הסכמת הרב מלובלין על ספר ליקוטי מוהר''נ

אידישע און וועלטליכע היסטאריע

הסכמת הרב מלובלין על ספר ליקוטי מוהר''נ

הודעהדורך כרם זית » מאנטאג יוני 22, 2020 12:00 am

ווי באקאנט האבן די ברסלבע מתנגדים זיך געדארפט מתמודד זיין מיטן פאקט אז די דריטע מהדורה פון ליקוטי מוהר''ן, איז געווען באשיינט מיט הסכמות פון די גדולי הדור. נא, מיט ר' שלמה קלוגער ז''ל'ס הסכמה קען מען זיך נאך אן עצה געבן. וויבאלד סוף כל סוף קיין חסיד איז ער נישט געווען, און צו חסידות פארשטייען מיר בעסער... אבער וואס טוט מען מיט די הסכמה פון דער רבי פון לובלין ז''ל, ער איז דאך יא געווען ממש פון אונזערע?... איז דא אן עצה...
עס איז געפעלטשט!
אזוי ווי איך האב נישט געזען קיינער ארום רעדן וועגן דעם וועל איך מיט ג-ט'ס הילף אפשרייבן מה דנראה לפע''ד בפרשתא דא. ואין אני אומר דבר ברור, רק להעיר באתי.
די ערשטע אנדייטונג אז די הסכמה איז נישט אויטענטיש איז די פאקט אז די ערשטע מהדורה וועלכע איז ארויסגקומען בשנת תקס''ח (1807), נאך בחיי ר''נ, איז ארויסגעקומען אן קיין הסכמות. און דא פלוצלינג איבער זובעציג יאר שפעטער שפארצט פלוצלינג ארויס א הסכמה?
די אמת איז אבער אז די ראיה איז קיין ראיה בכלל נישט. וויבאלד שוין אינעם ערשטן דרוק שרייבט דער מלקט דער גרויסע תלמיד ר' נתן אז כאטש ער האט הסכמות מכמה גאוני הזמן. מיט דעם אלעמען וועט ער זיי נישט דרוקן, עיין שם די טעם וואס ער געט אן. ממילא איז נישט אזא וואונדער אז נאר אין א שפעטערדיגע מהדורה ערשיינט די הסכמות.
דברי  רנ''ת אודות ההסכמות.jpg

מיט דעם אלעם איז נישט אויסגעשלאסן אז דער מהדיר פון די שפעטערדיגע מהדורה האט יא געפעלטשט וואוסנדיג אז קיין קשיא פון וואו די הסכמות וואקסן יעצט ארויס וועט נישט זיין, טאקע צוליב וואס רנ''ת שרייבט אז עס איז דא הסכמות.
וואס איז יא אביסל פארדעכטיגט לפע''ד איז וואס דער מהדיר שרייבט. קודם ברענגט ער אראפ פון דער מו''ל פון די צווייטע דפוס אז ער האט געטראפן די הסכמות וואס ר''נ האט נישט געלאזט אריינלייגן אין די ערשטע דפוס בעצם כתבי ידי המסכימים. און דערנאך שרייבט דער מו''ל פון די יעצטיגע דפוס אז נאכן נישטערן באמתחת תלמידי רבינו האט ער געטראפן נאך צווי הסכמות. פון דער לובלינער און פון דער קאזניצער מגיד, און כדי נישט מונע זיין טוב מבעליו טוט ער עס יעצט דרוקן.
הודעות המ''ל.jpg

יעצט לאמיר צענעמען די זאך:
א] ווי אזוי טרעפט מען פלוצלינג איבער זובעציג יאר פון א ספר די הסכמות וועלכע זענען נישט געדרוקט געווארן אין איר ערשטע פלאץ?
ב] נאך מער. ווי דער מו''ל אליין שרייבט האט שוין רנ''ת אין זיין צווייטע מהדורה געדרוקט הסכמות פוןן רבנים (קיין בילד פון די הסכמות האב איך נישט געטראפן, אויב איינער האט א בילד זאל ער עס ארויפלייגן לשלימת הענין). לייגט זיך אויפן שכל אז אויב זענען געווען נאך הסכמות וואלט ער עס זיכער געדרוקט. און אז רנ''ת האט נישט געוויסט פון א הסכמה מיינט אז אזא הסכמה איז קיינמאל געווען.
ההסכמות .jpg

הגם דער דרוקער איז אן ערליכע איד זיכער געווען מיט דעם אלעם קען מען אים דן לכף זכות זיין אז ווען מאיז מדייק זיין לשון זעט מען אז ער דערמאנט נישט אז ער האט באקומען די הסכמות בכתב יד (וואס איז מסתבר נעמענדיג אינבאטראכט אז ער שטייט שוין אזוי פיל יארן שפעטער פון ווען די הסכמות זענען אנגעבליך געשריבן געווארן), אויב אזוי קען זיין אז א חסיד וועלכע איז נישט געווען אזוי פויגלדיג האט אים אריינגענערט מיט די הסכמות. (דאס איז אויסער וואס מקען זאגן בדוחק אז די חטא פון פעלטשן איז נישט אזוי גרויס ווי דער חתם סופר ברענגט אראפ בשם דער יעב''ץ אז הרוצה שיקבלו דבריו יתלו באילן גדול.)
המשך יבוא בע''ה.

