די פרייהייט פון טראכטן און פארשטיין - ביאָנד אונזער פארשטאנד

מחשבה, השקפה ועיון

די פרייהייט פון טראכטן און פארשטיין - ביאָנד אונזער פארשטאנד

הודעהדורך מי אני » דינסטאג אקטאבער 08, 2019 12:05 pm

אפאר הערות אויף די מורא׳דיגע אשכול:

1)
טאמבל סאס האט געשריבן:פריינט: זאגסט זייער גוט. איך האב גראדע געטראכט אז אונזער קאסמאס איז אפשר אזא פארטיקל אין עפעס א קאלאסאלן קאסמאס, וואו אוניווערסן זענען פארטיקלס. אין דעם ריזיגן אבי אבות האוניווערסן, פירן זיך די "פיצי" אוניווערס-פארטיקלען אויף לויט די געזעצן פון קוואנטום פיזיקס, און דערפאר, "שפרינגט עס אוועק" ווען מען פרובירט עס צו "כאפן".


ס׳גראדע דא אן ענליכע טעאריע, גערופן שווארצע לאך קאסמאלאגיע, וואס לויטעט אז אונזער אוניווערס איז די אינטעריאר פון א שווארצע לאך וואס איז אין אן אנדערע (גרעסערע) אוניווערס (וכן הלאה אפשר).

2). איך מיין אז די מאלפע טעארעם וואס מאטי און געפילטע פיש ווילן ארויסברענגן (און אויף וואס יאיר איז מערער) וואלט בעסער געשטימט ארויסצוברענגן זייער פוינט ווען מ׳״טוויקט״ די טעארעם פון שעיקספיר צו א קאמפיוטער און איר סאפטווער. דהיינו, אז אין סופיות׳דיגע מאלפעס וכו׳ האבן געבויט א קאמפיוטער און געפראגרעמט א פראגרעם וואס זאל לויפן מיט געוויסע געזעצן. איך פארשטיי אז דעמאלטס קען מען נאך אלס מתריס זיין אז אפשר האבן זיי געפרויגרעמט אויך אז עס זאל פלוצלינג צאמקראכן, אבל על זה דנין הסייענטיסטן למיניהם צו דערגיין די געזעצן [פראגרעם] און ווי לאנג איך זעה נישט פארקערט קען מען אננעמען אז די פראגרעם וואס מ׳האט קאאינסעדענטעלי געסעט ׳עט לויפן ווייטער אין לופ (אין חלק הדיזיין ווי עס זעהט אונז אויס).

3). לגבי דעם וואס מ׳האט ערווענט צו פאנטעאיזם שטימט מיט יהדות, קען מען אפשר זאגן אז אויב מ׳טוישט עס אביסל צו פאנענטעאיזם, דאן שטימט דאס אסאך בעסער (ויש אומרים אז דאס איז דרך החסידות).

4). ס׳איז מערקווידיג אז אריסטו האט געהאט אן ענליכע הנחה אויף פארקערט, אז צייט (וממילא היקום) איז דייקא יא אינפיניט/אין סוף [מראשיתו ואחריתו]. דהיינו, ווייל אויב האט צייט געהאט אן אנהויב דעמאלטס קומט עס דאך [אלס איר אייגענע דעפיניציע פון א ״מאמענט פון צייט״] אינצווישן די מאמענט וואס קומט נאכדעם ״און די גארנישט וואס קומט פאר דעם״, וואס ער האט געהאלטן איז א סתירה מיניה וביה.

5). די דוגלים בשיטת היוונית קענען לכאורה פארענטפערן די דערמאנטע פירכא אויף זיי מיט'ן אננעמען (א חלק פון) די B טעאריע פון צייט (וואס האט, מ'קען אפשר זאגן אז ס'איז איראניש, א סעד פונ׳ם טעאריע פון רעלאטיוויטי). דהיינו, (אין א נוטשעל) אז צייט בעצם איז נישט די היה, הוה, און יהיה אלס עקסטערע ענטיטיס בפני עצמן, נאר זיי זענען פשוט ווי אזוי אונז פערסיווען דאס, אבער בעצם זענען זיי אלע דריי צאמגעשמאלצען אלס איינס (אפילו פאר אונז). אויב אזוי לכאורה פאלט אוועק די קשיא אז מ׳האט געדארפט ״דורכגיין״ אן אינפיניט עמאונט פון צייט און מ׳איז ״אנגעקומען״ און זיך ״אפגעשטעלט״ ביי די פארטיקולער מאמענט, וואס צייגט אז עס איז נישט אינפיניט; דאס איז נישט אמת אליבא די טעאריע פון צייט.

