"וועקט אייך אויף ראקלענד"

[בדחן]

גערעכט, אבער דאס ברענגן די מידיא ביי יענעם אין סטאר אויף א פרייוועט פראפעטי, האט געמאכט אז עס זאל זיין מער ווי א פשוט'ע איינקויף, און די וועג ווי אזוי די מידיא לייגט עס אראפ זעט מען אז דא האט מען געהאט א באהאלטענע ציל נאכאמאל צו באשמיצען און ארויסברענגט די עוולת פון די חסידישע קאמינוטי.

[יידל]

רעדענדיג איבער די ווערטיל, עס איז מסתבר אז ״איך אויך״ מיט זיין ווערטיל ״שווארצע מאנקיס״ האט זיך זיכער באצויגען דערצו לויט די אנגעמיגענע מיינוג ביי טייל חברי הקאווע אז מענטשן שטאמען פון מאנקיס.

אויב מיינסטו די מיינונג אז מענטשן שטאמען פון די זעלבע בע"ח פון וועם די מאנקי שטאמט, פארוואס האסטו אנגעכאפט מאנקיס? לויט דעם דעה שטאמען מענטשן אויך פון פיש, פון באקטיריע וכו'.

[בדחן]

איך בין לגמרי נישט באקאנט און די גאנצע נושא {וואס במשכל ראשון זעט עס אויס היפך פסוקי פרשות בראשות} איך האב עס נאר געשריבען כדי אראפצוברענגן די מעשה/משל דערנאך,

[הערשי]

ראסיזעם איז נישט אויסגעהאלטן, אבער עס איז די יודישע וועג פון חינוך אויסצולערענן דעם יוגענט אז מען זאל אראפקיקען דעם לעבנ׳ס שטייגער פינעם גוי, און אז א גוי׳שע לעבינגסשטייגער איז ליידיג פוסט לעומות דעם לעבענס שטייגער פון א איד, עס איז אויסגעהאלטן תורה׳דיג און מענטשליך,

ס'הייסט אנשטאט ארויסהייבן די תוכן פון אידישקייט, קלאפט מען די גויאישע פוסטקייט. ס'גרינגער. און ווען דאס קינד וועט זיך אויסוואקסן און אפשר זען אז ביי די גוים איז נישט פיל פוסטער ווי ביי אים, העט מען אים פארקלעפן די אויגן, און אויס פראבלעם.
ראסיזאם איז נישט אויסגעהאלטן? דאס אלס? קידוש מאכן פאר מוסף איז נישט אויסגעהאלטן. ראסיזם האט פארשניטן זעקס מיליאן פון אונזער פאלק. ראסיזם איז דער שורש פורה ראש ולענה פון רוב קאנפליקטן אויף דער וועלט, מבית ומחוץ, בהוה ובעבר.

מען דארף טאקע האלטן בכבוד א יעדע בריאה וואס השי״ת האט באשאפן, מען דארף אבער פארשטיין זיין לעוועל לעומת אונזער לעוועל, און אז מיר זענענן עם הבנחר און אפגעטיילט פינעם גוי, און אזא לעבן פינעם גוי דארף מען ממאס זיין

יא, מכבד זיין יעדער בריאה, סיי מענטש, סיי בהמה, סיי שווארצער. אז דער אייבערשטער האט באשאפן שווארצע, מסתמא ברענגען זיי עפעס א תועלת פארן מבחר יצורים, דער איד.

א ווערטעל אויף א טינקעלן גוי גייט נישט אריין בגדר ראסיזם, נישט א יעדער וואס מאכט א ווערטעל איז א ראסיסט, והא ראיה אז אידן אויף אידן מאכען אויף ווערטליך, און טינקעלע אויף טינקעלע מאכען אויך ווערטליך, א ווערטעל איז א ווערטיל און עס גייט נישט בגדר פרעדיגען ראסיזם.

אפשר קלערט איר אויף וואס מיינט יא ראסיזם? רופן א שווארצער "טונקעלע גוי" בדרך חיבה גייט אריין בגדר ראסיזם? זאגן "שווארצע גוי" במקום גבר אלים איז ראסיזם? צוגלייכן שווארצע צו מאלפעס מוז זיין גאר א געלונגען וויץ, אפילו דער באטריבנער היטלער פלעגט צו שמייכלען דערפון. לצנות האט א שטאקער כח. שטערקער ווי די מיליאנען פארקנעכטע מוסקלען וואס אט די וויץ האט געהאלפן פארשקלאפן.

