משה מענדלסאהן (רמ"ד)

תולדות און ‫ביאגראפיע, פראפילן און אנאליזן פון אידישע און אלגעמיינע פערזענליכקייטן, אמאל און היינט

משה מענדלסאהן (רמ"ד)

הודעהדורך יידל » זונטאג מאי 19, 2013 11:48 am

אין אן אנדערן אשכול האט דער ניק "בדחן" כדרכו, אריינגעמישט דברים שלא מן הענין איבער מיינע ווערטער בנוגע מענדלסאהן וועלכע זענען געזאגט געווארן אין יענעם אשכול בדרך אגב. כדי נישט צו פארדרייען יענעם אשכוח האב איך צוגעזאגט בדחן אז איך וועל אי"ה ווידמען א באזונדערן אשכול פאר מענדלסאהן.

בדחן אינעם אויבענדערמאנטן אשכול האט געשריבן: . . .
יידל האט געשריבן:וואס הייסט "לאו דוקא"? דוקא ודוקא! מענדעלסאן (או ממשיכי דרכו) האט געוואלט גענוי דאס, א איד וועלכע קען לייענען און רעדן שפת המדינה, ער איז גענוג באהאווענט אין וועלטליכע ענינים זיך צו קענען פארשטיין מיט א גוי. דיין דעפעניציע פון "נאענטקייט מיט די גוי" איז פיל מער פארגעשריטן ווי מענדעלסאן'ס, מענדעלסאן וואלט זיך געפריידט ווען די אידן בימיו וואלטן געווען ווי די פרומסטע חסידים היינט.

יידל האט געשריבן:דאס הייסט אין אנדערע ווערטער, דער זעלבער אינגערמאן וועלכער קען זיך אויסדרוקן אויף משה מענדלסאן און נפתלי הירץ וויזל מיט א ברייטן, שוימיגן "ימח שמו וזכרו", פערסאניפירט - אין א זין - דעם אידיאלער איד וואס מענדלסאן און וויזל האבן געוואלט זען. איך האב שוין געשריבן דעם נקודה אפאר מאל דא אין קאווע שטיבל אז פון די צענדליגע זאכן וואס די משכילים האבן געוואלט איינפירן אין כלל ישראל, האבן זיי געווינען מיט כמעט אלעס. פון א ארגאניזירטער חינוך סיסטעם ביז בתי חינוך לבנות, פון ספרים אין אידיש ביז ספרים אין ענגליש,....


מיין נקודה איז, מען קען זיך טאג און נאכט טענה׳ן וואס עס איז יודשקייט און וואס עס איז די רצון השם, מען קען אבער נישט איבערשרייבען היסטאריע, און קיינער היינט בדורינו קען זיך נישט קריגען מיטען חת״ס ותלמידו.

דאס אז מענדלסאון ימ״ש איז געווען פון די מייסדי - אדער מייסד - תנועת השכלה איז באקאנט, דאס אז ער איז געווען קען תורת השם און ער האט געהאלטען אז מען דארף נישט טיען נאר מצוות מעשוית אבער נישט אלע תרי״ג מצוות איז אויך באקאנט, דאס אז ער מיט זיינע נאכפאלגער האבן געקעמפט פאר די יוגענט זיי אויסצורייסען פון יודשקייט און אריינברענגן השכלה אוועקצוגיין פון תורת השם איז אויך באקאנט, דאס אז זיינע קינדער האבן זיך געשמד׳ט איז גוט באקאנט, אז אלע וואס זענענן געגענאגענן מיט די משכילים זענענן געווארען אויסגעריסן פון יודשקייט איז אויך גוט באקאנט,

יידל ווייסט די היסטאריע בעסער ווי יעדעם איינעם דא, שטעלט זיך די פראגע; וואס פארדינט ער מיטען שרייבען ליגענט?
עס איז אמת אז עס איז נישט דא קיינער וואס קען זיך זיך דא פארמעסט מיט יידל מיט וויסענשאפט אדער זיין שריפט, און עס איז בכלל נישט דא די מאגען דא פאר א ערענסטע טיפע אמת׳ע דיסקאשען איבער די נושא צילוב אפאר פארשטענדליכע סיבות, די עיקר סיבות איז 1) עס איז כמעט נישט דא ווער עס קען געבן ריכטיג די צד שכנגד, 2) גאר ווייניג שרייבער זענענן וויליג צו גיין קעגן שטראם, און דאס גיבט אים די אויבערהאנט צו שרייבען דערוועגן אן א טאלאנטש, אבער איז עס דען ווערט א ארקענוג? איז עס דען א קונץ?

איך בין אלל די וועי פאר יידל, אבער אין די אשכול האט ער געמאכט א סילוף איינס און די וועלט, עס איז זייער אנזעבאר, עס האט באמת נישט קיין בארעכטיגטע סיבה, און עס איז נישט דא ווער עס זאל עס אויסגראדען, און דערפאר איז זיין איידל שרייבען אין דעם אשכול באמת נישט קיין אייטעם ווערט צו ארקענענן, ענדערש שרייבען ווייניגער איידל, אבער מער אמת.


איז לאמיר אלזא נעמען בחדן'ס טענות אחת לאחת אין זיי עקזעמינירן צו זען צו איך האב מסלף געווען אדער זאגאר געשריבן ליגנט אדער בדחן איז דער וואס איז מסלף.

