עקסקלוסיוו: "דער ראדימנער פראצעס"

קאמענטארן און דיסקוסיעס אויף ארטיקלען

הודעהדורך דער געוואגטער יונגעל » זונטאג אקטאבער 30, 2016 7:07 pm

אנגעהויבן ארבעטן אויף די פערדע פארזעצונג. וועט ערשיינען אינעם 'אסיף' בקרוב.
באניצער אוואטאר
דער געוואגטער יונגעל
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1327
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג דעצעמבער 30, 2014 12:43 am
האט שוין געלייקט: 1872 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 3484 מאל

דער ראדימנער פראצעס - פערדער פארזעצונג (אסיף):

הודעהדורך דער געוואגטער יונגעל » מאנטאג נאוועמבער 14, 2016 3:34 pm

פון זלאטע'ס שידוך מיט דאמיניק'ן האט זיך אויסגעלאזט א זייפן בלאז. זלאטע איז צוריק געקומען פון מאריענבאד קיין ראדימנא, אבער האט איר חתן אברהם נישט געקענט געפונען.

דאמיניק האט דערשנאפט פון דאס ביסל אינפארמאציע וואס ער האט זיך נאכגעפרעגט אויף איר, אז זי איז פאר אים נישט פאסיג. אן אנטוישטער, האט ער אפגעהאקט די צוגרייטונגען צום חתונה, און געבראכן דעם שידוך. ווייזנדיג זלאטע'ן זיין רוקן, האט ער זיך צוריקגעדרייט צו זיין רוטינער לעבן ווי ביז יעצט.

זלאטע האט געווענדעט אירע טריט צום באן סטאנציע אפרייזנדיג צוריק קיין אושווענצים. אין אושווענצים איז זי אריבער איינשטיין ביי איר פלומעניק דוד ווייס. זלאטע האט פיין פארברענגט ביי איר פלומעניק און פלומעניצע אין שטוב, שמועסענדיג זכרונות און פאמיליע אנדענקענישן.

זלאטע האט זיי פארציילט, אז זי האט דא אין פוילן קרובים פון איר פארשטארבענער מאן בצלאל: "דאס איז דער ראדימנער רב מיט זיין משפחה, זיי האבן מיך גאר שטארק מקרב געווען ווען איך בין אנגעקומען קיין פוילן. ער גייט אין די נאנטע טעג אריבערשיקן צוויי פון זיינע טעכטער מיט א מתנה פאר מיר".

***

ווי ערווארטעט זענען די ראדימנער רבי'נס טעכטער אנגעקומען קיין אושווענצים. די טעכטער מאניע האלבערשטאם און חוה קלינגבערג האבן אנגעקלאפט אין טיר פון דוד ווייס, וואו זיי זענען פארבעטן געווארן זיך היימיש צו מאכן.

די ערשטע פאר טעג זענען געווען פארהעלטניסמעסיג רואיג. זיי האבן שטילערהייט פארהאנדלט מיט זלאטע, אז זי זאל פון זיי פארשוואונדן ווערן אויף אייביג. זלאטע האט זיך געהאלטן ביי אירס, און זיי האבן איר אהין דערלאנגט נאך צוויי שנירלעך פערל, האפנדיג אז דאס וועט ווירקן אויף אירע פארלאנגען - אבער אומזיסט.

זיי האבן אפילו אהין געגעבן דאס טייערסטע: דער טאביק פושקעלע פונעם הייליגן בני יששכר. דער טאביק פושקע וואס ער האט באקומען בירושה איז געווען פון זייער טאטע'נס טייערסטע און חשוב'סטע חפצים וואס ער פלעגט היטן דערויף ווי אויף זיינס א קינד.

דוד איז שאקירט געווארן הערענדיג די קראקאווער רעבעצין קלינגבערג ספאזמירט און קוויטשעט: "איך וויל נישט לעבן! איך וועל נישט איבערטראגן די חרפה!".

- "וואס גייט דא פאר?" האט זיין שאלה געלאנדעט, האלב צו זיך האלב צו רעבעצין קלינגבערג.

די ראדימנע טעכטער, פרוי קלינגבערג, און פרוי האלבערשטאם - די צאנזער רעבעצין, האבן אויסגעבראכן אין א געוויין, פארציילנדיג פאר דוד ווייס וואס ס'גייט דא פאר. "מיר זעען נישט קיין וועג ארויס! העלף אונז ארויס אין אונזער טרויעריגער לאגע. אונז וועלן זיך מער פאר קיין מענטשן זיך נישט קענען באווייזן דאס פנים פון בושה" - האבן זיי אונטער געקרעכצט.

דוד האט אפירגענומען זיין מומע זלאטע און איר א פרעג געטון: "זלאטע, זאג מיר, וואס דא גייט פאר? די גאנצע מעשה".

זלאטע האט אים פארציילט אלץ וואס האט זיך אפגעשפילט, און וואס זי פארלאנגט פון דער ראדימנער רבי'ן. "אויב ער האט מיט מיר חתונה געהאט, זאל ער זיך אפטיילן פון זיין פרוי" - איז זלאטע מסביר ווי א געניטער אדוואקאט.

- "אבער אלץ א רב, א צדיק, וואס וואוינט שוין מיט זיין פרוי דרייסיג יאר, קען ער דאס נישט האבן געטון", אייסערט זיך איר נעפיו ווייס.

- "געבט נאר א קוק! דא האט איר דעם דאקומענט אז ער האט לעגאל חתונה געהאט צו מיר! פארוואס מאכט איר מיר צונישט?", שרייט זלאטע מיט קענטיגער אויפברויז.

מר. ווייס האט אזאנס מער נישט געקענט דערהייבן.

- "טרעפט אייך א צווייטער דירה וואו זיך אויפצוהאלטן. גייט וואו איר ווילט, אבער ביי מיר קענט איר נישט בלייבן", האט ער איר קלארגעשטעלט אומצוויידייטיג.