מורי ורבותי, מען האט שוין גערעדט דערפון, אבער מען דארף עס כסדר חזר'ן. מיר זענען שולדיג אין גענוי די פארברעך וואס האט אנגעברענט די שואה: פאלש-וויסנשאפטליכע \ תורה'דיגע -ראסיזם. אלע מענטשן זענען באשאפן גלייכן, און יא, איך קוק אויף דיר זשעפערסאן, "אלע" מענטשן.
ס'יעצט ימי בין המצרים, גייט מען אודאי רעדן פונעם חורבן, זאל מען נישט זאגן "די גוים האבן חרוב געמאכט אונזער בית המקדש, די גוים האבן אויס'שחט'ן ירושלים." דאס גיבט דער רושם כאילו די גוים אשר בצילם אנו חוסים זענען עפעס שולדיג אין אונזער תשעה באב. מען זאל זאגן "די כשדים האבן, די רוימער האבן". און מיט דעם וועלן מיר טיילן אונזער אנטריסטונג מיט פיל אנדערע פעלקער. די רוימער האבן צעשטערט די גריכישע שטעט וואס האבן אזויפיל צוגעגעבן צו דער מענטשהייט. די כשדים האבן חרוב געמאכט די אשורים, וועמען מיר האבן צו פארדאנקן כתב אשורית, און די כשדים האבן געפלינדערט עגיפטן, איינע פון די עלטסטע ציוויליזאציעס אין היסטאריע.
די אלע פעלקער זענען חלף עבר, ווייל פעלקער לעבן עפ"י רוב נישט איבער קיין אויסראטונג קאמפיין. מיר אידן זענען אבער אזוי געלונגען, מיר קענען איבערלעבן אלע שוועריגקייטן. ווייל אונז זענען אזוי ספעשעל!
איר זעט, בדחן, מ'קען אויסלערענען די יונגעט ארויפצוקוקן אויף אונזער מורשת בו בזמן וואס מען קען שעצן די מורשת פון אנדערע פעלקער אויך. מ'קען גיין פאזיטיוו.

[זר זהב]

גערעכט גערעכט

[בדחן]

מורי ורבותי, מען האט שוין גערעדט דערפון, אבער מען דארף עס כסדר חזר'ן. מיר זענען שולדיג אין גענוי די פארברעך וואס האט אנגעברענט די שואה: פאלש-וויסנשאפטליכע \ תורה'דיגע -ראסיזם. אלע מענטשן זענען באשאפן גלייכן, און יא, איך קוק אויף דיר זשעפערסאן, "אלע" מענטשן.

וואלסט זיך געוואלט בעסער מסביר זיין??

[בדחן]

דרך אגב, איינער האט מיר געפרעגט אין אישי וואס איז לויט מיין מיינוג ראסיזעם? איך האב אים געענפערט אז מיר האבן דא @יואליש וואס איז א מומחה אין די נושא, און ער האט אראפגעלייקט די פאלגענדע כלל איבער וואס עס הייסט ראסיזם:

ראסיזים איז ווען מ'טוט זשענערעלייזן באזירט אויף ראסע. שווארצע זענען... וויייסע זענען... אשכנזים זענען.... ספרדים זענען... אידן זענען... וכו' נישט קיין חילוק צו מ'טיט זשענערעלייזן איבער טעמפערמענט, איי קיו, ריינקייט, ביזנעס עטיק.

ווען איינער זאגט "שווארצע" זענען אימפאלסיוו. האט ער נישט געמאכט א סאסי-עקענאמיק סטעיטמענט. ער האט געמאכט א זשענערעל סטעיטמענט איבער א ראסע.

לויט זיין כלל - וואס אגב זעט אויס אמת - האב איך געגעבן עטליכע ביישפילען ווי מען קען טרעפן בולט'דיגע ראסיזם ביי אידן, ווי למשל רבורה פעלדמאן'ס בוק, די ארטיקעל אינעם ניו יוארקער מאגאזין פון שווארטץ, טייל ארטיקלען אין די וועב סייט אןפיאות, וכדומה, איך באשולדיג נישט ח"ו קיינע פון די שרייבער אלץ ראיסטען אבער הצד השווה שבהן אז אסאך פון זייערע ארטיקלען טוען זשענערעלייזן באזירט אויף חסידישע אידן אז..... חסידישע אידן זענענן...... {און לו יהא עס זאל זיין אמת, איז עס לויט @יואליש אויך ראסיסטיש, כ"ש ווען רוב זאכען זענענן ליגענט}

