איז טיים-טרעוול מעגליך?

אין דער וועלט פון נאטור און וויסנשאפט

הודעהדורך הדסים » דאנערשטאג סעפטעמבער 26, 2019 1:36 pm

צייט קען מען אנקוקן ווי די אמצעי וואס רוקט אלעס פאראויס, די זייגער טיקט, די וועלט דרייט זיך, די מענטש עלטערט זיך, א שטיין פאלט אראפ וכו'.

נישטא קיין שום סברא אין פיזיקס צו זאגן אז אלעס זאל גיין פארקערט. די זייגער זאל גיין קאונטער קלאקווייס, די שטיין צוריק ארויף וכו'. און נאך ווייניגער איז מסתבר אז אלעס זאל גיין פארקערט און איינער (די טיים טרעוועלער) נישט.

סאו טיים טרעוועל האט נישט קיין שייכות מיט'ן מציאות.

אבער צייט איז קלאר רעלאטיוו, ד"מ אז ס'גייט נישט די זעלבע שנעל פאר יעדעם. און אזוי אויך קען ראובן זען אז א געוואוסע איווענט (א) איז געשען פאר אן אנדערע איווענט (ב), שמעון זעט אז ב איז געווען פאר א, און לוי זעט אז עס געשען ממש צוזאמען.
באניצער אוואטאר
הדסים
מאנשי שלומינו
מאנשי שלומינו
 
הודעות: 97
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך מאי 01, 2019 1:29 pm
האט שוין געלייקט: 74 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 68 מאל

הודעהדורך מי אני » מיטוואך אקטאבער 02, 2019 12:54 pm

בנוגע דאס אז נעבן א שווארצע לאך וועט אויסזעהן פאר אן אבזערווער אינדרויסן אז די צייט פון דער וואס איז נעבן די שווארצע לאך ווערט שטאטער, וממילא קומט אויס אז דער וואס איז (גענוג) נעבן די שווארצע לאך וועט זיין אינ׳ם עתיד פונ׳ם דרויסענדיגן אבזערווירער, קען מען אפשר זאגן א פשט אין קריסטא מקאליף׳ס מאמר:
I touch the future. I teach.

והיינו, די גמרא זאגט (ב״ב ח:) אויף די פסוק (דניאל יב ג) ומצדיקי הרבים ככוכבים אלו מלמדי תינוקות. יעצט, א כוכב, וואס צו דעם ווערן מלמדים(/מלמדות) צוגעגליכן, וואס האט גענוג מאססע וועט (קאלעפסן צו א שווארצע לאך און) אפעקטירן צייט אזוי אז ער/זי איז (טעקניקעלי) לגבי איינער וואס איז אינדרויסן אין יענעם'ס עתיד.

*

ואם כנים אנחנו בזה, אז די פסוק קען מרמז זיין צו א שווארצע לאך, קען מען דאס אפשר צאמשטעלן מיט דר. פרענק טיפלער׳ס (קאנטראווערסיאנאלע) פיזיקס אפטייטש פון דעם קריסטליכן אמעגא פונקט. דהיינו, (בקיצור נמרץ) א חלק פון זיין טעזע איז אז די געדאנק פון תחיית המתים איז אז די אינטעליגענס פון מענטשן וועלן איבערנעמען די יקום און דאס וועט גורם זיין די קאלעפס פון אלעם ביז צו א סינגולעריטי (כעין ביג קראנטש). דעמאלטס קען מען קאמפיוטן אן אינפיניט ווערסיע פון אלטערנעיט אוניווערסעס וממילא אינפיניט מציאות׳ן פון לעבנס וכו׳ פון אן אינדיווידואלן מענטש. (איך האב זייער שטארק אווערסימפליפייד.)

די פסוק אין דניאל ווערט געזאגט לגבי תחיית המתים. און די קרוקס פון טיפלער׳ס טעזע איז אז תחיית המתים קומט צו דורכ׳ן אנקומען צו א סינגולעריטי, כעין דאס וואס איז דא ביי א שווארצע לאך.