***

זלאטע איז ארויס שפאצירן איבער די אושווענצינער גאסן, און דערנאך איז זי אריבער צו א צווייטן, א באקאנטן אין אושווענצים, חיים פויזנער.
1. דער אידישער מארק אין אושווענצים.jpg
דער אידישער מארק אין אושווענצים

ביי פויזנער'ן האט זלאטע פריש אנגעהויבן צו שיקן בריוון צום ראדימנער רבי'ן. אין אירע בריוון פלעגט זלאטע שרייבן איבער איר לאגע. צומאל פלעגן די בריוון זיין געשריבן פול מיט ווייטאג, א צווייט מאל פון אויפרעגעניש, און א דריטע מאל פון בענקעניש צו זיין 'שלום עליכם' און 'קידוש מאכן'...

יעצט ביי פויזנער אינדערהיים האט זי אפגעשריבן גאר א שארפן בריוו, ווי זי טאדעלט דעם ראדימנער רבי'ן מיטן מיטלסטן פינגער...

מיר וועלן ציטירן א קליין שטיקל פונעם בריוו (דער בריוו אין פולן קאנטעקסט וועט פארגעליינט ווערן און א שפעטערע קאפיטל), ווי זי שרייבט אים איבער דעם דיאלאג וואס זי האט געפירט מיט דעם רבי'נס טעכטער ביי ווייס אינדערהיים:

"בשעת דיינע טעכטער זענען דא געווען, האב איך זיי געזאגט: ענטווערער-אדער: אדער איך וועל געבן אייער מאמע'ן 4000 דאלאר, זי זאל נעמען פון דיר א גט, און ארויף גיין קיין ארץ ישראל, און אויב נישט, זאלסטו מיר געבן א גט.

איך האב זיי אויך דערמאנט דער משפט פון שלמה המלך מיט די צוויי ווייבער, מיטן לעבעדיגן קינד. די מאמע פון לעבעדיגן קינד האט רחמנות געהאט און געזאגט: "געבט איר אוועק דאס קינד". אזוי איז ביי מיר אויך דאס אייגענע... אדער די ווילסט לעבן מיט מיר אזוי ווי דער סדר העולם איז, אדער, פארפאלען, בלייבן ביי יענע, און געב מיר א גט...

...דערמיט וואס דו האסט אהער געשיקט דיינע צוויי טעכטער, אז זיי זאלן מיט מיר דורכקומען, האסטו זיך גאר קיין טובה נישט געטון. טאמער האט נאך קיינער נישט געוואוסט, איז דער עולם - דורך דיינע טעכטער - געוואהר געווארן די גאנצע מעשה..."

***

די צוויי רעבעצינ'ס זענען אהיימגעפארן פון אושווענצים מיט ליידיגע הענט, נישט באווייזנדיג צו עררייכן א פארשטענדעניש מיט זלאטע'ן. איידער די טעכטער האבן זיך געשיידט, דער ערשטער קיין קראקא, און דער צווייטער קיין צאנז; האט פרוי קלינגבערג געמאלדן פאר זלאטע, אז אויב קומט זי קיין קראקא, קען מען אפשר זעהן עפעס אויסצוארבעטן, אז זי זאל זיין גליקליך און צופרידן.

ווען מאניע האלבערשטאם איז אהיימגעקומען קיין צאנז, האט זי באשלאסן איינצושפאנען חיים לעהרער פאר הילף. מאניע האט געוואוסט אז חיים לעהרער איז א געשוואוירענער אנהענגער פון איר טאטע'ן, דער ראדימנער רבי'ן, און וועט גרייט זיין צוצולייגן א פלייצע ארויסצוהעלפן. זי האט אויסגעפאקט דאס גאנצע פעקל אירע פאר לעהרער'ן, האפענדיג אז די ישועה ליגט ביי אים.  

חיים האט ארויסגעוויזן גרויס מיטלייד און סימפאטיע צו פרוי האלבערשטאם'ס נעבעכדיגער שילדערונג.

- "זארגט נישט, איך וועל טון וואס איך קען צו העלפן אייער טאטע'ן!", האט לעהרער געזאגט, נאכן אויסהערן אירע קרעכצן און זיפצן, אן איר איבערהאקן אפילו איין מאל.

לעהרער, ווילנדיג זיין זיכער אז זאכן גייען ריכטיג, האט זיך תיכף פארבינדן מיט א לעגאלן אדוואקאט צו הערן ראט און נעמען שריט.

חיים לעהרער איז אראפגעפארן קיין קראקא צום הויז פון הרב מענדיל קלינגבערג (איידעם ביים ראדימנער) אויף כאזשע ציאלא - גאס נומער 12. לעהרער און קלינגבערג זענען ארויס אויף א שפאציר  מטכס עצה צו זיין  וויאזוי מען זעט זיך ארויס פונעם פלאנטער.

- "זלאטע איז געווען ביי מיר אינדערהיים, און דרייט מיר דאס קאפ וועגן מיין שווער, זאל זי גיין צו אלע רוחות און צוריה לאזן", האט הרב קלינגבערג זיך אפגערעדט פאר לעהרער.

2. א מזט צום שידוך שליסן פון הרב מענדל קלינגבערג.png
2. א מזט צום שידוך שליסן פון הרב מענדל קלינגבערג.png (64.26 KiB) געזען געווארן 2420 מאל

אזוי שפאצירנדיג איבער די קראקעווער אידישער געסלעך, געבט הרב קלינגבערג א ציה דאס ארבל פון לעהרער, און פינטלט מיטן פינגער: "געב א קוק! דארט שפאצירט זי די שווארצע זלאטע!".

- "דו בלייב דא פון אונטערוויילעכץ, קום נישט מיט", שעפשעט לעהרער, געכאפט אין א קענטיגער שאק.

[center]
3. קראקאווער אידן  קופקענען אין די  אידישע געסלעך.jpg

קראקאווער אידן קופקענען אין די אידישע געסלעך
[/center]
לעהרער האט אנגעהויבן שפרייזן מיט שנעלע טריט, גרייכנדיג זלאטע ביים נעקסטן געסל.

- "מומע'שי איר זענט א היגער?".  

- "וואס איז דאס אייער עסק, יונגערמאן?".