הערה: עס איז זעלבסט פארשטענדליך אז הרה''ק מוהר''ן ז''ל ווערט נישט קלענער ח''ו, צי די הסכמה איז פאלטש צי נישט, וק''ל.
רעדאגירט געווארן צום לעצט דורך כרם זית אום דינסטאג יוני 23, 2020 7:49 pm, רעדאגירט געווארן 2 מאל בסך הכל.
באניצער אוואטאר
כרם זית
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 299
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך מאי 06, 2020 6:41 pm
געפינט זיך: צווישן האמער און נאגל
האט שוין געלייקט: 407 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 360 מאל

הודעהדורך אישתישבי » מאנטאג יוני 22, 2020 12:17 am

דער צאנזער רב ברענגט פין ליקוטי מהר"ן, עס קען זיין אז כאטש די רוסישע רבי'ס האבן געפירט א גרויסע התנגדות מוז נישט זיין אז די פוילישע האבן מיטגעהאלטן, און דער חוזה און דער קאזניצער מגיד האבן געקענט געבען הסכמות.
א קונץ צו זיין אליהו הנביא? א קונץ צו זיין איש תשבי!
אישתישבי
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2651
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך מערץ 09, 2016 12:19 am
האט שוין געלייקט: 102 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1391 מאל

הודעהדורך כרם זית » מאנטאג יוני 22, 2020 12:19 am

אישתישבי האט געשריבן:דער צאנזער רב ברענגט פין ליקוטי מהר"ן, עס קען זיין אז כאטש די רוסישע רבי'ס האבן געפירט א גרויסע התנגדות מוז נישט זיין אז די פוילישע האבן מיטגעהאלטן, און דער חוזה און דער קאזניצער מגיד האבן געקענט געבען הסכמות.

איך האב נישט געשריבן צי זיי האבן 'געקענט' געבן א הסכמה צי נישט. איך מערק נאר אן א געדאנק אז עס איז אביסל פארדעכטיגט.
באניצער אוואטאר
כרם זית
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 299
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך מאי 06, 2020 6:41 pm
געפינט זיך: צווישן האמער און נאגל
האט שוין געלייקט: 407 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 360 מאל

הודעהדורך רביה''ק זי''ע » דינסטאג יוני 23, 2020 12:37 am

און אפשר פארקערט? די געדרוקטע הסכמה פונעם רבי'ן פון לובלין איז %100 באשטעטיגט און די שמועות פון די צדיקים וואס האבן זיך אויסגעדרוקט קעגן רבי נחמן זענען געפעלשט, פרעג מיר אפ.

און בכלל וואס זאל א פוילישע רבי האבן קעגן רבי נחמן? דוד אסף אין זיין בוך ברענגט א קלארע עדות פון ר' דוד'ל טאלנער אז די גאנצע התנגדות איז ריין פאליטיק און קאנקורענץ, די פוילישע רביס האבן גארנישט געהאט מיט די גאנצע געשעפט, אפשר איז דאס אויך געפעלשט? דא קומט זייער שטארק אריין Occam's razor...
פון די "סיסטעם" קען מען אנטלויפן, פונעם אויבערשטן פעלט נישט אויס צו אנטלויפן.
באניצער אוואטאר
רביה''ק זי''ע
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 3714
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג פעברואר 15, 2018 9:46 pm
געפינט זיך: אין קוויטל-שטוב
האט שוין געלייקט: 3574 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 2881 מאל

הודעהדורך כרם זית » דינסטאג יוני 23, 2020 2:41 pm

רביה''ק זי''ע האט געשריבן:און אפשר פארקערט? די געדרוקטע הסכמה פונעם רבי'ן פון לובלין איז %100 באשטעטיגט און די שמועות פון די צדיקים וואס האבן זיך אויסגעדרוקט קעגן רבי נחמן זענען געפעלשט, פרעג מיר אפ.

און בכלל וואס זאל א פוילישע רבי האבן קעגן רבי נחמן? דוד אסף אין זיין בוך ברענגט א קלארע עדות פון ר' דוד'ל טאלנער אז די גאנצע התנגדות איז ריין פאליטיק און קאנקורענץ, די פוילישע רביס האבן גארנישט געהאט מיט די גאנצע געשעפט, אפשר איז דאס אויך געפעלשט? דא קומט זייער שטארק אריין Occam's razor...

טייערע זיסע רביה''ק, איך גיי בכלל נישט אריין אין די סיבות המחלוקות. סך הכל פראביר איך פון א ריין חוקר'נישע בליק צי זען אויב די הסכמה איז אמת, אדער געפאלטשט. לדאבון לבי איז מיין ארטיקל קוים צענומען געווארן (קען זיין ווייל די עולם דא איז מער אין די גיסטע פון מאסקאוויטש צימעס...). און די ביסיל וואס האבן יא רעאגירט טוען בכלל נישט אריינגיין אין מיינע טענות.
רעדאגירט געווארן צום לעצט דורך כרם זית אום דינסטאג יוני 23, 2020 9:01 pm, רעדאגירט געווארן איין מאל בסך הכל.
באניצער אוואטאר
כרם זית
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 299
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך מאי 06, 2020 6:41 pm
געפינט זיך: צווישן האמער און נאגל
האט שוין געלייקט: 407 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 360 מאל

Re: הסכמת הרב מלובלין על ספר ליקוטי מוהר''נ

הודעהדורך ראובן » דינסטאג יוני 23, 2020 5:55 pm

וואס איז געווען דער טעם פונעם ערשטן מוציא לאור נישט צו דרוקן די הסכמות?
עורו ישנים משנתכם!
באניצער אוואטאר
ראובן
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 2623
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יולי 25, 2013 10:31 pm
האט שוין געלייקט: 3565 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 10313 מאל

הודעהדורך כרם זית » דינסטאג יוני 23, 2020 7:47 pm

ראובן האט געשריבן:וואס איז געווען דער טעם פונעם ערשטן מוציא לאור נישט צו דרוקן די הסכמות?

ומפיו יצא הדבר שלא להדפיס ההסכמות וחרמות אשר מונח ת''י מכמה גאוני זמנינו על משך עשר שנים כדרך כל חובר חיבר. מחמת שאין בהם תועלת ואף לדברי תור (?) מחשבה מועלת כל זמן שהספר אינו נמכור וחסרונו לא נתמלא מהוצאות אשר על הדפוס עלה, מי הוא זה אשר על לבו יעלה להדפיסו שנית ולהרבות ולפזר ממנו ספק אתי ספק לא אתי לידו ממונו ואף מי שאין בו דעת קונו, הלא לא יפקיר ממונו, ואם כן הוא רחחוק משכר ולהפסד קרוב כי דרך המסכימים דברים לערוב ולהרבות בתוארי המחבר ובין כוכבים ישימו קינו וכו'.
- רנ''ת בהקדמה למהדורה ראשונה.