(זיין טעזע כשלעצמו האט נישט בעצם מיט נוצרות.)
מי אני
היימישער באניצער
היימישער באניצער
 
הודעות: 398
זיך רעגיסטרירט: פרייטאג אקטאבער 05, 2018 4:32 pm
האט שוין געלייקט: 3206 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 246 מאל

הודעהדורך עגלה ערופה » מיטוואך אקטאבער 02, 2019 8:04 pm

לעצטנס איז מיר איינגעפאלן וויאזוי מ'קען טעארעטיש מאכן א טיים מאשין. מ'דארף אבער קודם האבן א קאמפיוטער וואס קען פרעדיקטען די עתיד מיט 100 פארצענט (עיין ערך Leplace's demon), און מ'דארף אויך א קאפי מאשין וואס מאכט נאך פינקטלעך ביזן לעצטן אטאם (וואס לכאורה איז קיין איין פון די זאכן נישט מעגלעך).

אבער לאמיר זאגן אונז האבן שוין די צוויי זאכן, קען די קאמפיוטער אויסרעכענען אלע אינפארמאציע פון איינער אינעם עתיד ביזן לעצטן אטאם און אריינשיקן די אינפארמאציע צו די קאפי מאשין און מיר האבן איינער פונעם עתיד.

און אויב מ'וויל עס מאכן אביסל מער סאפיסטעקירט קען מען אריין לייגן אינעם מאשין א דייעל וואס מ'קען אנשטעלן א דאטום ווען מ'וויל אנקומען (מ'קען אבער נאר נוצן א דאטום פון ווען די מאשין שטייט און נישט פארדעם) און א מענטש גייט אריין און שטעלט אן די דאטום ווען ער וויל אנקומען, ער קען אנשטעלן עני דאטום פון די עתיד אדער עבר כל זמן די מאשין שטייט יענע צייט וואס ער וויל אנקומען, און ער דרוקט א קנעפל, און די רגע ער דרוקט די קנעפל וועט די מאשין אים פארניכטן ביז ער איז פשוט א בארג פון אטאמס. (דאס מאכן אויס די מענטש פעלט בעצם נישט אויס. ס'איז נאר כדי ס'זאל נישט זיין צוויי איידענטיקל קאפיס פון איינעם, איינס אין די עבר און איינס אין די עתיד.)

יעצט, איעדן טאג וועט די קאפיוטער אויסרעכענען אלעמאהל פון די עבר און די עתיד ווען מ'האט אנגעשטעלט די מאשין אויף די דאטום פון יענע טאג, און ס'וועט פונקטלעך נאכמאכן איעדע אטאם וואס האט זיך געפונען אין די מאשין.

למשל, לאמיר זאגן די מאשין האלט ביי די היינטיגע דאטום, ג' תשרי תש"פ, וועט די מאשין אדורכקוקן איעדע טאג פון די עבר און עתיד ווען מ'האט אנגעשטעלט די דייעל צו ג' תשרי תש"פ, לאמיר זאגן ס'האט געטראפן דריי מאהל וואס מ'האט אנגעשטעלט די דייעל אויף ג' תשרי תש"פ, איינמאהל האט עס ראובן אנגעשטעלט אין יאר תש"ס, און איינמאהל שמעון אין יאר תש"צ און איינמאהל לוי אין יאר ת"ת. וועט די מאשין קודם מאכן א פונקטליכע קאפי פון ראובן וויאזוי ער איז געווען יענע רגע ער האט געדרוקט די קנעפל און ראובן וועט ארויסגיין פון די מאשין, נאכדעם וועט עס מאכן א קאפי פון שמעון און שמעון וועט ארויסגיין, און נאכדעם לוי.

אבער ס'איז דא איין פראבלעם מיט דעם. די קאמפיוטער רעכנט אויס די עתיד פאר ער מאכט די קאפי, אבער מיט דעם וואס ער מאכט די קאפי האט ער געטוישט די עתיד און די עתיד וועט זיין אנדערשט ווי די קאמפיוטער האט פארויסגעזאגט. קומט אויס אז די מענטש וואס די מאשין האט גע'קאפי'ט וועט לכאורה קיינמאל נישט עקזיסטירן, אדער ווייל ער קען הרג'נען זיין זיידע, אדער קען זיין מיליאן אנדערע זאכן.

ס'איז אזויווי איינער וואס וויל נאכמאכן א פיקטשער, אבער ס'איז זייער א האקעלע פיקטשער און איעדע ריר וואס ער געט טוישט ער די אריגענעלע פיקטשער. קומט אויס ער קען קיינמאל נישט מאכן אז ביידע זאלן אויסזעהן די זעלבע, ווייל איינמאהל ער ענדיגט עס נאכמאכן האט זיך די אריגענעלע געטוישט.