- "איך האב א קראנק קינד, און איך דארף א רבי'ן".

- "ווי אזוי הייסט אייער קינד מיט דער מאמע'ס נאמען?".  

- "איר זענט א רבי?".

- "איך קאן דאס זעלבע וואס א רבי קאן!".

מיט דעם האט זיך געענדיגט די ערשטע געשפרעך צווישן חיים לעהרער און זלאטע רובין.

***

חיים איז פון דארט אוועק צו קלינגבערג אינדערהיים זיך אראפצולייגן, און אויסרוען די פעקל ביינער פונעם לאנגן רייזע.

הרה"ג ר' מנחם מענדל קלינגבערג - נשיא פועלי אגודת ישראל אין קראקא, האט קיין גרויס הויז נישט געהאט, האט ער פלאצירט לעהרער צו שלאפן אינעם קינדער צימער, אינאיינעם מיטן קליינעם רייזקע קלינגבערג.  

4. רויזעלע קלינגבערג.jpg
רייזקע (שושנה) קלינגבערג


שלאפן האט ער ממילא נישט געקענט, האט ער צוגענייגט אן אויער צו הערן וואס זלאטע רובין וועט באלד האבן צו פארקויפן ווען זי קומט אהער.

באלד דערויף, איז זלאטע ארויפגעקומען צו די קלינגבערג'ס אינדערהיים. זלאטע האט ליארעמט און פארפירט:

- "שטארבן זאל ער שמואל'קע, אבער קומען מוז ער!",  האט זי קאמאנדעוועט.

- "ווער איז דא אין שטוב?" האט זי געפרעגט, נאכן ארויסהערן הוסערייען פונעם קינדער שטוב...

- "אה, דאס איז דער ראדימנער רב'ס עלטערער זון, יאנקעלע פון לאנדאן, דזשעק פון לאנדאן" (הרה"ג יעקב יוסף שפירא, מח"ס רשמי שאלה על מקוואות).

זלאטע עפנט דער טיר פון קינדער צימער, און בלייבט שטיין א געפלעפטער זעהענדיג דאס איז נישט קיין צווייטער ווי דער מענטש, וואס האט פריער געזוכט א רפואה פאר זיין קראנקן קינד...
 

וואס האט פאסירט ווייטער?

ליינט מיט שפאנונג אינעם קומענדיגן קאפיטל...
באניצער אוואטאר
דער געוואגטער יונגעל
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1327
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג דעצעמבער 30, 2014 12:43 am
האט שוין געלייקט: 1872 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 3484 מאל

Re: עקסקלוסיוו: "דער ראדימנער פראצעס"

הודעהדורך א איד » מאנטאג נאוועמבער 14, 2016 5:44 pm

געוואגטער א גרויסן יישר כח, פאר דיין טירחא להכין אותנו כשולחן ערוך מוכן צו ליינען, פון דאס דראמאטיש שטיקל היסטאריע.
כהאף נאר אז אפילו די וועקער וועט נישט ממשיך זיין אזוי ווי ביז אהער, נאר אויף אן אנדערע אופן, אבער דיין ארטיקל וועט ווייטער אנגיין...
מאך נישט קאליע די מעשה מיט אמת'ע פאקטן - אבער פונעם אמת וועל איך זיך בשום אופן נישט בייגן.
באניצער אוואטאר
א איד
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1290
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך אפריל 25, 2012 1:25 pm
געפינט זיך: אויפן אנדערן זייט סמבטיון
האט שוין געלייקט: 671 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 762 מאל

הודעהדורך דער געוואגטער יונגעל » דאנערשטאג נאוועמבער 17, 2016 6:45 pm

בל"נ לפי הזמן והזימון.
באניצער אוואטאר
דער געוואגטער יונגעל
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1327
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג דעצעמבער 30, 2014 12:43 am
האט שוין געלייקט: 1872 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 3484 מאל

Re: עקסקלוסיוו: "דער ראדימנער פראצעס"

הודעהדורך גר ותושב » דאנערשטאג נאוועמבער 17, 2016 8:44 pm

שטארק הנאה געהאט חזק ואמץ
גר ותושב
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1540
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יולי 02, 2015 1:23 pm
האט שוין געלייקט: 1317 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 987 מאל

הודעהדורך דער געוואגטער יונגעל » מאנטאג יאנואר 16, 2017 10:47 pm

יעצט צוגעענדיגט די פיפטע פארזעצונג.
אנטשפרעכט צו אנטהאלטן שטורמישע און דראמאטישע מאמענטן.

וועט אי"ה ערשיינען אינעם פראכטפולן וועקער זשורנאל בקרוב.
באניצער אוואטאר
דער געוואגטער יונגעל
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1327
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג דעצעמבער 30, 2014 12:43 am
האט שוין געלייקט: 1872 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 3484 מאל

הודעהדורך התם ומתמם עם תמימים » זונטאג יאנואר 22, 2017 2:09 am

פארוואס דווקא דארט לייג דא אויך ארויף בבקשה

שכוח
התם ומתמם עם תמימים
היימישער באניצער
היימישער באניצער
 
הודעות: 380
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג נאוועמבער 25, 2013 12:20 pm
האט שוין געלייקט: 79 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 138 מאל

הודעהדורך סקרן » דאנערשטאג פעברואר 02, 2017 1:18 pm

זייער אינטרעסאנט דער נייעם חלק אינעם וועקער
אבער טייערע געוואגטער ווען באקומען אונז דער נעקסטער קאפיטל?
איך געב א לייק פאר יענעם ארטיקל דראט
אונז ווארטן מיט דארשט
באניצער אוואטאר
סקרן
היימישער באניצער
היימישער באניצער
 
הודעות: 515
זיך רעגיסטרירט: פרייטאג מאי 20, 2016 1:22 pm
געפינט זיך: הלואי ווען איך וואלט געוויסט!
האט שוין געלייקט: 162 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 265 מאל

הודעהדורך ונבנתה העיר » מיטוואך פעברואר 08, 2017 5:23 pm

יעצט געליינט אינעם וועקער. העכסט אינטערעסאנט און עלעגאנט געמאסטן.
מ'דארף צוריק אראפברענגען דעם רבי'ן