(תמצית אין אידיש: צוליב דעם וואס עס לוינט סיי ווי נישט איבערצודרוקן ווי לאנג עס איז נאך דא פון די ערשטע דרוק. און אזוי אויך האט מוהר''ן נישט געווילט צוליב די שבחים.)
באניצער אוואטאר
כרם זית
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 299
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך מאי 06, 2020 6:41 pm
געפינט זיך: צווישן האמער און נאגל
האט שוין געלייקט: 407 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 360 מאל

הודעהדורך לשם יחוד » דינסטאג יוני 23, 2020 8:53 pm

אינטער די הסכמות שטייט - לכאורה געשריבן ביי רבי נתן - ״...ומרוב ענוותנותו העצום לא אבה להדפיסם, ומרוב הזמן נאבדו רוב ההסכמות״.
דאס איז געשריבן געווארן אין מהדורה שנייה, אז מהאט געטראפן דריי הסכמות.
אין די נעקסטע הדפסה האט מען צוגעלייגט נאך צוויי, פון די רבי פון לובלין מיט דער קאזניצער מגיד.

סהאט מיר קיינמאל נישט געפאלן די גאנצע מעשה, סשמעקט עפעס נישט גוט.
לשם יחוד
א גאסט אין שטיבל
א גאסט אין שטיבל
 
הודעות: 10
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג נאוועמבער 04, 2019 11:47 am
האט שוין געלייקט: 11 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6 מאל

הודעהדורך כרם זית » דינסטאג יוני 23, 2020 9:00 pm

לשם יחוד האט געשריבן:אינטער די הסכמות שטייט - לכאורה געשריבן ביי רבי נתן - ״...ומרוב ענוותנותו העצום לא אבה להדפיסם, ומרוב הזמן נאבדו רוב ההסכמות״.
דאס איז געשריבן געווארן אין מהדורה שנייה, אז מהאט געטראפן דריי הסכמות.
אין די נעקסטע הדפסה האט מען צוגעלייגט נאך צוויי, פון די רבי פון לובלין מיט דער קאזניצער מגיד.

סהאט מיר קיינמאל נישט געפאלן די גאנצע מעשה, סשמעקט עפעס נישט גוט.

שלום עליכם צום שטיבל!
איך זע נישט וואס דו האסט מחדש געווען. סך הכל מאכסטו א שיינע חזרה אויף וואס איך האב געשריבן אויבן. נא, מיינע רביס פלעגן זאגן ביז פיר מאל געלערנט הייסט נישט געלערנט.
אדרבה פראביר עפעס צוצילייגן, אפפרעגן, פרעגן וכו'.
נאך אמאל, שלום עליכם!
באניצער אוואטאר
כרם זית
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 299
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך מאי 06, 2020 6:41 pm
געפינט זיך: צווישן האמער און נאגל
האט שוין געלייקט: 407 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 360 מאל

הודעהדורך לשם יחוד » דינסטאג יוני 23, 2020 9:08 pm

די טעם פארוואס מהאט עס נישט געדריקט שטייט אנדערש, אז סאיז מחמת רוב ענוותנותו.
לשם יחוד
א גאסט אין שטיבל
א גאסט אין שטיבל
 
הודעות: 10
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג נאוועמבער 04, 2019 11:47 am
האט שוין געלייקט: 11 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6 מאל

הודעהדורך חסידישער_ספקן » דינסטאג יוני 23, 2020 9:14 pm

איך בין נישט קיין חוקר אין די ביאגראפיע פון הרה"ק החוזה מלובלין זיעועכי"א, און איך בין נישט באקאנט אין אלע הסכמות וואס ער האט יא געשריבן בחייו, אבער פון צוויי אנדערע הסכמות ווייס איך און אפשר קען מען זעהן צו עס ענדלט.
דא איז זיין הסכמה אויף ספר נועם מגדים:
Screenshot_20200623-205432_Drive.jpg

און דא איז די הסכמה אויף ספר צאן קדשים (געדריקט אין גמרא מסכת זבחים), אגב איז כדאי צו זעהן די הקדמה. די חוזה שרייבט דארט גאר וואונדערליך.

20200623_211639.jpg

אין ביידע הסכמות חתמ'עט די חוזה מער ווי זיין נאמען און לייגט צו די שטאט "מלאנצוט החונה פה לובלין". אזוי אויך אין ביידע הסכמות שרייבט ער אז ער וועט עס קויפען און אנדערע זאלן עס קויפען. ביי די הסכמה אויף ליקוטי מהרן פעלט דאס.

נאך אן אינטרעסאנטע סתירה איז דא אין די הסכמה. אנפאנג שרייבט דער חוזה: "הלא הוא מחותני חביבי וידידי" און סוף בריוו שרייבט ער "כה דברי האוהבו הגם שאינני יודעו ומכירו". ער האט אים געקענט אדער נישט?
חסידישער_ספקן
מאנשי שלומינו
מאנשי שלומינו
 
הודעות: 65
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יוני 02, 2020 6:14 am
האט שוין געלייקט: 29 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 36 מאל

הודעהדורך חסידישער_ספקן » דינסטאג יוני 23, 2020 9:24 pm

כרם זית האט געשריבן:לדאבון לבי איז מיין ארטיקל קוים צענומען געווארן (קען זיין ווייל די עולם דא איז מער אין די גיסטע פון מאסקאוויטש צימעס...). און די ביסיל וואס האבן יא רעאגירט טוען בכלל נישט אריינגיין אין מיינע טענות.