עס איז איראניש אז בדחן שטעלט מיר אראפ אלץ חולק מיט חת"ס ותלמידיו אין די צייט וואס דער מהר"ם שיק, לכאורה די חשוב'סטע תלמיד פונעם חתם סופר, האט געהאלטן מענדלסאהן'ס ביאור אינדערהיים און האט זיך אפילו אנגענומען פארן ביאור ווען זיין רבי דער חתם סופר האט אים פארגעהאלטן דערויף. עס איז שוין אייגענטליך געווען דא א שמועס איבער מענדלסאהן'ס ביאור און דארט האט שוין לעיקוואד צוגעברענגט דעם שטיקל מהר"ם שיק, ותשח"ח לו, איך וועל עס דא איבערלייגן כדי אז די פוילע אידן זאלן אויך קענען וויסן דעם אמת, וילמדו תועים בינה.

בילד

עס איז אויך כדאי צו איבערלייגן דא יאיר'ס ווערטער אין יענעם אשכול וועלכע זענען לדעתי קולע אל השערה.

יאיר האט געשריבן:ממי, איך פארשטיי אז מנדלסון איז ביי אונז חרדי'שע אידן אפגעפרעגט, אבער דאס מיינט נאכנישט אז מען קען אים באטיטלען מיט סיי וואספארא שאנד ווערטער. מנדלסון איז געווען א מאמין בה' ובתורתו, און א פולשטענדיגער שומר תורה ומצוות. זיין השקפה איז מעגליך נישט געווען אויסגעהאלטן, און מעגליך אז ס'איז נישט אויסגעהאלטן צו לערנען אין זיין ביאור, אבער דאס מאכט אים נאכנישט פאר א מין.


לאמיר יעצט נעמען בפרטיות דיינע טענות און זען למי החותמת ולמי הפתילים:

בדחן האט געשריבן:דאס אז מענדלסאון ימ״ש איז געווען פון די מייסדי - אדער מייסד - תנועת השכלה איז באקאנט

האב איך געזאגט אנדערש? מענדלסאן איז געווען דער פאטער פון תנועת ההשכלה.

בדחן האט געשריבן:דאס אז ער איז געווען קען תורת השם און ער האט געהאלטען אז מען דארף נישט טיען נאר מצוות מעשוית אבער נישט אלע תרי״ג מצוות איז אויך באקאנט

וואס?! ער איז נישט געווען קיין תורת השם, און דיין זכרון האט דיר גייט פארדרייט, ווייל מענדלסאן האט געהאלטן אז מ'דארף טון אויך מצוות מעשיות. צו ציטירן וויקי:

וויקיפדיה האט געשריבן:בניגוד לכמה מתלמידיו, כגון דוד פרידלנדר, לא היה מנדלסון דאיסט במובן המלא של המילה. לשיטתו, הדת – ובפרט היהדות – מחויבת להחזיק גם במצוות מעשיות.


(בכלל פארשטיי איך נישט וואס "נאר מצוות מעשיות אבער נישט אלע תרי"ג מצוות" מיינט. וועלכע מצוה האט ער געהאלטן אז מ'דארף נישט טון? די מצוות שכליות?)

בדחן האט געשריבן:דאס אז ער מיט זיינע נאכפאלגער האבן געקעמפט פאר די יוגענט זיי אויסצורייסען פון יודשקייט און אריינברענגן השכלה אוועקצוגיין פון תורת השם איז אויך באקאנט

ער האט געקעמפט אריינצוברענגן השכלה (און ווי כ'האב ערווענט אין דעם אויבענדערמאנטן אשכול האט ער אין א געוויסן זין שטארק מצליח געווען). אבער ער האט געקעמפט מ'זאל אוועקגיין פון תורת השם אדער אויסצורייסן דאס יוגנט פון אידישקייט? להד"ם, הייבט זיך נישט אן.

בדחן האט געשריבן:דאס אז זיינע קינדער האבן זיך געשמד׳ט איז גוט באקאנט

איך זע נישט וואס דאס האט א שייכות מיט עפעס וואס איך האב געשריבן אדער סתם אזוי איבער מענדלסאהן ושיטתו, חוץ אלס אינטערעסאנטער היסטארישער פאקטויד. ס'פעלן דען גדולי ישראל וואס די קינדער זענען זיי אראפ פון וועג?

בדחן האט געשריבן:אז אלע וואס זענענן געגענאגענן מיט די משכילים זענענן געווארען אויסגעריסן פון יודשקייט איז אויך גוט באקאנט

וויאזוי איז דאס סותר סיי וואס כ'האב געשריבן איבער מענדלסאהן?
אינטערעסאנט אז וויליאמסבורג וואס איז געגאנגען מיט די משכילים (בנוגע חינוך הבנים והבנות ועוד מאות דברים) איז נישט אויסגעריסן געווארן מיט אידישקייט. און אידישקייט און איטאליע וואס האט געבליעט אונטער די השפעה פון די פרומע משכילים איז עפעס אוועק צו מאכן?
רבון העולמים, היינט באחרית הימים; רבון העולמים, ווי מיר לעבן היינט איז שווער צו זיין א תמים. - שלמה גרטנר, והתקין
באניצער אוואטאר
יידל
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 4919
זיך רעגיסטרירט: זונטאג פעברואר 26, 2012 12:44 am
האט שוין געלייקט: 2926 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 4423 מאל

הודעהדורך ידען » זונטאג מאי 19, 2013 11:54 am

כאב נאך נישט געלייענט - כדרכי - דיין נייע ארטיקעל אבער קודם מיז איך שרייבען אז איך פריי מיך אז דו שרייבסט וועגען א זאך וואס כאב שוין לאנג געוואלט מער וויסן.