אמר ונבנתה: אל עבר החלון נשקפתי ונתתי אל לבי כי שבת האדם ממנו, חומר וגשם – ורוח אין, בחנתיו, והנה הוא תולדת מקריו – כאשר ילך המקרה כך יתעצב לבו ודמותו, לרגעים אבחננו, כאשר יאמר החכם כי אין הוויית רגע מול רגע נוצרת כי אם בהתחדש מקריו, ואל מי יקר המקרה?
באניצער אוואטאר
ונבנתה העיר
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 3378
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך יולי 25, 2012 5:41 am
האט שוין געלייקט: 6919 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6465 מאל

הודעהדורך התם ומתמם עם תמימים » מיטוואך פעברואר 08, 2017 8:36 pm

ווי קען איך זעהן די חלק וואס מען האט געשריבן אין די וועקער
איך וויל אויך זעהן ...
התם ומתמם עם תמימים
היימישער באניצער
היימישער באניצער
 
הודעות: 380
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג נאוועמבער 25, 2013 12:20 pm
האט שוין געלייקט: 79 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 138 מאל

Re: עקסקלוסיוו: "דער ראדימנער פראצעס"

הודעהדורך ליטוואק פון בודאפעסט » מיטוואך פעברואר 08, 2017 9:17 pm

פרעג גאנצל

Sent from my LG-K373 using Tapatalk
The greatest obstacle to discovery is not ignorance--it is the illusion of knowledge.
(Daniel J. Boorstin) דא
באניצער אוואטאר
ליטוואק פון בודאפעסט
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 6248
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך דעצעמבער 19, 2012 7:51 pm
האט שוין געלייקט: 2309 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 5927 מאל

הודעהדורך דער געוואגטער יונגעל » מיטוואך פעברואר 08, 2017 9:22 pm

לץ
___
ס'וועט האפענטליך ארויף גיין נאך שבת.
באניצער אוואטאר
דער געוואגטער יונגעל
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1327
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג דעצעמבער 30, 2014 12:43 am
האט שוין געלייקט: 1872 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 3484 מאל

דער ראדימנער פראצעס - פיפטער פארזעצונג (וועקער 7#)

הודעהדורך דער געוואגטער יונגעל » מאנטאג פעברואר 13, 2017 2:23 pm

אין קורצן פון פריער:

די סענזאציאנאלע געשיכטע האט זיך אפגעשפילט א צירקע ניינציג יאר צוריק, אינעם שטעטל ראדימנא אינעם אידישן פוילן. איין שיינעם טאג איז אנגעקומען צום ראדימנער רב אינדערהיים א פרוי זלאטע רובין, וואס איז געווארן אנגעגעבן אלס א קרוב פון אמעריקע, און איז געווארן אויפגענומען מיט גרויס כבוד.

נאך עטליכע טעג האבן דעם רב'ס טעכטער געהערט ווי זי אמפערט זיך מיט זייער טאטן אז ער קומט איר א גט, און זי האט געשריגן אז טאמער באקומט זי עס נישט גייט זי מאכן א סקאנדאל. הערשט יעצט האבן זיך זיי געכאפט אז די מאדנע סטראשונקע בריוו צו זייער טאטן וואס זיי האבן געליינט און שנעל צוריק פארקלעבט, קומט פון איר. זיי האבן פארהאנדלט מיט איר דורך געבן צירונג און געלט און אפילו אנגעטראגן א שידוך פאר איר, אלעס כדי זי זאל זיך האלטן דאס מויל און אפטראגן פון שטאט. למעשה פונעם שידוך האט זיך אויסגעלאזט א זייפן-בלאז.

זלאטע האט געהאלטן אין איין שיקן בריוו, און דער הויף האט נאכאנאנד פרובירט איר צו פארגיטיגן און פארשווייגן.

יעצט ווען זלאטע האט געוויילט אין קראקא ביים ראדימנער רבי'נס איידעם קלינגבערג, האט זיך געמאכט איין טאג ווען זי האט שפאצירט אויף דער גאס אז דער ראדימנער רב'ס איידעם האט שפאצירט הינטער איר מיט א חבר זיינעם, חיים לעהרער, א געשוואוירענער אנהענגער פונעם ראדימנער רבי'ן. לעהרער איז געלאפן פאראויס און זיך צוגעשארט צו איר, פרעגנדיג צי זי ווייסט וואו עס וואוינט א רבי וואס קען וואונטשן זיין מ'כלומר'שט קראנק קינד. אזוי האבן זיי פארפירט א שמועס פאר עטליכע מינוט. דערנאך ווען זלאטע איז צוריקגעקומען צו קלינגבערג אינדערהיים איז לעהרער געווען באהאלטן אינעם צווייטן צימער, אונטערהערנדיג אירע פלאפלערייען. ווען זלאטע האט געהערט א גערודער פונעם צווייטן צימער האט מען איר בארואיגט אז דאס איז יאנקעלע, דעם רבי'נס זון פון לאנדאן. זלאטע האט אים געוואלט זעהן, איז זי צוגעגאנגען געבן א בליק אריין.

זלאטע געבט א דריי דאס קלאמקע און בלייבט שטיין ערשטוינט... דאס איז דאך נישט קיין צווייטער ווי דעם מענטש וואס זי האט פריער געזען אויף דער גאס!

-----

 - "וואאאאס?! דו ביסט יאנקעלע," גיט זלאטע א קוויטשע. "איך האב דאך דיר ערשט יעצט געזען אויף דער גאס?"

חיים לעהרער האט באשלאסן ער האט קיין צוויי ברירות נאר שפילן 'יאנקעלע'.

- "פרוי לעבן, וואס רעדט איר? איך בין נארוואס אנגעקומען פון לאנדאן נאכדעם וואס כ'האב באקומען א דעפעשע אז די מאמע מיינע איז קראנק."

- "אבער איר זענט צום רבי'ן גארנישט ענליך," פרעגט זלאטע צעטומלט.