איך מיין דעס ברענגט גוט ארויס די פאראדאקס פון טיים טרעוול און פארוואס ס'איז לכאורה נישט מעגלעך.
עגלה ערופה
מאנשי שלומינו
מאנשי שלומינו
 
הודעות: 27
זיך רעגיסטרירט: זונטאג יאנואר 14, 2018 2:53 am
האט שוין געלייקט: 16 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 25 מאל

הודעהדורך הדסים » דאנערשטאג אקטאבער 03, 2019 12:51 pm

די פרעדיקטינג קאמפיוטער דארפסטו נאר אויב דו ווילסט אהערברענגען עפעס/איינעם פון די עתיד. אויב האסטו נאר די קאפי מאשין, קענסטו הארגענען די מענטש און אים ארויספרינטן וועלכע צייט ער וויל. און דאס מאכט אויך נישט קיין פאראדאקס.

די מאשין קען אויך זיין גוט פאר טעלעפארטעישן.
באניצער אוואטאר
הדסים
מאנשי שלומינו
מאנשי שלומינו
 
הודעות: 97
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך מאי 01, 2019 1:29 pm
האט שוין געלייקט: 74 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 68 מאל

הודעהדורך עגלה ערופה » מוצ"ש אקטאבער 05, 2019 11:24 pm

ס'איז דא וואס טענהען אז די טיטאניק האט געזינקען וויבאלד אלע טיים טרעוועלערס זענען געגאנגען צו די טיטאניק פארן זינקען צו ראטעווען די טיטאניק, און איעדער האט געמאכט די חשבון אז ער וועט זיין די איינציגסטע טיים טרעוועלער דארט, אבער למעשה האבן אלע טיים טרעוועלער געמאכט די זעלבע חשבון, און וויבאלד ס'איז דארט געווען אזויפיל מענטשן האט די טיטאניק געזיקען.

קלער איך אז דעס קען פארענטפערן די פערמי פאראדאקס פון טיים טרעוול פארוואס מ'זעהט נישט קיין טיים טרעוולער, ווייל זיי האבן אלע געזינקען ביי די טיטאניק.

און אויך מוז זיין אז טיים טרעוול איז מעגלעך, ווייל אויב טיים טרעוול וואלט נישט געווען מעגלעך וואלט קיינער נישט געקענט צוריקגיין אין צייט צו ראטעווען די טיטאניק, וואלט די טיטאניק קיינמאל נישט געזינקען.
עגלה ערופה
מאנשי שלומינו
מאנשי שלומינו
 
הודעות: 27
זיך רעגיסטרירט: זונטאג יאנואר 14, 2018 2:53 am
האט שוין געלייקט: 16 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 25 מאל

הודעהדורך אישתישבי » מיטוואך אקטאבער 09, 2019 10:37 pm

אז נישט דא א רעכטע טעאריע אז א מענטש זאל צוריק גיין אין צייט און הרג'נען זיין טאטע, און דער קשיא איז וואס געשעהט?
ותאמרנה הבנות, הכי קראת שמו ספייקי, ויספקני זה פעמיים, באחוריים.
מקור
אישתישבי
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1799
זיך רעגיסטרירט: מיטוואך מערץ 09, 2016 12:19 am
האט שוין געלייקט: 76 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 964 מאל

Re: איז טיים-טרעוול מעגליך?

הודעהדורך קל וחומר » דאנערשטאג אקטאבער 10, 2019 11:29 am

אישתישבי האט געשריבן:אז נישט דא א רעכטע טעאריע אז א מענטש זאל צוריק גיין אין צייט און הרג'נען זיין טאטע, און דער קשיא איז וואס געשעהט?
ניין, ווייל אז דו גייסט צוריק אין צייט דארפסטו צוריקגיין צו א מצב וואס דו ביסט געווען.
קל וחומר
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1871
זיך רעגיסטרירט: פרייטאג דעצעמבער 04, 2015 4:42 am
האט שוין געלייקט: 2877 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 2671 מאל

הודעהדורך מי אני » מיטוואך אקטאבער 16, 2019 6:13 pm

די שמועס איבער פון גיין צום/אין עבר און די סתירה פון דעם צו די געזעץ פון קאוזעליטי קען אפשר אויך אנרירן (און פאראלעלן) אויף דעם וואס דר. לינדא זאגזעבסקי טענה׳ט פון א פילאזאפישן שטאנדפונקט (בנוגע פעיטעליזם און דעם פראבלעם פון ידיעה מכחיש הבחירה), אז די נעסעסיטי פונ׳ם עבר לכשלעצמו איז ל״ד מקושר צו דעם אז די עבר איז די קאוז פון זאכן בהעתיד/בההוה און אז מ׳קען די עבר נישט טוישן.