אויכעט מיינעך אז מע זעהט אז בדחן איז זייער גוט און מע האט א גוטע ניק וואס אפי' סע זעהט אפשר אויס אמאל אז סע שלא מן הענין ווי דו שרייבסט אבער ער האט געמאכט אז זאלסט שרייבען די נייע אשכול און ער ברענגט אזוי אויך אנדערע מאל אז מע זאל רעדען פון זייטיגע זאכן.

נאר מיין מיינונג. מיזט זיך נישט רעכענען מיט עס.
פאר גוגל טאק און פאר לייגען אשכולות ענאנימעסלי
yedios1 @ gmail.com
באניצער אוואטאר
ידען
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 3154
זיך רעגיסטרירט: דינסטאג פעברואר 28, 2012 10:27 pm
האט שוין געלייקט: 3708 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1093 מאל

הודעהדורך לעיקוואד » זונטאג מאי 19, 2013 12:16 pm

לגבי דער קעפל: אזוי, משה, אן קיין טיטל? לפחות ר'. ווי דער חת"ס אליינס האט עם באטיטלט.
I have a dream
Martin Luther King ~
באניצער אוואטאר
לעיקוואד
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 3891
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג סעפטעמבער 10, 2012 7:22 am
האט שוין געלייקט: 1783 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6112 מאל

הודעהדורך לעיקוואד » זונטאג מאי 19, 2013 12:29 pm

איין נקודה, עס איז אמת אז ר' משה מענדעלסאן אט געטענה'ט, באריכות, אין זיין ספר "ירושלים", אז טאקע עיקר היהדות איז נאר מצוות מעשיות, און אמונה ענינים זענען נישט אזוי ויכטיג. מיט דעם האט ער פראבירט מיישב צו זיין יהדות מיט פארשידענע הנחות פון דער ענלייטענמענט בעיקר פון פרעזענליכער רעכטן אד"ג. מיט דעם האט ער אגב צוגעטראפן צו די דעה פון גרויסע יודען ווי דער נפש החיים, בעל התניא, און בדור האחרון ישעיה לייבוביץ, שכולם אמרו דבר אחד שעיקר היהדות מעסט זיך אין פאלגען הלכה, וכן מנהג ישראל מורה בכל הדורות.

נאך וועגן דער ארטאדאקסישע יחס צו רמ"ד איז כדאי צו זעהן אין ר' שמשון רפאל הירש'ס "אגרות צפון" אגרת י"ח ווי ער רעדט וועגן רמבמ"נ כלפי רמב"ם.
I have a dream
Martin Luther King ~
באניצער אוואטאר
לעיקוואד
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 3891
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג סעפטעמבער 10, 2012 7:22 am
האט שוין געלייקט: 1783 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6112 מאל

הודעהדורך יידל » זונטאג מאי 19, 2013 12:59 pm

יש"כ לעיקוואד פארן אויסבעסערן מיין טעות.
רבון העולמים, היינט באחרית הימים; רבון העולמים, ווי מיר לעבן היינט איז שווער צו זיין א תמים. - שלמה גרטנר, והתקין
באניצער אוואטאר
יידל
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 4919
זיך רעגיסטרירט: זונטאג פעברואר 26, 2012 12:44 am
האט שוין געלייקט: 2926 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 4423 מאל

הודעהדורך בדחן » זונטאג מאי 19, 2013 1:11 pm

לעיקוואד האט געשריבן:איין נקודה, עס איז אמת אז ר' משה מענדעלסאן אט געטענה'ט, באריכות, אין זיין ספר "ירושלים", אז טאקע עיקר היהדות איז נאר מצוות מעשיות, און אמונה ענינים זענען נישט אזוי ויכטיג. מיט דעם האט ער פראבירט מיישב צו זיין יהדות מיט פארשידענע הנחות פון דער ענלייטענמענט בעיקר פון פרעזענליכער רעכטן אד"ג.


אינטערסאנט, ווייל איך אלץ געוויסט פארקערט, איך האב נאר געמאכט א טעות ביים שרייבען, כ'האב געוואלט ארויס צו ברענגן די פארקערטע נקודה,
{אגב, עס איז בעיקר אנגענימען אז ער האט געפרעדיגט אז די עיקר איז בלב, און טיען מצוות איז נישט אזוי וויכטיג,}

דאס וואס דו שרייבסט מיט די פוינט איז א חידוש,
{אבער קען זיין אז עס איז נישט ריכטיג ווי אנדערע זאכען אין די אשכול, והוא רחום יכפר עוון}
רעדאגירט געווארן צום לעצט דורך בדחן אום זונטאג מאי 19, 2013 1:15 pm, רעדאגירט געווארן איין מאל בסך הכל.
מיר נישט נעמען קיין אחרוית אויף די אינהלט פון אונזערע תגובות.
בדחן
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1432
זיך רעגיסטרירט: זונטאג דעצעמבער 30, 2012 9:41 pm
האט שוין געלייקט: 199 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 678 מאל

הודעהדורך לעיקוואד » זונטאג מאי 19, 2013 1:13 pm

http://he.wikipedia.org/wiki/%D7%9E%D7% ... 7%95%D7%9F

בספר זה, שנחשב לספרו החשוב ביותר, קרא לסובלנות דתית ולהכרה בזכויות היהודים. לשיטתו, אין זה מתפקידה של ההנהגה הדתית לכפות דעות והשקפות, אלא רק בתחום המצוות והמעשים. כנגד הטענות על החרמות שהוציאו הרבנים קבע כי היהדות היא דת סובלנית יותר מן הנצרות, משום שאין היא מצווה על השקפות אלא רק על מצוות מעשיות; והיא מענישה רק על חטאים הפוגעים בקהילה, רק על מעשים ולא על השקפות.
I have a dream
Martin Luther King ~
באניצער אוואטאר
לעיקוואד
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 3891
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג סעפטעמבער 10, 2012 7:22 am
האט שוין געלייקט: 1783 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6112 מאל