- "איר זעט נישט איך פארמאג דעם זעלבן שווארצן בארד ווי דעם טאטן?"

זלאטע האט פארצויגן א שמועס מיט יאנקעלע, בעטנדיג אז ער זאל ערלעדיגן פונעם רבי'ן א גט וואס קומט זיך איר ערליך.

"יאנקעלע, זייט וויסן, איך בין דאך נישט אייער מאמע, נאר א שטיף מאמע. זאג דעם טאטן ער זאל מיך געבן א גט! ער דארף דאס טון דערפאר ווייל איך האב א קינד פון דיין פאטער."

אויף זיין פראגע ווי אזוי זי האט געקענט קומען קיין פוילן איבערלאזנדיג דאס קינד אליינס, האט זי ערקלערט, "איך האב דאס קינד איבערגעלאזט ביי א חבר'טע."

"זלאטע, איך בין שוין 49 יאר, איך וואלט געווען נייגעריג צו זען ווי אזוי עס זעט אויס מיין ניי-געבוירענעם ברודער," זאגט יאנקעלע האלב סארקאסטיש.

"וואס וואונדערסטו זיך אזוי? איך בין נישט מער ווי 50 יאר, אין מיינע יארן קען מען נאך האבן קינדער."

יאנקעלע האט זיך מער שוין נישט געקענט באהערשן. דאס געדולד זיינע האט געפלאצט, און האט זיך גענומען שרייען מיט קולות: "דו פרעכע ליגנערין וואס דו ביסט! דיין טאטע איז מרדכי פערלמאן און איז שוין אוועק באלד 60 יאר!"

זלאטע האט פון גרויס אויפרעגונג געוויזן א העכסט מיאוס'ן סימן, ווי צו ווייזן אז זי איז ווירקליך נאך רעלאטיוו א יונגע פרוי, און האט האסטיג אוועקשפאצירט.

זלאטע איז א טאג דערנאך פון דארט אוועק מיט איר קרוב דוד ווייס פון אושווענצים.

אין באגלייטונג פון איר פלומעניק דוד ווייס, איז זלאטע אפגעפארן צו דער קראקאווער באן סטאנציע. זי האט איינגעהאנדלט צוויי בילעטן פאר זיך און פאר דוד, און אים נישט געוויזן די דעסטינאציע זייערע, נישט וועלנדיג אים פארציילן וואו אהין מען פארט.

krakow train station.jpg
קראקאווער באן סטאנציע

אויף דער באן האט זלאטע אים אויסגעזאגט אז מען פארט קיין ראדימנע... "אוי... איך האב שוין אזוי לאנג נישט געהערט דאס שלום עליכם פונעם רבי'ן, איך בענק זיך נאך זיין קידוש, די זמירות און די טיש-פירן."

אנקומענדיג צו זייער דעסטינאציע זענען זיי אריבער צום ראדימנער רבי'ן אין שטוב. זלאטע און דוד האבן געוויילט עטליכע טעג ביים ראדימנער אינדערהיים, א זאך וואס האט געהויבן די דרוק אין הויף. דער רבי האט זיך געבעטן ביי דוד ווייס ער זאל זלאטע'ן ארויספירן פון שטעטל: "זי איז שוין דא ביי מיר צום דריטן מאל, איך האב שוין נישט קיין כח צו איר."

זי האט זיך אבער איינגע'עקשנ'ט צו בלייבן ביז נאך שבת, צו וואס זי האט אזויפיל געגארט און געגלוסט. מען האט איר דאן אהין געגעבן די לעצטע צוויי פערל אלס לא יחרץ. פארמאגנדיג שוין 6 פערל מיט זיך, האט זלאטע זיך בארואיגט און צוריקגעפארן קיין קראקא.

אבער אויב האט איר געמיינט אז די זאך האט זיך בארואיגט, האט איר זיך טועה געווען. ס'האט זיך ערשט יעצט אנגעהויבן...

זלאטע האט געשיקט קיין ראדימנע א סטראשונקע אנגעבנדיג אן ענד-טערמין אז אויף דער פופצנטער אין אוגוסט דארף דער רבי אפ'גט'ן זיין פרוי, אז נישט דארף זי פינף טויזענט זלאטעס! זי האט געסטראשעט אז טאמער מען וועט זיך נישט וויסנדיג מאכן גייט ווערן הויך יו"ט - זי וועט עפנטליך ארויסקומען מיט דער אפערע, און ס'גייט זיין אן ערנסטער סקאנדאל.

downloadfile-10.jpeg
דער אידישער מארק אין קראקא

אויפ'ן וועג אהיים קיין קראקא האט דוד איר געפרעגט פארוואס ביי קלינגבערג אינדערהיים האט זי געבעטן פיר טויזענט זלאטעס און יעצט האט זי עס ארויף גערוקט צו פינף טויזענט, האט זי גלאט געענטפערט: "האלט דיין פיסק! אין אמעריקע האט ער מיר געקאסט מער פון דעם."

דער ראדימנער הויף האט געקאכט ווי א קעסל. ווי אזוי האלט מען אפ דעם סקאנדאל פון פלאצן? טאמער זי נעמט זיך רעדן איבער די גאסן פון פוילן און די צייטונגען וועלן דערשמעקן א פעט ביינדל, ווער ווייסט וואס דא וועט זיין? די עטליכע מענטשן וואס ווייסן שוין עפעס איז גענוג בזיונות, טאמער די גאס וועט געוואויר ווערן וועט דער רבי דאס געזונט זיך אויפעסן אין שאנדע; דאס רבי'סטעווע דערלייגן און פון רבנות רעזיגנירן.

צופיל ברירות האט מען נישט געהאט. דער ראדימנער רבי'נס איידעם, דער צאנז-שינאווער רבי, האט דורך א חבר זיינעם זיך פארבינדן צו אן אדוואקאט, פרעגן וואס זיי קענען טון צו ראטעווען דעם מצב. זיי האבן אים נישט פארציילט איבער וועמען די רעדע איז, בלויז אז די רעדע איז איבער א רב אין קאנגרעס פוילן.