[הערשי]

מורי ורבותי, מען האט שוין גערעדט דערפון, אבער מען דארף עס כסדר חזר'ן. מיר זענען שולדיג אין גענוי די פארברעך וואס האט אנגעברענט די שואה: פאלש-וויסנשאפטליכע \ תורה'דיגע -ראסיזם. אלע מענטשן זענען באשאפן גלייכן, און יא, איך קוק אויף דיר זשעפערסאן, "אלע" מענטשן.

וואלסט זיך געוואלט בעסער מסביר זיין??

דער געדאנק אז איין ראסע איז אין א וועג בעסער ווי א צווייטער איז דער באזיס פון אריאניזם און ראסיסטישע סופרעמאציטעט און האט געדינדט אלס בארעכטיגונג פאר קנעכטשאפט און די האלאקאסט צוגלייך. ועדיין הוא מרקד ביננו, דגוש אויף ביננו.

[בדחן]

סאו יודן זענען נישט בעסער ווי גוים? מיר זענענן נישט א עם הנבחר פון מתן תורה ביים בארג סיני??

[הערשי]

דרך אגב, איינער האט מיר געפרעגט אין אישי וואס איז לויט מיין מיינוג ראסיזעם? איך האב אים געענפערט אז מיר האבן דא @יואליש וואס איז א מומחה אין די נושא, און ער האט אראפגעלייקט די פאלגענדע כלל איבער וואס עס הייסט ראסיזם:

ראסיזים איז ווען מ'טוט זשענערעלייזן באזירט אויף ראסע. שווארצע זענען... וויייסע זענען... אשכנזים זענען.... ספרדים זענען... אידן זענען... וכו' נישט קיין חילוק צו מ'טיט זשענערעלייזן איבער טעמפערמענט, איי קיו, ריינקייט, ביזנעס עטיק.

ווען איינער זאגט "שווארצע" זענען אימפאלסיוו. האט ער נישט געמאכט א סאסי-עקענאמיק סטעיטמענט. ער האט געמאכט א זשענערעל סטעיטמענט איבער א ראסע.

לויט זיין כלל - וואס אגב זעט אויס אמת - האב איך געגעבן עטליכע ביישפילען איבער ראסיזם, ווי למשל רבורה פעלדמאן'ס בוק, די ארטיקעל אינעם ני יוארקער מאגאזין פון שווארטץ, טייל ארטיקעלען אין די וועב סייט אןפיאות. וכדומה.

אינטערעסאנט אז אין אלע ביישפילן זענט איר אויף די נעמענדע זייט. אפשר פרובירט איר אויפצוקומען מיט משלים וואו איר באגייט ראסיזם.
באמת, זענען אייערע ביישפילן נישט ריכטיג. חסידות איז א שיטה נישט קיין ראסע. צו זשענערלייזן איבער חסידים איז דעריבער נישט קיין ראסיזם.

[זר זהב]

הערשי, 'אידן' זענען אויך נישט א ראסע.

[בדחן]

דער געדאנק אז איין ראסע איז אין א וועג בעסער ווי א צווייטער איז דער באזיס פון אריאניזם און ראסיסטישע סופרעמאציטעט און האט געדינדט אלס בארעכטיגונג פאר קנעכטשאפט און די האלאקאסט צוגלייך. ועדיין הוא מרקד ביננו, דגוש אויף ביננו.

סאו יודן זענענן נישט בעסער ווי גוים? מיר זענענן נישט א עם הנבחר פון מתן תורה ביים בארג סיני??

דרוק מיר נישט צו דארט וואו איך וויל נישט גיין.

הו קעריס ווי דו ווילסט יא אדער נישט גיין? דו ביסט נישט די נושא דא,
איך האב געשריבען אז אידן זענענן עם הנבחר און זיי זענענן א העכערע לעוועל ווי א גוי..

דו האלסט אנדערש?

[ונבנתה העיר]

בדחן, זר האט שוין גענטפערט.

[הערשי]

מורי ורבותי, מען האט שוין גערעדט דערפון, אבער מען דארף עס כסדר חזר'ן. מיר זענען שולדיג אין גענוי די פארברעך וואס האט אנגעברענט די שואה: פאלש-וויסנשאפטליכע \ תורה'דיגע -ראסיזם. אלע מענטשן זענען באשאפן גלייכן, און יא, איך קוק אויף דיר זשעפערסאן, "אלע" מענטשן.