הודעהדורך בדחן » זונטאג מאי 19, 2013 2:50 pm

דו נעמסט עס פון וויקפידיע? איך האב פארשטאנען אז עס האסט אליינס דורוכגעטיען,
מיר נישט נעמען קיין אחרוית אויף די אינהלט פון אונזערע תגובות.
בדחן
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1432
זיך רעגיסטרירט: זונטאג דעצעמבער 30, 2012 9:41 pm
האט שוין געלייקט: 199 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 678 מאל

הודעהדורך לעיקוואד » זונטאג מאי 19, 2013 2:56 pm

בדחן האט געשריבן:דו נעמסט עס פון וויקפידיע? איך האב פארשטאנען אז עס האסט אליינס דורוכגעטיען,

איך צייכען צי וויקי.
I have a dream
Martin Luther King ~
באניצער אוואטאר
לעיקוואד
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 3891
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג סעפטעמבער 10, 2012 7:22 am
האט שוין געלייקט: 1783 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6112 מאל

הודעהדורך בדחן » זונטאג מאי 19, 2013 5:28 pm

יידל האט געשריבן:בעל עגלה, איר וועט זיין סורפרייזד, אבער מענדעלסאן איז געווען א שומר תורה ומצוות און וויזל איז געווען א תלמיד חכם. זיי האט געבאדערט די חינוך נישט די תורה ומצוותיה.

יידל האט געשריבן:וואס הייסט "לאו דוקא"? דוקא ודוקא! מענדעלסאן (או ממשיכי דרכו) האט געוואלט גענוי דאס, א איד וועלכע קען לייענען און רעדן שפת המדינה, ער איז גענוג באהאווענט אין וועלטליכע ענינים זיך צו קענען פארשטיין מיט א גוי. דיין דעפעניציע פון "נאענטקייט מיט די גוי" איז פיל מער פארגעשריטן ווי מענדעלסאן'ס, מענדעלסאן וואלט זיך געפריידט ווען די אידן בימיו וואלטן געווען ווי די פרומסטע חסידים היינט.

יידל האט געשריבן: ווי כ'האב שוין אויבן געשריבן, האט געוואלט איין זאך, און דאס האט אונזער היימישער אידישקייט צום סוף אנגענומען. למעשה ........... דאס מיינט אבער נישט אז מענדלסאהן'ס וויזיע פאר חינוך איז נישט מקויים געווארן - עכ"פ טיילווייז.

יידל האט געשריבן:דאס הייסט אין אנדערע ווערטער, דער זעלבער אינגערמאן וועלכער קען זיך אויסדרוקן אויף משה מענדלסאן און נפתלי הירץ וויזל מיט א ברייטן, שוימיגן "ימח שמו וזכרו", פערסאניפירט - אין א זין - דעם אידיאלער איד וואס מענדלסאן און וויזל האבן געוואלט זען. איך האב שוין געשריבן דעם נקודה אפאר מאל דא אין קאווע שטיבל אז פון די צענדליגע זאכן וואס די משכילים האבן געוואלט איינפירן אין כלל ישראל, האבן זיי געווינען מיט כמעט אלעס. פון א ארגאניזירטער חינוך סיסטעם ביז בתי חינוך לבנות, פון ספרים אין אידיש ביז ספרים אין ענגליש, פון צייטונגען און מאגאזינען און אידיש און אין ענגליש, ביז זייגערס אין שולן, פון שאוערס אין מקוה ביז כשר'ע רעסטוראנטן, פון אידישע פיקציע און נאוועלן ביכער ביז לימודי חול למחצה לשליש ולרביע פאר די קינדער, פון א כמעט-גענצליך-אייראפעאישער לבוש ביז דאס אפלאזן מנהגים א שטייגער ווי שמש-קלאפן און פון חינוך מעטאדן ביז שלום בית מעטאדן.


דא האט איר וואס יידל האט געשריבען און יענע אשכול, פיר עקסטערע תגובות, יעדע תגובה פאר זיך מיט א פראוו אראפצושטעלן מענדלסאון שר"י פאר א שותו"צ, און פאר אזא איינער וואס האט נאר געבאדערט די חינוך אבער נישט יודשקייט, און בסך הכל נאר געזיכט זייגער'ס אין בתי מדרשים אדער אז די יונגעט זאל קענענן שפת העמים, אד"ג.



הכלל, עס איז נישט מיין פליכט מסביר צו זיין וואס השכלה איז געווען, און וופיל טויזענטער מענטשן עס האט אויסגע'שמד'ט, און וואס פאר א חרבון עס האט אנגעמאכט אויף כלל ישראל, שמעקעדיגע אדער דעת תורה קען עס בעסער באשרייבען ווי מיר, און באמת פעלט עס נישט אויס ווייל עס איז א דבר ידוע לכל בי רב, דא אין דעם אשכול אליינס - צוויי תגובות ארויף - איז דא א שמיעס צווישן לעקוואד און יידל וועלכע חלק תורה מענדלסאון האט געוואלט אויסרייסען, עס איז אנגענימען אז ער האט געוואלט אויסרייסען מצוות מעשוית, יידל האט אויך אזוי געוויסט, אבער לעקוואד האט געשריבען אז עס איז טעות נאר אז ער האט געוואלט אויסרייסען מצוות שכלוית, בין כך ובין כך רעדט מען נישט פון אזא סארט יוד וועם יידל האט פראבירט מסביר צו זיין אינעם אנדערן אשכול, און עס איז נאך נישט דא דער מענטש וואס איז גרייט צו זאגען אז השכלה איז געווען מיטען ציל אהערצושטעלן דעם היינטיגען וומסב"ג אדער טינעק יונגערמאן.

