש, האט אבער געזוכט צו מאכן רעפארמען אין די אידישע רעליגיע. אין איהר לערע און פראקטיצירונג.. אמת. זיינע אריגינאלע שינויים און מאדיפיקאציעס זענען אין אנהייב נאר געווען קליין און אפשר מינדערוויכטיג. נאר איינמאל מ'האט אויפגעבראכן די פארצוימונג פון די תורה.


טיפיקעל ב"ש וואס אפאר מאדיארען האבן אין אייך אריין געפרעידיגט.
קרעפלעך'ס הסכמה אויף מיר דא
"ביזט א היפאקריט ווייל דו ביזט דא פאר נקמה און די שעמסט זיך עס נישט אפען מודה זיין, דו גייסט אליינס קעגן וואס דו האלטס'ט באמת פשוט פאר נקמה. אזא מין [שרייב נישט קיין אומאיידעלע ווערטער. מנהל] ווי אייך מאכט זיך נישט אסאך...
קרעפלעך
היסטאריע
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 1256
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג מערץ 01, 2021 5:58 pm
האט שוין געלייקט: 35 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1107 מאל

הודעהדורך berlbalaguleh » דינסטאג נאוועמבער 22, 2022 12:23 am

היסטאריע האט געשריבן:
מאזעס מענדעלסאן, וועלכער איז אויך געווען (פערזענליך) א רעליגיעזער מענטש, האט אבער געזוכט צו מאכן רעפארמען אין די אידישע רעליגיע. אין איהר לערע און פראקטיצירונג.. אמת. זיינע אריגינאלע שינויים און מאדיפיקאציעס זענען אין אנהייב נאר געווען קליין און אפשר מינדערוויכטיג. נאר איינמאל מ'האט אויפגעבראכן די פארצוימונג פון די תורה.


טיפיקעל ב"ש וואס אפאר מאדיארען האבן אין אייך אריין געפרעידיגט.

ד.א.פ.ב.ט.: ווי זענען די מאדיארן אנגעקומען קיין גאליציע. (יא.. צפנת פענח זאגט אז דאס לעצטע ווארט מיינט טראללללללל...!). נאר כ'בין זיכער אז דו ווייסט נישט דעם חילוק פון..."וואו"... און ..."ווי"...!
באניצער אוואטאר
berlbalaguleh
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 17487
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יולי 17, 2012 12:57 pm
האט שוין געלייקט: 21322 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 12367 מאל

הודעהדורך היסטאריע » דינסטאג נאוועמבער 22, 2022 4:31 pm

berlbalaguleh האט געשריבן:
היסטאריע האט געשריבן:
מאזעס מענדעלסאן, וועלכער איז אויך געווען (פערזענליך) א רעליגיעזער מענטש, האט אבער געזוכט צו מאכן רעפארמען אין די אידישע רעליגיע. אין איהר לערע און פראקטיצירונג.. אמת. זיינע אריגינאלע שינויים און מאדיפיקאציעס זענען אין אנהייב נאר געווען קליין און אפשר מינדערוויכטיג. נאר איינמאל מ'האט אויפגעבראכן די פארצוימונג פון די תורה.


טיפיקעל ב"ש וואס אפאר מאדיארען האבן אין אייך אריין געפרעידיגט.

ד.א.פ.ב.ט.: ווי זענען די מאדיארן אנגעקומען קיין גאליציע. (יא.. צפנת פענח זאגט אז דאס לעצטע ווארט מיינט טראללללללל...!). נאר כ'בין זיכער אז דו ווייסט נישט דעם חילוק פון..."וואו"... און ..."ווי"...!


נו אוודאי ענטפערט איר ווי א מאדיאר, און שלא מן בענין.

קום צוריק מיט אפאר רעפארמען וואס מענדעלסאן האט איינגעפירט ביי אידן, וועט מען זעהן אויב דו וועסט וואס דו רעדסט.
קרעפלעך'ס הסכמה אויף מיר דא
"ביזט א היפאקריט ווייל דו ביזט דא פאר נקמה און די שעמסט זיך עס נישט אפען מודה זיין, דו גייסט אליינס קעגן וואס דו האלטס'ט באמת פשוט פאר נקמה. אזא מין [שרייב נישט קיין אומאיידעלע ווערטער. מנהל] ווי אייך מאכט זיך נישט אסאך...
קרעפלעך
היסטאריע
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 1256
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג מערץ 01, 2021 5:58 pm
האט שוין געלייקט: 35 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1107 מאל


גיי צוריק היסטאריע

ווער איז יעצט דא?

באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און 3 געסט