וואלסט זיך געוואלט בעסער מסביר זיין??

דער געדאנק אז איין ראסע איז אין א וועג בעסער ווי א צווייטער איז דער באזיס פון אריאניזם און ראסיסטישע סופרעמאציטעט און האט געדינדט אלס בארעכטיגונג פאר קנעכטשאפט און די האלאקאסט צוגלייך. ועדיין הוא מרקד ביננו, דגוש אויף ביננו.

סאו יודן זענענן נישט בעסער ווי גוים? מיר זענענן נישט א עם הנבחר פון מתן תורה ביים בארג סיני??

אידן זען נבחר געווארן דורך דעם וואס זיי האבן מקבל געווען די תורה. ה' מסיני בא וזרח מהר שעיר למו. החזירה הקב"ה על כל אומה ולשון. אויך היינט קען יעדער אריינקומען תחת כנפי השכינה און ווערן א נבחר.

[הערשי]

הערשי, 'אידן' זענען אויך נישט א ראסע.

ס'איז קאמפליצירט. בכל אופן, צו זשענערלייזן איבער אידן, נישט איבער אידישקייט, איז ראסיזם. וק"ל.

[בדחן]

הערשי, 'אידן' זענען אויך נישט א ראסע.

בדחן, זר האט שוין גענטפערט.

איך כאפ נישט וואס ער האט געענפערט.. מען מעג יא פרעדיגען קעגן אשכנזים/ספארדים/חסידים/ליטאים, וויבאלד אידן זענענן נישט קיין ראסע??

[בדחן]

הערשי, 'אידן' זענען אויך נישט א ראסע.

ס'איז קאמפליצירט. בכל אופן, צו זשענערלייזן איבער אידן, נישט איבער אידישקייט, איז ראסיזם. וק"ל.

למשל ווען מען שרייבט אז אין וומסב"ג טוט מען מעשים אשר לא יעשו, הייסט עס נישט קיין ראסיזם? פארוואס? זיי זיך מסביר.

[זר זהב]

הערשי, 'אידן' זענען אויך נישט א ראסע.

ס'איז קאמפליצירט. בכל אופן, צו זשענערלייזן איבער אידן, נישט איבער אידישקייט, איז ראסיזם. וק"ל.

דאס זעלבע קען איך זאגן אז צו זשענערלייזן איבער אלטרא ארטאדאקס חסידים, נישט איבער אידישקייט, איז ראסיזם.

[הערשי]

הערשי, 'אידן' זענען אויך נישט א ראסע.

ס'איז קאמפליצירט. בכל אופן, צו זשענערלייזן איבער אידן, נישט איבער אידישקייט, איז ראסיזם. וק"ל.

למשל ווען מען שרייבט אז אין וומסב"ג טוט מען מעשים אשר לא יעשו, הייסט עס נישט קיין ראסיזם? פארוואס? זיי זיך מסביר.

כ'פארשטיי נישט וואס דו מיינסט. ווערן אט די לא יעשו'ס נעשו'ס, איז דאך עס אמת. אויב ס'איז שקר, דארפן מען זיך דערגרונטעווען אין די מאטיוון פאר פארשפרייטן שקר. אפשר א בלינדע פיינטשאפט צו א געוויסע לענענסשטייגער (אומטאלעראנץ אבער נישט ראסיזם, און נישט אזוי שעדליך), אדער אפשר פראסט אנטיסעמיטיזם. געווענטליך איז שווער צו באשולדיגן אידן אין אנטיסעמיטיזם, און ממילא אין ראסיזם.

[הערשי]

הערשי, 'אידן' זענען אויך נישט א ראסע.

ס'איז קאמפליצירט. בכל אופן, צו זשענערלייזן איבער אידן, נישט איבער אידישקייט, איז ראסיזם. וק"ל.

דאס זעלבע קען איך זאגן אז צו זשענערלייזן איבער אלטרא ארטאדאקס חסידים, נישט איבער אידישקייט, איז ראסיזם.

ס'איז עפעס א שקלא וטריא מיט הוה אמינא'ס און וואס-מ'קען-זאגן'עכצער? איר ווייסט וואס ס'מיינט א ראסע? לאמיר אייך געבן א שליסל, א ראסע איז נישט עפעס וואס מען קען באשליסן צו מען וויל זיין דערין אדער נישט.