איך שרייב עס נאר ארויס צוברענגן וואס איך האב נעכטן געשריבען, אבער נישט אריינצוגיין און א לענגערע דיסקאשען איבער די ענין.

{ דרך אגב, נאכזען די פיר תגובות, און איין תגובה איז גאר די ערשטע תגובה פינעם אשכול און עס איז די סאמע נקודה פינעם אשכול אז כאילו מיר זענענן היינט די וואס גייען נאך מענדלסאון'ס דרכים, קען מען פארשטיין פארוואס יידל האט דארט אנגענימען די מהלך פון attack the messenger not the message און דאס איז נאכדעם וואס ער האט נישט דארט מער ווי בערך ניין תגובות צום ענין פינעם אשכול און האלב פון די תגובות רעדט ער פון מענדלסאהן, און איך בין גאר דער וואס האט פארדרייט די אשכול.. דאס איז א גיטע דוגמה פון attack the messenger מיטען גאנצען פראכט,
און דא האט איר נאך א עקזעמפעל דערפון, און דערפאר האב איך טאקע נישט געענפערט דערויף. }
רעדאגירט געווארן צום לעצט דורך בדחן אום זונטאג מאי 19, 2013 5:46 pm, רעדאגירט געווארן איין מאל בסך הכל.
מיר נישט נעמען קיין אחרוית אויף די אינהלט פון אונזערע תגובות.
בדחן
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1432
זיך רעגיסטרירט: זונטאג דעצעמבער 30, 2012 9:41 pm
האט שוין געלייקט: 199 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 678 מאל

הודעהדורך לעיקוואד » זונטאג מאי 19, 2013 5:46 pm

איך האב נישט געזאגט אז ער האט געוואלט אויסרייסען מצוות שכליות. סך הכל האב איך געזאגט אז ער האט געטענה'ט אז יהדות איז מדגיש מער מצוות מעשיות און מאכט זיך נישט אזויפיל צוטוהן פון אמונות און dogma אזויווי אנדערע רעליגיע, און איך האב מסביר געווען אז דאס איז גאנץ א שטארקע סברא, וואס אנדערע האלטען אויך אזוי. (דרך אגב רש"ר הירש אין יענע בריעפען שציינתי מאכט אויך קלאר די נקודה אז אין יידושקייט איז נישטא אזא מושג "עיקרי אמונה").

רמ"ד אליינס איז געווען א יוד א מאמין בכל עיקרי האמונה המקובלים אויף וויפיל איך ווייס, ער האט נאר געזאגט אז ייידושקייט מאכט זיך נישט אזוי צוטוהן אז מזאל האבען די ריכטיגע אמונות כל זמן מטוט די ריכטיגע מעשים. און אין די נקודה איז ער גאנץ גערעכט, הגם מקען מעיין זיין ווי וייט מקען דאס נעמן און צו דאס וואס ער האט געוואלט בויען פון דעם איז ריכטיג, איז דאס נאכאלץ א לעגיטימער וויכוח בדרכה של תורה וואס מקען מעיין זיין, נישט אז ער האט "געוואלט אויסרייסען" מצוות שכליות ואמוניות.
I have a dream
Martin Luther King ~
באניצער אוואטאר
לעיקוואד
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 3891
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג סעפטעמבער 10, 2012 7:22 am
האט שוין געלייקט: 1783 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6112 מאל

הודעהדורך בדחן » זונטאג מאי 19, 2013 5:49 pm

איך קען נישט אריינגיין מיט דיר און א דיסקאשען איבער יידל'ס ווערטער,
אבער לויט ווי אזוי דו זעסט עס: וואס איז געווען די ציל פון השכלה? וואס איז געווען די תוצאות פון השכלה?
רעדאגירט געווארן צום לעצט דורך בדחן אום זונטאג מאי 19, 2013 5:50 pm, רעדאגירט געווארן איין מאל בסך הכל.
מיר נישט נעמען קיין אחרוית אויף די אינהלט פון אונזערע תגובות.
בדחן
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1432
זיך רעגיסטרירט: זונטאג דעצעמבער 30, 2012 9:41 pm
האט שוין געלייקט: 199 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 678 מאל

הודעהדורך יידל » זונטאג מאי 19, 2013 5:49 pm

דא האט איר וואס יידל האט געשריבען און יענע אשכול, פיר עקסטערע תגובות, יעדע תגובה פאר זיך מיט א פראוו אראפצושטעלן מענדלסאון שר"י פאר א שותו"צ, און פאר אזא איינער וואס האט נאר געבאדערט די חינוך אבער נישט יודשקייט,

דו קריגסט דיך אויף די צוויי הנחות? אויב יא, אויף וועלכע:
א. ער איז געווען א שומתו"מ
ב. ער האט געוואלט רעפארמירן די חינוך

הכלל, עס איז נישט מיין פליכט מסביר צו זיין וואס השכלה איז געווען, און וופיל טויזענטער מענטשן עס האט אויסגעשמדט, און וואס פאר א חרבון עס האט אנגעמאכט אויף כלל ישראל, שמעקעדיגע אדער דעת תורה קען עס בעסער באשרייבען ווי מיר, און באמת פעלט עס נישט אויס ווייל עס איז א דבר ידוע לכל בי רב,

הער ביטע אויף אויסמישן ענינים און אריינלייגן ווערטער אין מיין מויל. וואס השכלה האט אנגעמאכט קומט נישט דא אריין ווען מ'רעדט פון מענדלסאהן, ווייל איך האב אויך נישט גערעדט פון דעם.