איך האב פראבירט.....
חסידישער_ספקן
מאנשי שלומינו
מאנשי שלומינו
 
הודעות: 65
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יוני 02, 2020 6:14 am
האט שוין געלייקט: 29 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 36 מאל

הודעהדורך כרם זית » דינסטאג יוני 23, 2020 11:14 pm

חסידישער_ספקן האט געשריבן:איך בין נישט קיין חוקר אין די ביאגראפיע פון הרה"ק החוזה מלובלין זיעועכי"א, און איך בין נישט באקאנט אין אלע הסכמות וואס ער האט יא געשריבן בחייו, אבער פון צוויי אנדערע הסכמות ווייס איך און אפשר קען מען זעהן צו עס ענדלט.
דא איז זיין הסכמה אויף ספר נועם מגדים:
Screenshot_20200623-205432_Drive.jpg

און דא איז די הסכמה אויף ספר צאן קדשים (געדריקט אין גמרא מסכת זבחים), אגב איז כדאי צו זעהן די הקדמה. די חוזה שרייבט דארט גאר וואונדערליך.

20200623_211639.jpg

אין ביידע הסכמות חתמ'עט די חוזה מער ווי זיין נאמען און לייגט צו די שטאט "מלאנצוט החונה פה לובלין". אזוי אויך אין ביידע הסכמות שרייבט ער אז ער וועט עס קויפען און אנדערע זאלן עס קויפען. ביי די הסכמה אויף ליקוטי מהרן פעלט דאס.

נאך אן אינטרעסאנטע סתירה איז דא אין די הסכמה. אנפאנג שרייבט דער חוזה: "הלא הוא מחותני חביבי וידידי" און סוף בריוו שרייבט ער "כה דברי האוהבו הגם שאינני יודעו ומכירו". ער האט אים געקענט אדער נישט?

אין חלק ב פון מיין ארטיקל ווערט אויסגעשמיסט ביידע טענות.
באניצער אוואטאר
כרם זית
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 299
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך מאי 06, 2020 6:41 pm
געפינט זיך: צווישן האמער און נאגל
האט שוין געלייקט: 407 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 360 מאל

הודעהדורך חקרן » מיטוואך יוני 24, 2020 12:38 am

לשם יחוד האט געשריבן:די טעם פארוואס מהאט עס נישט געדריקט שטייט אנדערש, אז סאיז מחמת רוב ענוותנותו.


ס'איז אביסל פלא'דיג ווי אזוי ר' נחמן איז פלוצלינג געווארן אזא מין עניו... א גאנץ לעבן האט ער נישט אויפגעהערט רעדן איבער זיין אייגענעם שבח, צדיק הדור, חידוש הדור, כל גדולי ישראל אצלו כקליפת השום, וואס ער האט אלס נישט צוזאמענגעזאגט אויף זיך.

און פלוצלינג... אזא עניוות...

קלעבט עפעס נישט!
חקרן
היימישער באניצער
היימישער באניצער
 
הודעות: 544
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יולי 11, 2013 1:04 am
האט שוין געלייקט: 107 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 935 מאל

הודעהדורך אישתישבי » מיטוואך יוני 24, 2020 1:24 am

ביסט גערעכט.

אבער די מאדנע מענטשן וואס האבן ליב צו רעדן וועגן זיך אסאך, האלטען אזוי פיל פין זיך, אז זיי זענען ביי די דעה אז נאר ער זעלבסט פארשטייט צו זיך, און נאר ער מעג רעדן וועגן זיך. ווען אנדערע רעדן וועגן זייערע גרויסקייט פלאצען זיי, ווייל דער יעניגער פארשטייט נישט בכלל.


נאך א נקודה למחשבה, דער חוזה וואלט זיך געקענט זעהן אין ענדליכע שיך צו ר' נחמן, ביידע געוועהן גאונים, און גרעסער פין זייערע רבי'ס, (עכ"פ מיט כשרונות), ביידע געהאט געפעכטן מיט זייערע רבי'ס, און ביידע האבן געליטען נפשיות'דיג. דער חוזה האט אויך געליטען רדיפות פין מתנגדים עד יום מותו, כאטש נישט אויף די זעלבע לעוועל ווי ר' נחמן.

עס קען זיין אז דער חוזה האט דווקא יא געוואלט געבן א הסכמה, ווייל ער האט נישט געוואלט מיטגיין מיט דער גאנצע מערכה.

בכלל איז א פלא, אז פין די אלע חולקים אויף ר' נחמן איז כמעט נישטא קיין חידושים בכתב.
א קונץ צו זיין אליהו הנביא? א קונץ צו זיין איש תשבי!
אישתישבי
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2651
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך מערץ 09, 2016 12:19 am
האט שוין געלייקט: 102 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1391 מאל

הודעהדורך חסידישער_ספקן » מיטוואך יוני 24, 2020 2:12 am

כרם זית האט געשריבן:
חסידישער_ספקן האט געשריבן:איך בין נישט קיין חוקר אין די ביאגראפיע פון הרה"ק החוזה מלובלין זיעועכי"א, און איך בין נישט באקאנט אין אלע הסכמות וואס ער האט יא געשריבן בחייו, אבער פון צוויי אנדערע הסכמות ווייס איך און אפשר קען מען זעהן צו עס ענדלט.
דא איז זיין הסכמה אויף ספר נועם מגדים:
Screenshot_20200623-205432_Drive.jpg

און דא איז די הסכמה אויף ספר צאן קדשים (געדריקט אין גמרא מסכת זבחים), אגב איז כדאי צו זעהן די הקדמה. די חוזה שרייבט דארט גאר וואונדערליך.

20200623_211639.jpg

אין ביידע הסכמות חתמ'עט די חוזה מער ווי זיין נאמען און לייגט צו די שטאט "מלאנצוט החונה פה לובלין". אזוי אויך אין ביידע הסכמות שרייבט ער אז ער וועט עס קויפען און אנדערע זאלן עס קויפען. ביי די הסכמה אויף ליקוטי מהרן פעלט דאס.

נאך אן אינטרעסאנטע סתירה איז דא אין די הסכמה. אנפאנג שרייבט דער חוזה: "הלא הוא מחותני חביבי וידידי" און סוף בריוו שרייבט ער "כה דברי האוהבו הגם שאינני יודעו ומכירו". ער האט אים געקענט אדער נישט?