ועוד פון א פילאזאפישן שטאנדפונקט, אויב נעמט מען נישט אן די יוניקנעס אין די געזעץ פון קאוזעליטי [מער ווי איין קאוז קען צוברענגן צום זעלבן אייניגן עווענט, ולמשל פריעמציע בתוך דעם פראבעביליסטישן טעאריע פון די קאוזעל קשר], ווערט דא אויך לכאורה אביסל בעסער.

ווי אויך איז נישט אזוי זיכער, פון א פילאזאפישן שטאנדפונקט, אז די געזעץ פון קאוזעליטי׳ס דירעקציע איז, געזעצליך, דוקא טעמפאריש; עס איז מעגליך אז עס נאר אזוי מער בדרך אגב ווי אזוי אונז פערסיוון דאס. אגב, טייל נוצן (אויף פארקערט פון אונזער שמועס) די ארגומענט פון טעארעטישע טיים טרעוול אויפצוווייזן אז קאוזעליטי איז נישט מקושר צו דייקא א טעמפארישע דירעקציע. אן ענטפער דערויף איז אז למעשה פאר זיך אליין גייט ער יא טעמפאריש פאראויס. און נאך איז אינטרעסאנט אז טייל ווילן ברענגען ראיות פון פיזיקס גאר, אז וויבאלד מ׳האט געקענט טעאריזירן ביי פיזיקס אויף א צוריקצווועגס קאוזעישן (פיינמאן און אנדערע), ווייזט דאס אז די דירעקציע דערפון איז ל״ד טעמפאריש.

(און דאס איז אלעס אויב קען מען בכלל פילאזאפיש אנאליזירן די קשרים אין קאוזעליטי; פרימיטיוויזם אדער אפילו ראססעל׳ס עלימינעיטיוויזם.)

{איך פארשטיי אז די מבוכה דא איז בעיקר די פיזישע געזעץ פון קאוזעליטי; נישט די מעטאפיזישע/פילאזאפישע. דאס איז אלס געזאגט געווארן בדרך אפשר גמור, ופשוט הוא.}

*

עגלה ערופה האט געשריבן:ס'איז דא וואס טענהען אז די טיטאניק האט געזינקען וויבאלד אלע טיים טרעוועלערס זענען געגאנגען צו די טיטאניק פארן זינקען צו ראטעווען די טיטאניק, און איעדער האט געמאכט די חשבון אז ער וועט זיין די איינציגסטע טיים טרעוועלער דארט, אבער למעשה האבן אלע טיים טרעוועלער געמאכט די זעלבע חשבון, און וויבאלד ס'איז דארט געווען אזויפיל מענטשן האט די טיטאניק געזיקען.

מ'קען אפשר זאגן ענליך אז עס איז באקאנט ארטור קלארק'ס דריטע געזעץ אז:
Any sufficiently advanced technology is indistinguishable from magic

איז אפשר די אלע עדות וכדומה איבער כישוף (וידוע שיטותיהם של הרמב"ם והרמב"ן והגר"א וכו' בזה) זענען געווען פון וואס מ'האט געזעהן טיים טרעוולערס (און פארשטייט זיך אז די מעיד/ים האט/האבן נישט געוואוסט אז זיי זענען טיים טרעוולערס) באווייזן נוצנדיג זייער פארגעשריטענע טעכנאלאגיע...

און אפשר בנוגע דאס מעגליקייט עפ"י סייענס פאר טיים טרעוול בכלליות קען מען ציטירן קלארק'ס ערשטע געזעץ, "ווען א סייענטיסט זאגט אז עפעס איז מעגליך, איז ער רוב זיכער גערעכט. ווען ער זאגט אבער אז עפעס איז אומעגליך, איז ער גאנץ מעגליך נישט גערעכט."
מי אני
היימישער באניצער
היימישער באניצער
 
הודעות: 398
זיך רעגיסטרירט: פרייטאג אקטאבער 05, 2018 4:32 pm
האט שוין געלייקט: 3206 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 246 מאל

פריערדיגע

גיי צוריק וויסנשאפט

ווער איז יעצט דא?

באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און איין גאסט