דא אין דעם אשכול אליינס - צוויי תגובות ארויף - איז דא א שמיעס צווישן לעקוואד און יידל וועלכע חלק תורה מענדלסאון האט געוואלט אויסרייסען

וואס?! די שמועס איז איבער וועלכע חלק ער האט נישט געוואלט אויסרייסן. איך האב נישט געוואוסט דאס וואס לעיקוואד האט נאכגעברענגט פון זיין ספר ירושלים איבער השקפה, אבער דאס מיינט נאכנישט אז דו קענסט אריינלייגן ווערטער אין מיין מויל.
עס איז אנגענימען אז ער האט געוואלט אויסרייסען מצוות מעשוית, יידל האט אויך אזוי געוויסט

ביסט א שקרן. איך שרייב דאך קלאר אז ער האט נישט געוואלט אויסרייסן מצוות מעשיות. און לעיקוואד האט נישט געזאגט אז ער האט געוואלט אויסרייסן מצות שכליות.

בין כך ובין כך רעדט מען נישט פון אזא סארט יוד וועם יידל האט פראבירט מסביר צו זיין אינעם אנדערן אשכול. און עס איז נאך נישט דא דער מענטש וואס איז גרייט צו זאגען אז השכלה איז געעוען מיטען צול אהערצושטעלן דעם וומסב"ג אדער טינעק יונגערמאן.

וועלכע סארט איד האב איך אים פרובירט צו שטעלן וואס ער איז נישט?
צווייטנס, קוק איבער וואס כ'האב געשריבן אין אנדערן אשכול. אודאי איז דער וומסב"ג אינגערמאן נישט דאס וואס מענדלסאהן האט געוואלט, אבער דער פאקט אז דער וויליאמסבורגער אינגערמאן קען ענגליש איז אקוראט דאס וואס מענדלסאהן האט געוואלט.
{ דרך אגב, נאכזען די פיר תגובות, און איין תגובה איז גאר די ערשטע תגובה פינעם אשכול און עס איז די סאמע נקודה פינעם אשכול אז כאילו מיר זענענן היינט די וואס גייען נאך מענדלסאון'ס דרכים, קען מען פארשטיין פארוואס יידל האט דארט אנגענימען די מהלך פון attack the messenger not the message און דאס איז נאכדעם וואס ער האט נישט דארט מער ווי בערך ניין תגובות צום ענין פינעם אשכול און האלב פון די תגובות רעדט ער פון מענדלסאהן, און איך בין גאר דער וואס האט פארדרייט די אשכול.. דאס איז א גיטע דוגמה פון attack the messenger מיטען גאנצען פראכט,
און דא האט איר נאך א עקזעמפעל דערפון, און דערפאר האב איך טאקע נישט געענפערט דערויף. }

איך האב גערעדט פון מענדלסאהן וואס איז געווען נוגע די ענין פון אויטענטישע אידישקייט. ווען דו האסט אנגעהויבן שרייבן איבער וועלכע סארט מענטש מענדלסאהן איז געווען האב איך געשפירט אז דאס גייט אוועק פון נושא האשכול. כ'זע נישט וויאזוי אן אשפ"ג אויף דיין ארעמע תגובה וועלכע אנשטאט ענטפערן צו די זאך ביסטו מיר מדחה בקש ווייל כ'האב אנגערופן דיינע ווערטער "טיפשות", הייסט shooting the messenger.
רבון העולמים, היינט באחרית הימים; רבון העולמים, ווי מיר לעבן היינט איז שווער צו זיין א תמים. - שלמה גרטנר, והתקין
באניצער אוואטאר
יידל
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 4919
זיך רעגיסטרירט: זונטאג פעברואר 26, 2012 12:44 am
האט שוין געלייקט: 2926 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 4423 מאל

הודעהדורך יידל » זונטאג מאי 19, 2013 5:51 pm

בדחן האט געשריבן:איך קען נישט אריינגיין מיט דיר און א דיסקאשען איבער יידל'ס ווערטער, אבער לויט ווי אזוי דו זעסט עס, וואס האט השכלה געברענגט אויף כלל ישראל? וואס איז געווען די ציל פון השכלה?

השכלה האט געהאט אסאך צילן, אנדערע משכילים און אנדערע דורות.

מענדלסאהן'ס השכלה האט געוואלט אז אידן זאלן קענען שפת המדינה און זיין ציוויליזירט, ביידע פון זיי האט ער געוואונען אזש אין וויליאמסבורג קען 99.9% שפת המדינה, און פירט זיך ציוויליזירט (עכ"פ ברבים).
רבון העולמים, היינט באחרית הימים; רבון העולמים, ווי מיר לעבן היינט איז שווער צו זיין א תמים. - שלמה גרטנר, והתקין
באניצער אוואטאר
יידל
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 4919
זיך רעגיסטרירט: זונטאג פעברואר 26, 2012 12:44 am
האט שוין געלייקט: 2926 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 4423 מאל

הודעהדורך לעיקוואד » זונטאג מאי 19, 2013 5:53 pm

בדחן האט געשריבן:איך קען נישט אריינגיין מיט דיר און א דיסקאשען איבער יידל'ס ווערטער,
אבער לויט ווי אזוי דו זעסט עס: וואס איז געווען די ציל פון השכלה? וואס איז געווען די תוצאות פון השכלה?