אין חלק ב פון מיין ארטיקל ווערט אויסגעשמיסט ביידע טענות.


ווי איז די חלק ב?
חסידישער_ספקן
מאנשי שלומינו
מאנשי שלומינו
 
הודעות: 65
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יוני 02, 2020 6:14 am
האט שוין געלייקט: 29 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 36 מאל

הודעהדורך טאמבל סאס » מיטוואך יוני 24, 2020 3:37 am

חסידישער_ספקן האט געשריבן:איך בין נישט קיין חוקר אין די ביאגראפיע פון הרה"ק החוזה מלובלין זיעועכי"א, און איך בין נישט באקאנט אין אלע הסכמות וואס ער האט יא געשריבן בחייו, אבער פון צוויי אנדערע הסכמות ווייס איך און אפשר קען מען זעהן צו עס ענדלט.
דא איז זיין הסכמה אויף ספר נועם מגדים:
Screenshot_20200623-205432_Drive.jpg

און דא איז די הסכמה אויף ספר צאן קדשים (געדריקט אין גמרא מסכת זבחים), אגב איז כדאי צו זעהן די הקדמה. די חוזה שרייבט דארט גאר וואונדערליך.

20200623_211639.jpg

אין ביידע הסכמות חתמ'עט די חוזה מער ווי זיין נאמען און לייגט צו די שטאט "מלאנצוט החונה פה לובלין". אזוי אויך אין ביידע הסכמות שרייבט ער אז ער וועט עס קויפען און אנדערע זאלן עס קויפען. ביי די הסכמה אויף ליקוטי מהרן פעלט דאס.

נאך אן אינטרעסאנטע סתירה איז דא אין די הסכמה. אנפאנג שרייבט דער חוזה: "הלא הוא מחותני חביבי וידידי" און סוף בריוו שרייבט ער "כה דברי האוהבו הגם שאינני יודעו ומכירו". ער האט אים געקענט אדער נישט?

סקען נישט זיין אז מחותני איז ר' נתן אדער סיי ווער ס'האט אים געבעטן פאר די הסכמה און איננו מכירו איז אויף ר' נחמן? This already sounds too obvious to be a mistake.
אויב דו מיינסט אז די נומערן וועלן אלעמאל זיגן - דערמאן דיך נאר וויפיל מענטשן די גאז קאמערן האבן געקענט פארנעמען אין א איינצלנע טאג? 10,000 לכל הדעות.
באניצער אוואטאר
טאמבל סאס
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 3345
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג מערץ 08, 2012 8:59 am
געפינט זיך: נישט דאס פלאץ.
האט שוין געלייקט: 5514 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 2853 מאל

הודעהדורך חסידישער_ספקן » מיטוואך יוני 24, 2020 7:24 am

טאמבל סאס האט געשריבן:סקען נישט זיין אז מחותני איז ר' נתן אדער סיי ווער ס'האט אים געבעטן פאר די הסכמה און איננו מכירו איז אויף ר' נחמן? This already sounds too obvious to be a mistake.

ער שרייבט מחותני אינמיטן די טיטלן אויף ר' נחמן......
חסידישער_ספקן
מאנשי שלומינו
מאנשי שלומינו
 
הודעות: 65
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יוני 02, 2020 6:14 am
האט שוין געלייקט: 29 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 36 מאל

הודעהדורך טאמבל סאס » מיטוואך יוני 24, 2020 8:06 am

אה. אבער נאכאלס, ס'קען נישט זיין אז אמאל האט מען זיך געקענט משדך זיין אהן זיך פערזענליך קענען?
אויב דו מיינסט אז די נומערן וועלן אלעמאל זיגן - דערמאן דיך נאר וויפיל מענטשן די גאז קאמערן האבן געקענט פארנעמען אין א איינצלנע טאג? 10,000 לכל הדעות.
באניצער אוואטאר
טאמבל סאס
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 3345
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג מערץ 08, 2012 8:59 am
געפינט זיך: נישט דאס פלאץ.
האט שוין געלייקט: 5514 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 2853 מאל

הודעהדורך נקודת-אמת » מיטוואך יוני 24, 2020 10:59 am

חסידישער_ספקן האט געשריבן:אין ביידע הסכמות חתמ'עט די חוזה מער ווי זיין נאמען און לייגט צו די שטאט "מלאנצוט החונה פה לובלין". אזוי אויך אין ביידע הסכמות שרייבט ער אז ער וועט עס קויפען און אנדערע זאלן עס קויפען. ביי די הסכמה אויף ליקוטי מהרן פעלט דאס.

נאך אן אינטרעסאנטע סתירה איז דא אין די הסכמה. אנפאנג שרייבט דער חוזה: "הלא הוא מחותני חביבי וידידי" און סוף בריוו שרייבט ער "כה דברי האוהבו הגם שאינני יודעו ומכירו". ער האט אים געקענט אדער נישט?