 

זיי האבן געוואוסט אז אפילו דורכ'ן געריכט נעמט אן ארדער מינימום דריי-פיר וואכן. וועט מען נעמען דעם שאנס און פרובירן צו שלעפן כאטש נאך עטליכע וואכן?

מיט ווייניג צייט און נאך ווייניגער רואיגקייט, האט דער ראדימנער רבי, אין באגלייטונג פון די משפחת המלוכה, זיך געגרייט ארויסצולאזן זיך דעם לאנגען וועג קיין קראקא צו פארהאנדלען מיט פרוי זלאטע רובין.

נישט קוקנדיג אויף זיין שוואכקייט, האט דער רב מיט זיין סוויטע זיך אריבערגעפעקלט קיין קראקא. אין קראקא האט זיך אנגעהויבן די פארהאנדלונגען צווישן זלאטע רובין און דעם ראדימנער רבי'ן.

ווען זלאטע האט אנגעהויבן שפירן אז מען שלעפט ארום מיט איר, האט זי באשלאסן צו טון א פרעך-רייצערישן אקט, נעמליך, זלאטע האט פארנט פונעם גאנצן עולם זיך גענומען שפילן מיט די שנירלעך פערל וואס זי האט באקומען פונעם רבי'נס טעכטער, דערביי זיך אנרופנדיג הויך אויפ'ן קול: "זאג נאר שמואל, דו זעסט איך טראג דיינע פערל; קוק נישט אזוי בייז אויף מיר, ווינטש מיר איך זאל זיי טראגן אין א גליקליכער שעה אויף מיין גאנץ לעבן!" דער רבי איז שטיין געבליבן א געלעמטער פון איר רייצערישער אקט.

"נו, ווינטש שוין," האט זלאטע ציניש איבערגעזאגט. דער ראדימנער האט באין ברירה איר געוואונטשן זי זאל זיי טראגן געזונטערהייט.

דער איידעם פון רבי'ן, האלבערשטאם, דער שפעטערדיגער צאנז-שינאווער רבי, האט אזא אקט נישט געקענט אראפשלינגען. איר רייצעריי האט אים ארויסגענומען פון גלייכגעוויכט, אזש ער האט זיך ווילדערהייט כמעט א ווארף געטון צו זלאטע איר צו פארשווייגן אויף דעם ביליגן אקט. צו מזל האט אים זיין פרוי, רביצין מאניע, שנעל א שלעפ געטון צו א זייטיגן צימער. "זלמן יודא! נאר נישט קיין סקאנדאל, האלט דיך איין! נישט פאר דעם זענען זיי אלע געקומען דא אהער קיין קראקא."

זלאטע האט פארלאנגט דער רב זאל איבערשרייבן זיין הויז אין ראדימנע אויף איר נאמען. זלאטע האט געוואוסט אז דאס גייט נישט געשען, און די צווייטע אפציע פון פינף טויזענט זלאטעס האט גרעסערע שאנסן צו ענדיגן די פארהאנדלונג. דער רב האט ענדליך געגעבן זיין צושטימונג, זאגנדיג אז ער שטימט איין דערויף, אבער ער ברויך האבן דריי וואכן צו שאפן דאס געפאדערטע. דערווייל וועט מען איר געבן צען זלאטעס ריבית געלט יעדע וואך, ביז דעם באשטימטן טאג קומט, וועט דער רב איר אהין דערלאנגען דעם גאנצן סכום.

דער רב האט איר תיכף אהינגעגעבן די ערשטע צען זלאטעס פאר דער ערשטער וואך.

זלאטע האט זיך בארואיגט און געזאגט אז זי וועט ווארטן דריי וואכן, אבער קיין צענט זאל נישט פעלן!

די משפחה איז זיך צעגאנגען, יעדער צו זייער דעסטינאציע, ווען דער רב מיט א חלק פון די משפחה קערט זיך אום אהיים קיין ראדימנע. דער רב איז געווען זייער באאומרואיגט, ערשט יעצט הייבט זיך אן דער פראבלעם פון 'כסף מנלן'. פון וואנעט שאפט מען גאנצע פינף טויזענט זלאטעס?




די צייט רוקט זיך דערווייל פאראויס, דער זייגער האט קיין דרך ארץ פאר קיינעם. ס'איז אינמיטן חודש אלול, מען בלאזט שוין שופר אין שול, דער לדוד ה' אורי ווארעמט דאס הארץ. מען האלט שוין אין דער דריטער וואך, אבער דער פארלאנגטער סכום האט דער רב נאך ווייט נישט צוזאמגעקראצט - ניטאמאל נאנט צום אסטראנאמישן סכום.

קאפיטלעך תהלים האט מען געמורמלט ביים רב אינדערהיים אנע אויפהער, בפרט די רביצין האט נישט אויפגעהערט שעפשען תפלות באגלייט מיט הייסע טרערן. חוץ דאס תהלים זאגן האט מען אין רבי'נס שטוב מער גארנישט געקענט טון צו לינדערן דעם מצב.

והנה - און אט, די דריי וואכן האבן זיך געענדיגט. ס'איז ערב ראש השנה אין אלע אידישע שטיבער. יעדער גרייט זיך צום בעפארשטייענדן יום הדין ווען דער פארכטיגער שופט וועט בסקירה אחת דורכבליקן אלע מענטשן קריסטאל קלאר. אבער דער רבי קען פון קיין תקיעת שופר דרשה נישט טראכטן יעצט, ס'ליגן אים יעצט גענצליך אנדערע מחשבות אויפן געדאנק.

זלאטע איז דערווייל אין קראקא וואו זי האלט זיך אויף, מיטן פלאן דארט צו זיין אויף יו"ט. דערווייל ווארט זי אין איר אכסניא אז דער רב זאל אנקומען מיט דעם אפגערעדטן געלט, אבער אין קול ואין עונה.

זלאטע האט זיך פרובירט בארואיגן מיט דער סברא אז ערב יו"ט איז דאך א פארנומענע צייט, מען וועט זיך שוין אויסקלארן תיכף נאך יו"ט.