וואס איז דאס "השכלה"?
I have a dream
Martin Luther King ~
באניצער אוואטאר
לעיקוואד
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 3891
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג סעפטעמבער 10, 2012 7:22 am
האט שוין געלייקט: 1783 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6112 מאל

הודעהדורך בדחן » זונטאג מאי 19, 2013 5:53 pm

@יידל, בקיצור, די פראבירסט דא ארפצושטעלן א נייע הנחה, אז אמת אז מענדלסאון איז געווען די מייסד תנועת השכלה, און אמת אז השכלה איז געווען וואס עס איז.. האט עס אבער נישט קיין שייכות מיט אים אליינס, פארשטיי איך עס גוט?
מיר נישט נעמען קיין אחרוית אויף די אינהלט פון אונזערע תגובות.
בדחן
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1432
זיך רעגיסטרירט: זונטאג דעצעמבער 30, 2012 9:41 pm
האט שוין געלייקט: 199 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 678 מאל

הודעהדורך בדחן » זונטאג מאי 19, 2013 5:55 pm

לעיקוואד האט געשריבן:
בדחן האט געשריבן:איך קען נישט אריינגיין מיט דיר און א דיסקאשען איבער יידל'ס ווערטער,
אבער לויט ווי אזוי דו זעסט עס: וואס איז געווען די ציל פון השכלה? וואס איז געווען די תוצאות פון השכלה?

וואס איז דאס "השכלה"?


פרעג יידל, ווייל ער האט געשריבען פריער:
יידל האט געשריבן: האב איך געזאגט אנדערש? מענדלסאן איז געווען דער פאטער פון תנועת ההשכלה.
מיר נישט נעמען קיין אחרוית אויף די אינהלט פון אונזערע תגובות.
בדחן
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1432
זיך רעגיסטרירט: זונטאג דעצעמבער 30, 2012 9:41 pm
האט שוין געלייקט: 199 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 678 מאל

הודעהדורך יידל » זונטאג מאי 19, 2013 5:56 pm

בדחן האט געשריבן:@יידל, בקיצור, די פראבירסט דא ארפצושטעלן א נייע הנחה, אז אמת אז מענדלסאון איז געווען די מייסד תנועת השכלה, און אמת אז השכלה איז געווען וואס עס איז.. האט עס אבער נישט קיין שייכות מיט אים אליינס, פארשטיי איך עס גוט?

דו מישסט ווייטער. לאמיר זיך האלטן צום נושא האשכול וואס איז האיש משה מענדלסאהן און זיינע ווערק. השכלה איז א ברייטע טערמין, און ווען כ'רעד פון השכלה אין דעם אשכול איז עס אין קאנטעקסט פון מענדלסאהן'ס שיטות.
רבון העולמים, היינט באחרית הימים; רבון העולמים, ווי מיר לעבן היינט איז שווער צו זיין א תמים. - שלמה גרטנר, והתקין
באניצער אוואטאר
יידל
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 4919
זיך רעגיסטרירט: זונטאג פעברואר 26, 2012 12:44 am
האט שוין געלייקט: 2926 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 4423 מאל

הודעהדורך בדחן » זונטאג מאי 19, 2013 5:58 pm

יידל האט געשריבן:און ווען כ'רעד פון השכלה אין דעם אשכול איז עס אין קאנטעקסט פון מענדלסאהן'ס שיטות.

אויב מעגליך זיי בעסער מסביר די שורה, איך פארשטיי עס נישט.
מיר נישט נעמען קיין אחרוית אויף די אינהלט פון אונזערע תגובות.
בדחן
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1432
זיך רעגיסטרירט: זונטאג דעצעמבער 30, 2012 9:41 pm
האט שוין געלייקט: 199 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 678 מאל

הודעהדורך לעיקוואד » זונטאג מאי 19, 2013 6:14 pm

השכלה איז the enlightenment . דאס איז בכלל נישט קיין דבר מיוחד צו יידושקייט נאר איז בכלל א באוועגונג וואס איז געשעהן אין די וועלט אין יענער יארען וואס עד היום הזה געניסען אונז פון די פירות דערפון. אלעס וואס מיר רעדן, סיי רמ"ד אליינס און סיי די המשך וואס איז געווען אין יענע לענדער, דארף מען פארשטיין אין די קאנטעקסט פון די כללותדיגע מהלכים וואס האבען זיך אפגעטוהן. צו קומען פארציילען אזעלכע מעשיות אז "מענדעלסאן האט געוואלט אויסרייסען יידושקייט", איז אפשר גוט פאר בדחנים און מלמדים אין חדר. אויף צו פארשטיין היסטאריע דארף מען ליינען היסטאריע, נישט נאר איבערחזר'ן נאכאמאל און נאכאמאל "וואס איז אנגענומען". סתם א המלצה צו דיר, ר' בדחן, פאר די דיגנסט זיך וייטער אין היסטאריע, ליין אביסעל וועגן די תקופות און מענטשען וועגן וואס דו רעדסט. אפילו וויקיפעדיע. עס איז נישט ריכטיג צו פאדערן מזאל דיר דא איבערשרייבען אלעס מתחלה ועד סוף סתם ווייל דו ביסט פויל צו ליינען.
I have a dream
Martin Luther King ~
באניצער אוואטאר
לעיקוואד
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 3891
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג סעפטעמבער 10, 2012 7:22 am
האט שוין געלייקט: 1783 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6112 מאל