דאס אז ס'שטייט אנדערש די נוסח החתימה, איז לדעתי א ראיה אויף פארקערט, דמה לי לשקר?
(כלומר מסברת המיגו, שאם היה משקר היה מוצא שקר יותר טוב, ואם היו ממציאים הסכמת הרה"ק מלובלין, היו מעתיקים כמו הסכמות אחרות, {יש הרבה מאוד}),
דאס אז ער זאגט נישט אז ער וועט קויפן, איז פשוט ווייל ס'איז אנדערש די הסכמות,
די אנדערע ספרים איז א הסכמה אויף א מענטש, אז אט דער ידיד מיינע וואס איך קען איהם (נאך פאר ווען ער האט ארויסגעגעבן א ספר) און יעצט (האלט ער ביים ארויסברענגען זיינע דיבורים על מכבש הדפוס) אשר על כן רוף איך ארויס אז מ'זאל עם שטיצן, קויפן זיין ספר, נישט משיג גבול זיין, איך אליינ'ס וועל זיין נאה דורש ונאה מקיים,
אויף ליקוטי מוהר"ן, שרייבט דעם רעבי'ן פון לובלין, אז דא האט ער שוין געליינט די גיליוני הספר וואס מ'גייט דרוקן, און ער איז נתפעל געווארן פונעם תוכן הדברים, אשר על כן, על אף ער קען נישט פערזענליך ר' נחמן'ן האלט ער אז ס'לוינט זיך צו קויפן די ספר וויבאלד ס'ערהאלט ווערדפולע תוכן.
דעם הייליגען לובלינער מחמת רוב התפעלותו פון דברי רבי נחמן'ן, באטיטל'ט ער עם מיט'ן שענסט'ן און בעסט'ן, מיט די גרעסטע דברי ידידות בשעריך, דאס איז אלט'ס וועגן די תוכן הדברים וואס ער האט שוין געליינט מדברי תורתו.
ביי מיר קיין איינס פון דיינע קשיות זענען קיין קשיות נישט.
אז דו פארשטייסט די תוכן ההסכמה וועסטו פארשטיין די חילוק, נוסח החתימה קען זיין סיבה לשינויין, (אולי מחמת שינוי מקום המצאו בשעת כתיבת ההסכמה).
הקאצקער זצ"ל שאל לחיהרי"ם זצ"ל על הפסוק אמת מארץ תצמח, מה זורעים בארץ שיצמח מזה האמת ענה לו ה"חידושי הרי"מ" בזה הלשון: אז מען בעגראבט דעם שקר וואקסט ארויס דער אמת.
(אמת ואמונה, קלד)

קומט אויס אז דער כח ההיולי פונעם אמת איז גאר דער באגראבענעם שקר! ודו"ק
באניצער אוואטאר
נקודת-אמת
היימישער באניצער
היימישער באניצער
 
הודעות: 482
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג אוגוסט 31, 2017 3:16 am
האט שוין געלייקט: 403 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 636 מאל

הודעהדורך ריכטיג » מיטוואך יוני 24, 2020 12:26 pm

הערה בעלמא אויפן קעפל פונעם אשכול: "הרב מלובלין" איז געווען הגאון ר' עזריאל הורביץ זצ"ל. די רעדע דא איז פונעם "רבי'ן" פון לובלין.
ס'אינטערסירט דא איינער בכלל? ניין ? או קעי ביי. (קרעדיט:@גראף)
באניצער אוואטאר
ריכטיג
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 2378
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יאנואר 31, 2013 7:11 pm
האט שוין געלייקט: 1866 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1919 מאל

הודעהדורך כרם זית » מיטוואך יוני 24, 2020 2:24 pm

חסידישער_ספקן האט געשריבן:
כרם זית האט געשריבן:
חסידישער_ספקן האט געשריבן:איך בין נישט קיין חוקר אין די ביאגראפיע פון הרה"ק החוזה מלובלין זיעועכי"א, און איך בין נישט באקאנט אין אלע הסכמות וואס ער האט יא געשריבן בחייו, אבער פון צוויי אנדערע הסכמות ווייס איך און אפשר קען מען זעהן צו עס ענדלט.
דא איז זיין הסכמה אויף ספר נועם מגדים:
Screenshot_20200623-205432_Drive.jpg

און דא איז די הסכמה אויף ספר צאן קדשים (געדריקט אין גמרא מסכת זבחים), אגב איז כדאי צו זעהן די הקדמה. די חוזה שרייבט דארט גאר וואונדערליך.

20200623_211639.jpg

אין ביידע הסכמות חתמ'עט די חוזה מער ווי זיין נאמען און לייגט צו די שטאט "מלאנצוט החונה פה לובלין". אזוי אויך אין ביידע הסכמות שרייבט ער אז ער וועט עס קויפען און אנדערע זאלן עס קויפען. ביי די הסכמה אויף ליקוטי מהרן פעלט דאס.

נאך אן אינטרעסאנטע סתירה איז דא אין די הסכמה. אנפאנג שרייבט דער חוזה: "הלא הוא מחותני חביבי וידידי" און סוף בריוו שרייבט ער "כה דברי האוהבו הגם שאינני יודעו ומכירו". ער האט אים געקענט אדער נישט?

אין חלק ב פון מיין ארטיקל ווערט אויסגעשמיסט ביידע טענות.


ווי איז די חלק ב?

כהאלט אינמיטן שרייבן. כהאף סוועט זיין גרייט היינט ביינאכט.
באניצער אוואטאר
כרם זית
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 299
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך מאי 06, 2020 6:41 pm
געפינט זיך: צווישן האמער און נאגל
האט שוין געלייקט: 407 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 360 מאל

הודעהדורך חסידישער_ספקן » מיטוואך יוני 24, 2020 7:46 pm

נקודת-אמת האט געשריבן:דאס אז ס'שטייט אנדערש די נוסח החתימה, איז לדעתי א ראיה אויף פארקערט, דמה לי לשקר?
(כלומר מסברת המיגו, שאם היה משקר היה מוצא שקר יותר טוב, ואם היו ממציאים הסכמת הרה"ק מלובלין, היו מעתיקים כמו הסכמות אחרות, {יש הרבה מאוד}),
דאס אז ער זאגט נישט אז ער וועט קויפן, איז פשוט ווייל ס'איז אנדערש די הסכמות,

קענסט זאגען אפשר אז עס איז נישט קיין טענה, ווייל זיי וואלטן ווען געקענט מזייף זיין וכטענת מיגו. שטערקער און א ראי' אויף פארקערט ווערט דאס נישט. נקוט האי כללא. א מיגו קען גורם זיין אז די טענה וואס דער טוען טענה'ט בפועל זאל זיין "פונקט אזוי שטארק" ווי די טענה פון די מיגו. אויב וועט די יעצטיגע טענה זיין שטערקער, וועט די מיגו זיין אויס מיגו, ווייל מען קען זאגן אז די מענטש האט געזאגט די איצטיגע טענה עס זאל זיין שטערקער. ודו"ק. אבער עכ"פ צו ענטפערן אז עס איז נישט מסתבר אז א זייפן האט דאס פארזעהן איז א טענה הנשמעת.
נקודת-אמת האט געשריבן:די אנדערע ספרים איז א הסכמה אויף א מענטש, אז אט דער ידיד מיינע וואס איך קען איהם (נאך פאר ווען ער האט ארויסגעגעבן א ספר) און יעצט (האלט ער ביים ארויסברענגען זיינע דיבורים על מכבש הדפוס) אשר על כן רוף איך ארויס אז מ'זאל עם שטיצן, קויפן זיין ספר, נישט משיג גבול זיין, איך אליינ'ס וועל זיין נאה דורש ונאה מקיים,