דערווייל איז די נאכט צוגעפאלן, ס'איז יו"ט אין שטאט. דער עולם וואונטשט זיך ווארעם לשנה טובה. אין ראדימנא גייט דער גאנצער ציבור זיך וואונטשן ביים רבי'ן, וועלכער דינט צוגלייך אויך אלץ שטעטלישער רב, א לשנה טובה און אויסבעטן אלע גוטע ברכות פארן בעפארשטייענדן יאר.

דער רבי וואונטשט יעדן מיט א שמייכל ווי גארנישט גייט פאר, אבער מען קען זאגן אז ביים רבי'ן אויפן געדאנק איז זיכער געליגן א בקשה אז דאס יאר זאל זיין ת'גלה ר'עת פ'ני ז'לאטע בקרוב.

בום! א האסטיגער קלאפ אין טיר.

זלאטע עפענט די שפארע א בליק צו טון ווער עס קלאפט...

"וואאאאס….? וואס ווילט איר?"

"מיר זענען פשעמישלער פאליציי, איר זענט אונטער ארעסט!"

זלאטע האט פרובירט שטעלן א ווידערשטאנד, אבער אומזיסט. מען האט זלאטע'ן אפגעפירט אינמיטן דער נאכט קיין פשעמישל. אזויפיל איז איר געלונגען צו איינבעטן אז זיי זאלן כאטש ווארטן ביז אינדערפרי איר צו נעמען אין ארעסט. זיי האבן איר דאס נאכגעגעבן, און איבערנאכט איז זי איינגעשטאנען אין אן אכסניא.

downloadfile-12.jpeg
פשעמישלער פאליציי ביים פשעמישלער באן הויף

אויפצומארגנס, ווען זלאטע איז געפירט געווארן איבער די גאסן אין פשעמישל האט זי זיך געהאלטן פארהעלטניסמעסיג רואיג. ווען מען איז אדורך נאנט צום גרויסן שול האט זלאטע זיך א רייס געטון און אריינגעלאפן אינעם שול אריין, שרייענדיג מען זאל איר ראטעווען פון איר אומגליק, פאראורזאכנדיג א בהלה און א איבערקערעניש הארט פאר שופר בלאזן (ווי באשריבן אינעם צווייטן קאפיטל).

downloadfile.png
אידן אין פארנט פונעם גרויסן שול אין פשעמישל


זלאטע איז אבער אויפ'ן פארלאנג פונעם פשעמישלער פרעזידענט אדוואקאט לאנדוי געבליבן איינגעשפארט אין תפיסה.

ווי אזוי האט זיך אלעס אנגעהויבן? ליינט מיט שפאנונג דעם קומענדיגן קאפיטל.
באניצער אוואטאר
דער געוואגטער יונגעל
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1327
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג דעצעמבער 30, 2014 12:43 am
האט שוין געלייקט: 1872 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 3484 מאל

הודעהדורך סקרן » מאנטאג פעברואר 13, 2017 2:39 pm

ווען קומט דער נעקסטער טייל איך האף פאר'ן וועקער?!
באניצער אוואטאר
סקרן
היימישער באניצער
היימישער באניצער
 
הודעות: 515
זיך רעגיסטרירט: פרייטאג מאי 20, 2016 1:22 pm
געפינט זיך: הלואי ווען איך וואלט געוויסט!
האט שוין געלייקט: 162 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 265 מאל

הודעהדורך berlbalaguleh » מאנטאג פעברואר 13, 2017 11:07 pm

דער געוואגטער יונגל: ייש"כ. איך בין שוין באלד אזוי ווי זלאטע. איך קען נישט עסן. איך קען נישט שלאפן. איך ווארט שוין פאר'ן נעקסטן קאפיטל מיט שפאנונג. אן עקסטער יישר כח פאר די בילדער. ס'כאפט מיך אן א שטארקע בענקעניש צו די צוויי שטעט ראדימנא און קראקא...! מיט דעם אידישן מארק און די אידישע גאסן... :o
באניצער אוואטאר
berlbalaguleh
חבר הכבוד
חבר הכבוד
 
הודעות: 10373
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יולי 17, 2012 12:57 pm
האט שוין געלייקט: 11416 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6581 מאל

הודעהדורך דער געוואגטער יונגעל » זונטאג מאי 07, 2017 9:43 pm

דער זעקסטער פארזעצונג איז יעצט באשטעטיגט געווארן. וועט אי"ה ערשיינען אינעם פראכטפולן "זוממער וועקער".

ווער ס'האט הנאה געהאט פון די ערשטע פינעוו פארזעצונגען און האט נאך נישט געלייקט, קען יעצט גיין לייקען.
געדענקט, א גוט ווארט צו א לייק פאדערט נישט קיין סך אבער געבט א שטארקע באוסט פאר א שרייבער פארצוזעצן.
באניצער אוואטאר
דער געוואגטער יונגעל
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1327
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג דעצעמבער 30, 2014 12:43 am
האט שוין געלייקט: 1872 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 3484 מאל

הודעהדורך קורקלענד » זונטאג מאי 07, 2017 9:47 pm

איך האף אז ס'וועט זיין א דאפעלטע פארציע משלים צו זיין אויף די פסח וועקער.
באניצער אוואטאר
קורקלענד
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1127
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך דעצעמבער 31, 2014 3:28 pm
האט שוין געלייקט: 1077 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 462 מאל

הודעהדורך סקרן » דינסטאג יולי 04, 2017 3:48 pm

ווען קומט שוין די נעקסטער חלק דא אין שטיבל?
באניצער אוואטאר
סקרן
היימישער באניצער
היימישער באניצער
 
הודעות: 515
זיך רעגיסטרירט: פרייטאג מאי 20, 2016 1:22 pm
געפינט זיך: הלואי ווען איך וואלט געוויסט!
האט שוין געלייקט: 162 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 265 מאל

הודעהדורך berlbalaguleh » דינסטאג יולי 04, 2017 9:21 pm

דער געוואגטער יונגל:איך גיי טון דאס וואס זלאטע האט געטון. איך סטראשע דיך דא. און גאנץ קאווע שטיבל (און אפשר איי-וועלט אויך,בשתיקה) איז עדות. אויב דו גייסט נישט אנהייבן שרייבן ווייטער דעם המשך פון די מעשה מיט'ן ראדימנער פראצעס, וועל איך אנהייבן אליינס אויספאנטאזירן דעם המשך. און איך האף אפצובאקן א גוט געבעקס פון וואס די ליינערס וועלן זיך אי"ה באלעקן די פינגערס...! ס'איז שוין כלו כל הקונצן. דו האסט שוין אויסגעניצט אלע תירוצים. און דער עולם פלאצט פאר נייגעריגקייט...!