הודעהדורך בדחן » זונטאג מאי 19, 2013 6:19 pm

ייש"כ פאר די עצה טובה,

און אגב איך האב גאר אסאך געליינט אין די נושא, נכלל בזה - דיין עצה - וויקפדיע, איך האב נאך נישט געטראפן דער וואס לייגט אראפ דעם מענדלסאון'ס סך הכל אין א פאזעטיווע ליכט, איך דאס איז וואס איך בסך הכל געשריבען.
מיר נישט נעמען קיין אחרוית אויף די אינהלט פון אונזערע תגובות.
בדחן
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
וְאֶת־הָאֶ֜לֶף
 
הודעות: 1432
זיך רעגיסטרירט: זונטאג דעצעמבער 30, 2012 9:41 pm
האט שוין געלייקט: 199 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 678 מאל

הודעהדורך לעיקוואד » זונטאג מאי 19, 2013 6:24 pm

בדחן האט געשריבן:ייש"כ פאר די עצה טובה,

און אגב איך האב גאר אסאך געליינט אין די נושא, נכלל בזה - דיין עצה - וויקפדיע, איך האב נאך נישט געטראפן דער וואס לייגט אראפ דעם מענדלסאון'ס סך הכל אין א פאזעטיווע ליכט, איך דאס איז וואס איך בסך הכל געשריבען.


מבין כתביך ניכר שאינו כן. אפשר מיינסטו צו זאגען אז דו האסט געליינט השקפה המכונה היסטאריע אצל חרדים. מדארף ליינען היסטאריע אליינס. פאזעטיוו אדער נעגאטיוו ווענדט זיך שוין וויאזוי דו קוקסט אן זאכען, אבער אויף פאקטן איז שווער זיך צו דינגען. אויב האסט נאכנישט געליינט דער וואס לייגט עם אראפ פאזעטיוו איז משמע דו האסט נישט געליינט דער וואס באשרייבט עם.
I have a dream
Martin Luther King ~
באניצער אוואטאר
לעיקוואד
שריפטשטעלער
שריפטשטעלער
 
הודעות: 3891
זיך רעגיסטרירט: מאנטאג סעפטעמבער 10, 2012 7:22 am
האט שוין געלייקט: 1783 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 6112 מאל

הודעהדורך איחוד פעלד » זונטאג מאי 19, 2013 6:35 pm

יידל

גיב דיך אכטונג, ווייל פין היינט און ווייטער וועט מען אין ווילי מער נישט לערנען קיין טראפ ענגליש להוציא מדעת רמ"ד ימ"ש.
א משוגענער באלאנגט אין משוגעים הויז, און א מאלעסטער באלאנגט אין תפיסה!!
אדם המוכה מחבירו יכול לילך לקבול לפני עכו"ם אע"פ דגורם למכה היזק גדול (רמ"א סי' שפ"ח ס"ז), מותר לקצץ ידיו על ידי גוי (ש"ך ס"ק מ"ה).
איחוד פעלד
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2933
זיך רעגיסטרירט: זונטאג מאי 20, 2012 6:00 pm
האט שוין געלייקט: 641 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1639 מאל

הודעהדורך יואליש » זונטאג מאי 19, 2013 8:00 pm

בדחן, קענסט עלעבארירן וואס דאס מיינט "ס'איז אנגענומען." בעיקר זיי מסביר ביי וועם איז אנגענומען (פרוביר צו זיין ספעציפיש, "שלומי אמוני ישראל" אדער "יהדות החרדית" אדער "עהרליכע אידן" זאגט נישט גארנישט), באזירט אויף וואס איז אזוי אנגענומען?

איז נישט מער אקוראט צו זאגן "איך האב אלעמאל געמיינט"?
באניצער אוואטאר
יואליש
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2521
זיך רעגיסטרירט: זונטאג אפריל 22, 2012 7:36 pm
האט שוין געלייקט: 1597 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 3911 מאל

הודעהדורך איחוד פעלד » מאנטאג מאי 20, 2013 8:24 am

בדחן

איך וואלט הנאה געהאט צו זעהן וואס די ענטפערסט אויף יידל קשיא, אויב איז דער רמ"ד געוועהן א כופר היתכן דער מהר"ם שיק האט געהאלטען זיין חומש אין שטוב.

והשני

וואס האלסטו הרב בדחן. דארף מען היינט לערנען ענגליש מט די קינדער אדער נישט.
א משוגענער באלאנגט אין משוגעים הויז, און א מאלעסטער באלאנגט אין תפיסה!!
אדם המוכה מחבירו יכול לילך לקבול לפני עכו"ם אע"פ דגורם למכה היזק גדול (רמ"א סי' שפ"ח ס"ז), מותר לקצץ ידיו על ידי גוי (ש"ך ס"ק מ"ה).
איחוד פעלד
חבר ותיק
חבר ותיק
 
הודעות: 2933
זיך רעגיסטרירט: זונטאג מאי 20, 2012 6:00 pm
האט שוין געלייקט: 641 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 1639 מאל

נעקסט

גיי צוריק אנשי שם

ווער איז יעצט דא?

באניצער וואס לייענען דעם פארום: לייברערין און איין גאסט