קוק אין די הקדמה אויף צאן קדשים, ער קען נאר די מדפיס און שרייבט מען זאל אים שטיצען וועגן די "תוכן הספר".
נקודת-אמת האט געשריבן:אויף ליקוטי מוהר"ן, שרייבט דעם רעבי'ן פון לובלין, אז דא האט ער שוין געליינט די גיליוני הספר וואס מ'גייט דרוקן, און ער איז נתפעל געווארן פונעם תוכן הדברים, אשר על כן, על אף ער קען נישט פערזענליך ר' נחמן'ן האלט ער אז ס'לוינט זיך צו קויפן די ספר וויבאלד ס'ערהאלט ווערדפולע תוכן.
דעם הייליגען לובלינער מחמת רוב התפעלותו פון דברי רבי נחמן'ן, באטיטל'ט ער עם מיט'ן שענסט'ן און בעסט'ן, מיט די גרעסטע דברי ידידות בשעריך, דאס איז אלט'ס וועגן די תוכן הדברים וואס ער האט שוין געליינט מדברי תורתו.

ער קען אים יא אדער נישט? די הסכמה שטייט אנפאנג "הלא הוא מחותני חביבי וידידי"
נקודת-אמת האט געשריבן:ביי מיר קיין איינס פון דיינע קשיות זענען קיין קשיות נישט.

איך הער. אבער ווייל עס איז נישט קיין קושיא פאר דיר, מיינט נישט אז עס איז נישט קיין קושיא פאר אנדערע,
נקודת-אמת האט געשריבן:אז דו פארשטייסט די תוכן ההסכמה וועסטו פארשטיין די חילוק, נוסח החתימה קען זיין סיבה לשינויין, (אולי מחמת שינוי מקום המצאו בשעת כתיבת ההסכמה).

זעהט אויס אז די האסט נישט געליינט די הסכמה. עס שטייט קלאר פארדעם "לובלין".
חסידישער_ספקן
מאנשי שלומינו
מאנשי שלומינו
 
הודעות: 65
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יוני 02, 2020 6:14 am
האט שוין געלייקט: 29 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 36 מאל

הודעהדורך חסידישער_ספקן » מיטוואך יוני 24, 2020 7:47 pm

טאמבל סאס האט געשריבן:אה. אבער נאכאלס, ס'קען נישט זיין אז אמאל האט מען זיך געקענט משדך זיין אהן זיך פערזענליך קענען?

און ער ריפט די מחותן "חביבי וידידי"?
חסידישער_ספקן
מאנשי שלומינו
מאנשי שלומינו
 
הודעות: 65
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יוני 02, 2020 6:14 am
האט שוין געלייקט: 29 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 36 מאל

חלק ב.

הודעהדורך כרם זית » מיטוואך יוני 24, 2020 9:58 pm

יעצט וואלט איך געוואלט אריינגיין אין די נוסח ההסכמה. לאמיר דורך גיין די הסכמה און זען צי עס זענען דא דברים הצריכים ביאור אין די טקסט אליין. דערנאך וועלן מיר פראבירן צו משוה זיין די לשון פון דער חוזה מלובלין צו אנדערע הסכמות וואס מען ווייסט אז ער האט געשריבן, זען צי מקען עפעס ארויסלערנען. אבער קודם די אנגעבליכע הסכמה אויף ליקוטי מוהר''ן:

הנה יד כתובה אלי באצבע אלקים חרות אשר שלח אלי חד מן קאמייא הלא הוא מחותני חביבי וידידי הרב המאור הגדול איש קדוש מופת הדור נר ישראל פטיש החזק עמוד הימיני מו"ה נחמן נ"י ליקוטים המלאים לה אמיר מלא וגדוש ביראת אלקים בדברים מושכלים שכל אלקים ועיינתי בהם על נכון. והנה מאד ישרו בעיני דברים נבבדים כאלו ולית דין צריך בושש. כי הדברים מאליהם יעידון ויגידון דבר אמת לאמיתו לפי עניינו ודברי אלקים חיים. והנה האי גברא רבא לא צריך לדידי ולא לדכוותי כי מה אני ומה חי שפל ונבזה חדל אישים ומעולם לא הלכתי בגדולות ובנפלאות ממני ליתן הסכמה על ספרים חדשים אמנם לאהבת האמת אמרתי ענוותנותיה דמר גרמא לי והנני מן המסכימים להוציא לאור תעלומות חכמה והנני לא אבא על הלטותא אשר יעשה כמותה בהדפסה בערך עשרה שנים מיום דלמטה בי בלא זה ליקום בארור אשר ישיג וכו' ולהשומע תבוא עליו ברבת טוב. היום יום גימל כ"ו ימים לחודש טבת תקס"ח לפ"ק פה לובלין. כ"ד האוהבו הגם שאינני יודעו ומכירו ומצפה טובתו ובריאותו ושלומו תמיד.
יעקב יצחק במוהר''ר אברהם אליעזר הלוי הורוויץ