(דאס איז אפשר אביסל סותר די הנחה/ראיה פונ׳ם פריערדיגן הערה. אבער נישט ממש ווייל אפילו אין די B טעאריע פון צייט האט די דעפיניציע פון צייט נאך אלס אינהערענטלי אין זיך די הגדרות פון פאר און נאך אין רילעישן צו אן אנדערע צייט, ודוק.)
"איך בין אפילו נישט זיכער אז איך עקזיסטיר, ווי אזוי קען איך זיין זיכער אז"... - יאיר דא
באניצער אוואטאר
מי אני
ידיד ותיק
ידיד ותיק
 
הודעות: 939
זיך רעגיסטרירט: פרייטאג אקטאבער 05, 2018 4:32 pm
האט שוין געלייקט: 5049 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 558 מאל

Re: די פרייהייט פון טראכטן און פארשטיין - ביאָנד אונזער פארש

הודעהדורך מי אני » דינסטאג אקטאבער 22, 2019 10:22 pm

מי אני האט געשריבן:5). די דוגלים בשיטת היוונית קענען לכאורה פארענטפערן די דערמאנטע פירכא אויף זיי מיט'ן אננעמען (א חלק פון) די B טעאריע פון צייט (וואס האט, מ'קען אפשר זאגן אז ס'איז איראניש, א סעד פונ׳ם טעאריע פון רעלאטיוויטי). דהיינו, (אין א נוטשעל) אז צייט בעצם איז נישט די היה, הוה, און יהיה אלס עקסטערע ענטיטיס בפני עצמן, נאר זיי זענען פשוט ווי אזוי אונז פערסיווען דאס, אבער בעצם זענען זיי אלע דריי צאמגעשמאלצען אלס איינס (אפילו פאר אונז). אויב אזוי לכאורה פאלט אוועק די קשיא אז מ׳האט געדארפט ״דורכגיין״ אן אינפיניט עמאונט פון צייט און מ׳איז ״אנגעקומען״ און זיך ״אפגעשטעלט״ ביי די פארטיקולער מאמענט, וואס צייגט אז עס איז נישט אינפיניט; דאס איז נישט אמת אליבא די טעאריע פון צייט.

IMG_5742.JPG

מהתנצלותו של הרב ידעיה הפניני להרשב״א (בשו״ת הרשב״א ח״א סימן תיח). און דאס איז לכאורה מיוסד על דרכם של חכמת יוונית. חוץ אויב מ׳גייט מדחיק זיין און זאגן אז ער מיינט בנוגע ווי אזוי מיר פערסיוון דאס.
"איך בין אפילו נישט זיכער אז איך עקזיסטיר, ווי אזוי קען איך זיין זיכער אז"... - יאיר דא
באניצער אוואטאר
מי אני
ידיד ותיק
ידיד ותיק
 
הודעות: 939
זיך רעגיסטרירט: פרייטאג אקטאבער 05, 2018 4:32 pm
האט שוין געלייקט: 5049 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 558 מאל

Re: די פרייהייט פון טראכטן און פארשטיין - ביאָנד אונזער פארש

הודעהדורך מי אני » דאנערשטאג אקטאבער 31, 2019 9:53 pm

מי אני האט געשריבן:5). די דוגלים בשיטת היוונית קענען לכאורה פארענטפערן די דערמאנטע פירכא אויף זיי מיט'ן אננעמען (א חלק פון) די B טעאריע פון צייט (וואס האט, מ'קען אפשר זאגן אז ס'איז איראניש, א סעד פונ׳ם טעאריע פון רעלאטיוויטי). דהיינו, (אין א נוטשעל) אז צייט בעצם איז נישט די היה, הוה, און יהיה אלס עקסטערע ענטיטיס בפני עצמן, נאר זיי זענען פשוט ווי אזוי אונז פערסיווען דאס, אבער בעצם זענען זיי אלע דריי צאמגעשמאלצען אלס איינס (אפילו פאר אונז). אויב אזוי לכאורה פאלט אוועק די קשיא אז מ׳האט געדארפט ״דורכגיין״ אן אינפיניט עמאונט פון צייט און מ׳איז ״אנגעקומען״ און זיך ״אפגעשטעלט״ ביי די פארטיקולער מאמענט, וואס צייגט אז עס איז נישט אינפיניט; דאס איז נישט אמת אליבא די טעאריע פון צייט.