[זר זהב]

איך זעה אז די האסט יא באשלאסען. די פאקט איז אז 'אידן' און רעליגיע בכלל זענען נישט א ראסע.

[בדחן]

הערשי, 'אידן' זענען אויך נישט א ראסע.

ס'איז קאמפליצירט. בכל אופן, צו זשענערלייזן איבער אידן, נישט איבער אידישקייט, איז ראסיזם. וק"ל.

למשל ווען מען שרייבט אז אין וומסב"ג טוט מען מעשים אשר לא יעשו, הייסט עס נישט קיין ראסיזם? פארוואס? זיי זיך מסביר.

כ'פארשטיי נישט וואס דו מיינסט. ווערן אט די לא יעשו'ס נעשו'ס, איז דאך עס אמת. אויב ס'איז שקר, דארפן מען זיך דערגרונטעווען אין די מאטיוון פאר פארשפרייטן שקר. אפשר א בלינדע פיינטשאפט צו א געוויסע לענענסשטייגער (אומטאלעראנץ אבער נישט ראסיזם, און נישט אזוי שעדליך), אדער אפשר פראסט אנטיסעמיטיזם. געווענטליך איז שווער צו באשולדיגן אידן אין אנטיסעמיטיזם, און ממילא אין ראסיזם.

האסט זיך זייער גוט מסביר געווען, מן הסתם לויט דיר איז די זעלבע זאך אויך ווען איינער זאגט ״שווארצע מאנקיס״ אדער ווען איינער זאגט אז שווארצע זענענן דראגס עדיקטס, דעמלאטס דארף מען זיך דערגרונטעווען און זען צו עס איז אמת, און אויב נישט וואס עס איז די מאטיווען פון פארשפרייטען שקר, לויט דיר איז נישט דא מער קיין באגריף פון ראסיזם, אדער איז עס אמת און עס איז אויטעמאטיש נישט קיין ראסיזם, אדער איז עס שקר, און שקר איז שקר.

do i miss something??

[הערשי]

מען דארף זיך דערגרונטעווען צו שווארצע זענען מאנקיס?
Do I miss something?
פארברעכן סטאטיסטיקס זענען סאציא-עקאנאמיק פאקטן. צו געבן א באדייט אויף די פאקטן אז שווארצע זענען גענויגט צו פארברעכן מצד טבעם איז ראסיסטיש.
כ'פארשטיי נישט וואס דו ווילסט פונקטליך מיט דיין פילפול דא. כ'האב געזאגט אז פארשפרייטן שקרים איבער א געמיינדע קען אדער יא אדער נישט זיין מיט ראסיסטישע מאטיוון. אבער די רעדע איז נאר אויב ס'איז שקר.
לגבי מיין ענטפער איבער עם הנבחר, זע מיין תגובה אויבן:
"אידן זען נבחר געווארן דורך דעם וואס זיי האבן מקבל געווען די תורה. ה' מסיני בא וזרח מהר שעיר למו. החזירה הקב"ה על כל אומה ולשון. אויך היינט קען יעדער אריינקומען תחת כנפי השכינה און ווערן א נבחר."

[בדחן]

די פאקט איז אז 'אידן' און רעליגיע בכלל זענען נישט א ראסע.

זיי זיך בעסער מסביר, ווי כאפט עס א נפק״מ?
דו מיינסט צו זאגען אז איינער וועט זיך נעמען פרעדיגען קעגן אידן וועט ער נאר זיין א אנטיסמיט אבער נישט א ראסיסט?!

[ונבנתה העיר]

הערשי, 'אידן' זענען אויך נישט א ראסע.

בדחן, זר האט שוין גענטפערט.

איך כאפ נישט וואס ער האט געענפערט.. מען מעג יא פרעדיגען קעגן אשכנזים/ספארדים/חסידים/ליטאים, וויבאלד אידן זענענן נישט קיין ראסע??

אשכנזים און ספרדים זענען יא א ראסע, אבער א רעליגיע - ווי הערשי זאגט - איז א זאך וואס מענטשן זענען בוחר יא אדער נישט צו פראקטיצירן, פונקט ווי מענטשן זענען בוחר צו נעמען א האנדא אדער א טאיאטא.

למשל דא האסטו אידן פון אן אנדערע ראסע.