די ערשטע אפענע סתירה וועלכע שפרינגט גלייך אין די אויגן איז דאס וואס דער חוזה שרייבט אנהייב אויף ר''נ מיטן טיטל ''מחותני'', אבער צום סוף ביים סיום המכתב שרייבט ער אויף אים ''האוהבו הגם שאינו יודע אותו'', איז וואס גייט דא פאר?
די תירץ אויף דעם איז זייער פשוט. 'מחותני' מיינט נישט א דירעקטן מחותן. נאר וויבאלד ר''נ'ס מחותן האט זיך משדך געווען מיט די חוזה, באטיטלט ער אים מחותן בלשון נשאל. עיין כאן, וכאן.
א צווייטע זאך וואס מען דארף פארשטיין. די הסכמה איך דאך געשריבן צו ר''נ אליין, ווי ער הייבט אן אשר שלח אלי חד מן קאמייא כו' מו''ה נחמן נ'''י, און ער ענדיגט טאקע ידידו הגם שאינו מכירו. איז פארוואס אינמיטן טוישט ער ווי כאילו ער רעדט צו א דריטן וועגן ר''נ, והנה האי גברא וכו'. עס זעט שטארק אויס ווי א חסיד וועלכע וויל גרויס מאכן זיין רבי אין דער לובלינער'ס מויל שרייבט דאס. ווייל אויב זאל דאס זיין אן אמת'ע בריוו וואלט דער שרייבער נישט געטוישט אינמיטן פון א לשון נוכח צו א לשון נסתר?
אויך דאס וואס דער חוזה שרייבט ''והנני לא אבא על הלטותא אשר יעשה כמותה בהדפסה כו''', דאס שיינט אביסל צו זיין גענאשט פון וואס רנ''ת שרייבט אין די הקדמה למהדורה ראשונה אז ר''נ האט געאסרט צו דריקן די הסכמות וועלכע פארבאטן צו דרוקן די ספר אויף די נעקסטע צען יאר. בפרט ווען מיר געפינען אין די הסכמות פון דער לובלינער אויף די ספרים אור החכמה, אור פני משה, און דגל מחנה אפרים אז ער טוט בפירש אסרן צו דרוקן די ספרים פאר די נעקסטע צען יאר. הגם אז לאחר העיון האב איך געטראפן הסכמות וואו דער חוזה שרייבט אן ענדליכע זאך אז ער איז נישט חושד אז אידן וועלן גזלן דער מדפיס, און ממילא פעלט נישט אויס צו אסרן (עיין כאן וכאן), אבער די לשון כי בלאו הכי יקום בארור האב איך נישט געטראפן זולת כאן.
אויך דארף מען פשוט אריינטראכטן. אויב ר''נ האט נישט געוואלט דרוקן קיין הסכמות, כמבואר בהקדמות רנ''ת לספר ליקוטי מוהר''ן דפוס ראשון, דאן וואס איז פשט אז ער האט געבעטן פון דער חוזה מסכים צו זיין? ודוחק לומר אז נאכדעם האט ער חרטה געהאט, וויבאלד די בריוו איז געשריבן געווארן בשנת ההדפה תקס''ח איז שווער צו זאגן אז ר''נ זאל חרטה האבן פון איין מינוט צום צווייטן.

אצינד לאמיר פראבירן משוה זיין די נוסח ההסכמה צו אנדערע הסכמות פון דער חוזה.
איין זאך וואס איז שטארק בולט אין ממש יעדע איינס פון די הסכמות וואס דער חוזה האט געגעבן, איז זיין דערקלערונג אז ער איז נישט ראוי צו געבען הסכמות. למשל ווי ער שרייבט אין זיין הסכמה לספר אור פני משה:

הגם שאין דרכי להתנהג בגדולות ליתן הסכמה על איזה ספר

אדער ווי ער שרייבט אינעם הסכמה לספר אורח לחיים:
הגם שאין דרכי להתנהג בגדולות כי ידוע אנוש ערכו שאיני לא רב ולא מגיד

אויפן ספר דברות שלמה:
הנה ידוע ליודעי, שאין דרכי להתנהג בגדולות ומה גם ליתן הסכמה על ספר

און אויפן ספר דגל מחנה אפרים:
הנה ידוע ענייני לכל יודעי מכירי שדרכי תמיד לטמון ידי מליתן הסכמה על שום ספר

אזוי אויך אין די הסכמות אויף די ספרים נועם מגדים וכבוד התורה און צאן קדשים שרייבט ער אן ענדליכע עניוות נוסח.

יעצט איז פשוט אז איינער וואס וויל נאכמאכן די סגנון פון דער חוזה וועט זיכער מאכן אריינצואווארפן אזא נוסח בתוך המכתב. יעצט לאמיר בודק זיין די אנגעבליכע הסכמה צו ליקוטי מוהר''ן, און יא! דער חוזה שרייבט טאקע מיט זיין באקאנטע סגנון ''והנה האי גברא רבא לא צריך לדידי ולא לדכוותי כי מה אני ומה חי שפל ונבזה חדל אישים ומעולם לא הלכתי בגדולות ובנפלאות ממני ליתן הסכמה על ספרים חדשים'', איז לכאורה הכל שריר וקיים. אבער ניין.
דא הייבט זיך אן די פראבלעם. דער חוזה האט טאקע אייביג געשריבן אזא נוסח. אבער אייביג איז די נוסח געווען אין אנפאנג פון די בריוו אלס אן אריינפיר אז כאטש וואס ער געט געווענטליך קיין הסכמות דאך וכו'. אבער אין די הסכמה אויף ליקוטי מוהר''ן שטייט די נוסח ערשט אינמיטן פון די בריוו. עס זעט שטארק אויס אז א שווינדלער וועלכע האט געזען די סגנון פון דער חוזה, אבער נישט געכאפט אז ער שרייבט עס אייביג אין אנהייב פון די בריוו, האט וועלנדיג פעלטשן זיין סגנון אריינגעלייגט די נוסח.
רעדאגירט געווארן צום לעצט דורך כרם זית אום פרייטאג יוני 26, 2020 3:47 pm, רעדאגירט געווארן איין מאל בסך הכל.
באניצער אוואטאר
כרם זית
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 299
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך מאי 06, 2020 6:41 pm
געפינט זיך: צווישן האמער און נאגל
האט שוין געלייקט: 407 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 360 מאל

נעקסט

גיי צוריק היסטאריע

ווער איז יעצט דא?

באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און איין גאסט