איך קען ב"ה א ביסל די מלאכת האפי'. און פונקט אזוי ווי אין א שכינות'דיגן אשכול האט דער מחבר אנגעהויבן בקול רעש גדול. נאר אינמיטן דעם סיפור הדברים האט ער זיך ארומגעזעהן אז ער איז אויסגעלאפן פון סחורה, האט ער אנגעהויבן צו באקן פרישע געבעקסן. און ווען דאס האטציך אויך געענדיגט, האט ער פשוט אויפגעהערט צו שרייבן...! אנא. איך בעט נישט ביי דיר קיין פינף טויזנט זלאטעס אדער פיהר שנירלעך פערל. אפילו נישט קיין גאלדענעם זייגער. איך האב איין בקשה צו דיר. הייב אן שרייבן דעם המשך הסיפור האמיתי...ייש"כ למפרע...!
באניצער אוואטאר
berlbalaguleh
חבר הכבוד
חבר הכבוד
 
הודעות: 10373
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יולי 17, 2012 12:57 pm
האט שוין געלייקט: 11416 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6581 מאל

הודעהדורך בת קול » מיטוואך יולי 05, 2017 10:52 am

.
דערהער דיין שטומע
באניצער אוואטאר
בת קול
ידיד השטיבל
ידיד השטיבל
 
הודעות: 338
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך נאוועמבער 18, 2015 3:34 pm
האט שוין געלייקט: 526 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 433 מאל

הודעהדורך ריכטיג » פרייטאג יולי 07, 2017 1:31 am

ר' בערל, ביטע טוה עס עניוועי. איך וויל לייענען ביידע מעשיות.
ס'אינטערסירט דא איינער בכלל? ניין ? או קעי ביי. (קרעדיט:@גראף)
באניצער אוואטאר
ריכטיג
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1917
זיך רעגיסטרירט: דאנערשטאג יאנואר 31, 2013 7:11 pm
האט שוין געלייקט: 1546 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1456 מאל

הודעהדורך דער געוואגטער יונגעל » זונטאג יולי 09, 2017 5:41 pm

דער פרישער ארטיקל מיט א גוט שטיקל דראמא דערינען וועט זיין צו ליינען די וואך אינעם נייעם וועקער. אין דא אין שטיבל צוויי דריי וואכן שפעטער.


בערל, כ'האף דו קימסט נישט ארויס מיט קיין סקאנדאלן אנטקעגן מיר ווייל אז יא קלאג איך דיר אן פאר שאנטאזש. ס'וועט זיין בושות צו זען ווי א זיבעציג יעריגער באס דרייווער קומט מיט זיין געלן באס אין געריכט זאל ווען אונטערן ארעם א בערגל צוקנייטשטע צייטונגען פון דער איד תשכ"ג
באניצער אוואטאר
דער געוואגטער יונגעל
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1327
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג דעצעמבער 30, 2014 12:43 am
האט שוין געלייקט: 1872 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 3484 מאל

הודעהדורך berlbalaguleh » זונטאג יולי 09, 2017 11:05 pm

דער געוואגטער יונגל: איך האב ב"ה אן אייגענע זלאטע. זי הייסט יענטע. און זי האט אויכעט א פיסק אויף שרויפן. און זי האטציך פארטשעפעט אויף א חשוב'ן, פראמינענטן ראש ישיבה פון א וועלט בארימטע ישיבה אז לויט ווי ס'דאכטציך איהר האט ער צוגעזאגט צו ווערן איהר חתן. און נאכדעים האט ער חרטה געהאט. און חתונה געהאט מיט א קרענקליך מיידל וואס ליגט א סאך אפ אין בעט. שוין...! מער וויל איך נישט פארציילן. נאר ס'איז גענוג אנצורייצן דעם אפעטיט פון די חשוב'ע ליינערס. כבקשת ריכטיג. אז ער וויל ליינען ביידע מעשיות...פאר מער פרטים און אינטרעסאנטע אנטוויקלונגען פון די העכסט אינטרעסאנטע און אויסגעטראכטע געשיכטע ליינט די קומענדיגע פארזעצונג וואס וועט אי"ה ערשיינען בקרוב...!
באניצער אוואטאר
berlbalaguleh
חבר הכבוד
חבר הכבוד
 
הודעות: 10373
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יולי 17, 2012 12:57 pm
האט שוין געלייקט: 11416 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6581 מאל

הודעהדורך וואלווי » זונטאג יולי 09, 2017 11:41 pm

ר' בערל געב אכטונג ווען די הייבסט זיך אן מיט די ליטאים דא...
באניצער אוואטאר
וואלווי
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1256
זיך רעגיסטרירט: זונטאג נאוועמבער 01, 2015 12:34 pm
האט שוין געלייקט: 1673 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1657 מאל

הודעהדורך berlbalaguleh » זונטאג יולי 09, 2017 11:46 pm

וואלווי: וואס זאלל איך טון אז די מעשה איז זיך פארלאפן (אדער האט געקנט פארלויפן) אין די ליטא. ניין. נישט אין לעיקוואוד...!
באניצער אוואטאר
berlbalaguleh
חבר הכבוד
חבר הכבוד
 
הודעות: 10373
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג יולי 17, 2012 12:57 pm
האט שוין געלייקט: 11416 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6581 מאל

פריערדיגענעקסט

גיי צוריק דער וועקער

ווער איז יעצט דא?

באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און 0 געסט