דר. ענדרו לוק טענה׳ט אז אפילו לפי דעם שטימט נישט צו זאגן אז אונז זע׳מיר דורך אן אינפיניט צאל פון צייט עד האידנא, ווייל עס איז נאך אלס נישט שייך צוצוקומען דערצו דורך ציילן וכדומה. הגם די קשיא איז נאר שייך אז מ׳טייטשט אפ אינפיניט אלס א פאטענצילע אינפיניט.

דאס גייט צוזאמען מיט דעם ווי אזוי מ׳לערנט אפ דאס וואס אריסטו שרייבט (אין זיין פיזיקס ח״ג ו), צווישן די חילוק פון א פאטענצילע אינפיניט און אן אקטועלע אינפיניט; אן אקטועלע אינפיניט איז אויפאמאל צונאזאם.
"איך בין אפילו נישט זיכער אז איך עקזיסטיר, ווי אזוי קען איך זיין זיכער אז"... - יאיר דא
באניצער אוואטאר
מי אני
ידיד ותיק
ידיד ותיק
 
הודעות: 939
זיך רעגיסטרירט: פרייטאג אקטאבער 05, 2018 4:32 pm
האט שוין געלייקט: 5049 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 558 מאל

די פרייהייט פון טראכטן און פארשטיין - ביאָנד אונזער פארשטאנד

הודעהדורך מי אני » מיטוואך פעברואר 19, 2020 5:47 pm

זאת ועוד, אויב נעמט מען אן אזוי ווי דער פילאזאף דר. דזשאקוי הינטיקא האט אפגעלערענט אריסטו בנוגע אינפיניטי איז אויך נישט אזוי שווער. ער האט אפגעלערענט אז בעצם לויט אריסטו ״עקזיסטירט״ אינפיניטי אין אקטואליטעט אויך. דהיינו, עס ״איז״ פונקט אזוי ווי, למשל, א טאג ״איז״ - עס קומט און ״געשעהט״ סאקסעסיוולי [דעוועלאפינג]. אין אנדערע ווערטער, עס קען נישט עקזיסטירן בבת אחת (אפילו טאמער עס איז ל״ד פיזיש עקזיסטירענד), אבער בעצם איז עס יא בנמצא. דאס, זאגט ער, איז וואס אריסטו מיינט מיט דעם אז אן אינפיניט קען נאר עקזיסטירן אין פאטענציאל און נישט אין אקטואליטעט; מ׳קען נישט זאגן אויף קיין שום מאמענט אין צייט אז אן אינפיניט ווערט ״יעצט״ אקטואליזירט. ועכ״כ אז וויבאלד אן אינפיניטי קען נישט זיין אקטועל בבת אחת וכנ״ל קען מען ניטאמאל דאס געהעריג טראכטן אין שכל וואס איז אויך א פארעם פון אקטועליזאציע (אליבא דאריסטו).

(ועיין במלחמות ה׳ במאמר ג (סוף) פ״ד לגבי הטענה השמינית שהוזכר לעיל שם בפ״ב.)

דעריבער, לפי״ז קען מען זאגן אז בעצם האט זמן אלס עקזיסטירט, נאר יעצט ״איז״ עס אן אינפיניט ביז אהער אויף דעם זעלבן וועג ווי (ווען מ׳האלט אינמיטן א טאג) יעצט ״איז״ די און די טאג - ס׳איז נישט ממש די יעצטיגע דיסקריט סעקונדע וכדומה. אין אנדערע ווערטער, זמן איז נישט ממש א מעגניטוד און עקסטענשאן וואס זאל שאפן די פראבלעם אז אן אינפיניט עקזיסטירט אקטועל בבת אחת. (דער רס״ג אין האמונות והדעות (מאמר א פ״א בראיה רביעית (ואילך)) און דער חובת הלבבות (בשער היחוד פ״ה בבירור ההקדמה השנית) האלטן בפירוש נישט אזוי - זיי זעהן אויס נעמען יא אן אז זמן איז א מעגניטוד לשלעצמו וממילא ווערט נולד די פראבלעם אז אויב עס האט נישט קיין תחלה דארף עס נישט צו האבן א תכלה אויך נישט אינ׳ם יעצטיגן מאמענט ע״ש.)

(ועיין כאן.)
"איך בין אפילו נישט זיכער אז איך עקזיסטיר, ווי אזוי קען איך זיין זיכער אז"... - יאיר דא
באניצער אוואטאר
מי אני
ידיד ותיק
ידיד ותיק
 
הודעות: 939
זיך רעגיסטרירט: פרייטאג אקטאבער 05, 2018 4:32 pm
האט שוין געלייקט: 5049 מאל
האט שוין באקומען לייקס: 558 מאל

פריערדיגע

גיי צוריק העמק דבר

ווער איז יעצט דא?

באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און 4 געסט